Jak działa nystatyna?
Nystatyna należy do grupy antybiotyków polienowych o silnym działaniu przeciwgrzybiczym123. Jej główny mechanizm polega na niszczeniu komórek grzybów – łączy się z ergosterolem, składnikiem błony komórkowej grzybów, powodując jej uszkodzenie i obumarcie komórki123. Nystatyna działa przede wszystkim na drożdżaki, w tym Candida albicans, nie wykazuje natomiast działania przeciwbakteryjnego123.
Wskazania do stosowania nystatyny u dorosłych
Wskazania do stosowania nystatyny zależą od postaci leku i drogi podania. Lek jest dostępny w formie doustnej (zawiesina, tabletki dojelitowe), dopochwowej (tabletki, globulki, maść) oraz w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, co wpływa na zakres jego zastosowań45678910.
- Leczenie grzybic przewodu pokarmowego – nystatyna w postaci doustnej stosowana jest w leczeniu grzybic przewodu pokarmowego, w tym jamy ustnej (np. pleśniawki), przełyku i jelit11121314.
- Profilaktyka grzybic przewodu pokarmowego – nystatyna jest zalecana profilaktycznie u osób leczonych dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów, które zwiększają ryzyko rozwoju grzybic11121314.
- Leczenie grzybicy pochwy i sromu – w postaci dopochwowej (tabletki, globulki, maść) nystatyna stosowana jest w leczeniu zakażeń wywołanych przez drożdżaki z rodzaju Candida151617.
- Leczenie zakażeń pochwy i sromu wywołanych przez różne drobnoustroje – nystatyna w połączeniu z nifuratelem jest wskazana w leczeniu zakażeń pochwy i sromu, w których udział mają nie tylko grzyby Candida, ale także bakterie i rzęsistek pochwowy1617.
Wskazania do stosowania nystatyny u dzieci
Nystatyna może być stosowana u dzieci, jednak wskazania i sposób użycia mogą się różnić w zależności od wieku oraz postaci leku.
- Leczenie grzybic przewodu pokarmowego i jamy ustnej (pleśniawki) – doustne postaci nystatyny (zawiesina, granulat) są zalecane u dzieci do leczenia grzybic jamy ustnej, dziąseł, języka oraz przełyku121314.
- Profilaktyka grzybic przewodu pokarmowego – nystatyna może być stosowana profilaktycznie u dzieci leczonych dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów121314.
- Profilaktyka u noworodków – w niektórych przypadkach, zwłaszcza u noworodków z niską masą urodzeniową (<1500 g), nystatyna jest stosowana profilaktycznie, jeśli nie można zastosować leku pierwszego wyboru14.
- Leczenie grzybicy pochwy i sromu – postacie dopochwowe (tabletki, maść) są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych; nie są zalecane u dzieci15.
Inne specjalne grupy pacjentów
- Pacjenci z niewydolnością nerek – u osób z niewydolnością nerek nystatyna może pojawić się w niewielkich ilościach we krwi, jednak nie jest to przeciwwskazaniem do stosowania leku w typowych wskazaniach20212223.
- Kobiety w ciąży i osoby starsze – nie ma szczegółowych informacji dotyczących odrębnych wskazań lub przeciwwskazań dla tych grup w dostępnych źródłach.
Tabela wskazań do stosowania nystatyny
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Leczenie grzybic przewodu pokarmowego | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Profilaktyka grzybic przewodu pokarmowego | Tak | Tak | Tak | Tak | Tak, z ostrożnością |
| Leczenie grzybicy pochwy i sromu | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Leczenie zakażeń pochwy i sromu o mieszanej etiologii (w połączeniu z nifuratelem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Profilaktyka u noworodków <1500 g | Nie dotyczy | Nie | Tak | Nie dotyczy | Tak |
- Nystatyna jest skuteczna tylko w leczeniu zakażeń grzybiczych, szczególnie wywołanych przez drożdżaki z rodzaju Candida.
- Nie należy stosować doustnych postaci nystatyny do leczenia zakażeń ogólnoustrojowych – lek działa miejscowo w przewodzie pokarmowym.
- Preparaty dopochwowe są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych kobiet.
- W przypadku długotrwałego stosowania lub wystąpienia objawów uczulenia należy przerwać terapię.
Nystatyna – skuteczne wsparcie w leczeniu grzybic
Nystatyna jest lekiem o potwierdzonej skuteczności w leczeniu i profilaktyce zakażeń grzybiczych, zwłaszcza wywołanych przez drożdżaki Candida. Jej różnorodne postaci umożliwiają dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta – od leczenia pleśniawek u niemowląt, przez grzybice przewodu pokarmowego, aż po zakażenia pochwy i sromu u dorosłych kobiet. W połączeniu z innymi substancjami czynnymi, takimi jak nifuratel, zakres jej działania dodatkowo się poszerza, umożliwiając skuteczne leczenie zakażeń mieszanych. Warto jednak pamiętać o ograniczeniach stosowania poszczególnych postaci leku u dzieci oraz o szczególnej ostrożności w przypadku osób z niewydolnością nerek11121314161715.

















