Wiciokrzew japoński

Czym jest wiciokrzew japoński i skąd pochodzi?

Wiciokrzew japoński (Lonicera japonica) to pnącze z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae), pochodzące z Azji Wschodniej – przede wszystkim z Japonii, Chin i Korei. W Chinach znany jest pod nazwą Jin Yin Hua, w Japonii – Suikazura. Obie nazwy podkreślają jego długą historię w tradycyjnym zielarstwie, sięgającą starożytności.

Roślina dorasta do 5–10 metrów długości, tworząc elastyczne, wijące się pędy, które z wiekiem drewnieją. Kwiaty są drobne, rurkowate, początkowo białe lub kremowe, z czasem żółknące, o intensywnym, słodkim, miodowym zapachu. Kwitną obficie od czerwca aż do pierwszych przymrozków. Po przekwitnięciu pojawiają się drobne, czarnofioletowe jagody z woskowym nalotem.

Surowcem leczniczym są głównie kwiaty i pąki zebrane w czasie pełni kwitnienia. To właśnie w nich koncentruje się największa ilość substancji bioaktywnych.

Co zawierają kwiaty wiciokrzewu i jak działają?

Za właściwości lecznicze wiciokrzewu odpowiada bogaty skład chemiczny kwiatów. Najważniejsze substancje czynne to:

• Kwas chlorogenowy – silny antyoksydant o działaniu przeciwzapalnym i przeciwwirusowym; chińska farmakopea standaryzuje surowiec na minimum 1% tej substancji.
• Luteolina – flawonoid o właściwościach przeciwzapalnych i antyhistaminowych, pomocny przy reakcjach alergicznych.
• Flawonoidy i polisacharydy – wspierają układ odpornościowy, działają immunostymulująco.
• Sole mineralne i witaminy – wzmacniają ogólną kondycję organizmu.

Badania potwierdzają aktywność przeciwwirusową ekstraktów z wiciokrzewu wobec wirusów grypy i wirusa opryszczki (HSV), a także działanie antybakteryjne wobec Staphylococcus i Streptococcus.

Na co pomaga wiciokrzew japoński?

W tradycyjnej medycynie chińskiej i japońskiej wiciokrzew stosowany jest od wieków w wielu dolegliwościach. Współczesne badania w dużej mierze potwierdzają te zastosowania. Do głównych obszarów działania należą:

• Infekcje górnych dróg oddechowych – kaszel, chrypka, zapalenie gardła i krtani, przeziębienie, grypa; napar z kwiatów działa wykrztuśnie i łagodzi stany zapalne błon śluzowych.
• Wsparcie odporności – flawonoidy i polisacharydy stymulują układ immunologiczny, co może być pomocne sezonowo, przy obniżonej odporności.
• Łagodzenie objawów alergicznych – luteolina hamuje wydzielanie histaminy, co przynosi ulgę przy katarze siennym i swędzeniu skóry.
• Problemy trawienne – działanie rozkurczowe i żółciopędne pomaga przy niestrawności, wzdęciach i zaparciach.
• Ochrona wątroby – badania wskazują na hepatoprotekcyjne właściwości ekstraktów, pomocne przy narażeniu na toksyny.
• Stany zapalne skóry – zewnętrznie w postaci odwarów i ekstraktów stosowany przy podrażnionej, owrzodzonej skórze oraz trądziku.

W jakich formach wiciokrzew japoński jest dostępny?

W aptekach i sklepach zielarskich znajdziesz kilka postaci wiciokrzewu japońskiego:

• Susz kwiatowy – do samodzielnego przygotowania naparów; surowiec najwyższej jakości powinien być testowany laboratoryjnie pod kątem czystości i zawartości substancji czynnych.
• Herbatki ziołowe – gotowe do zaparzenia, wygodna forma na co dzień.
• Kapsułki i ekstrakty – standaryzowane preparaty o określonej zawartości substancji czynnych, np. kwasu chlorogenowego.
• Syropy i nalewki – tradycyjne formy stosowane szczególnie przy dolegliwościach układu oddechowego.
• Maści i preparaty zewnętrzne – z ekstraktem z wiciokrzewu, stosowane przy stanach zapalnych skóry i trądziku.

Wiciokrzew japoński dostępny jest też w kosmetyce – ekstrakty z kwiatów znajdziesz w produktach do pielęgnacji skóry trądzikowej, docenianych za właściwości antybakteryjne.

Czy wiciokrzew japoński może powodować działania niepożądane?

Przy stosowaniu w zalecanych dawkach wiciokrzew japoński jest dobrze tolerowany przez większość dorosłych. Profil toksyczności oceniany jest jako niski. Jednak przy nadmiernym spożyciu mogą pojawić się:

• Nudności i biegunka – najczęściej przy przekroczeniu zalecanej dawki.
• Reakcje alergiczne – możliwe u osób uczulonych na rośliny z rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae).

Pamiętaj, że owoce (jagody) wiciokrzewu są toksyczne i nie należy ich spożywać – mogą wywołać wymioty, biegunkę, przyspieszone bicie serca, a przy dużych ilościach – poważniejsze objawy zatrucia. Do celów leczniczych używaj wyłącznie kwiatów i pąków.

Podsumowanie – co warto wiedzieć o wiciokrzewie japońskim?

Wiciokrzew japoński to dobrze przebadany surowiec zielarski z wielowiekową tradycją stosowania w medycynie Azji Wschodniej. Jego kwiaty zawierają kwas chlorogenowy, luteoliny i flawonoidy, które odpowiadają za potwierdzone działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe i immunostymulujące. Najczęściej stosowany jest przy infekcjach górnych dróg oddechowych, alergiach i problemach trawiennych.

Napar z 1–2 łyżeczek suszonych kwiatów, pity 2–3 razy dziennie, to bezpieczna i smaczna forma suplementacji dla większości dorosłych. Nie stosuj go jednak w ciąży, podczas karmienia piersią ani u małych dzieci. Jeśli przyjmujesz leki immunosupresyjne lub chorujesz przewlekle, przed rozpoczęciem kuracji porozmawiaj z farmaceutą lub lekarzem.