Kobylak

Czym jest kobylak i skąd pochodzi?

Kobylak to potoczna nazwa szczawiu kędzierzawego (Rumex crispus L.) – wieloletniej byliny z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Rośnie powszechnie w całej Polsce: na wilgotnych łąkach, brzegach cieków wodnych, nieużytkach i pastwiskach. Dla rolników to uciążliwy chwast, dla zielarzy – cenny surowiec. Roślina osiąga nawet 2 metry wysokości i charakteryzuje się lancetowatymi liśćmi o silnie falistym, kędzierzawym brzegu – stąd jej botaniczna nazwa.

W ziołolecznictwie od wieków wykorzystuje się przede wszystkim korzeń kobylaka (łac. Radix Rumicis crispae lub Radix Hydrolapathi). Zbiera się go jesienią z roślin dwu- lub trójletnich. Lżejsze działanie wykazują nasiona, które stosuje się głównie u dzieci. Liście z kolei mają pewne znaczenie odżywcze i antyoksydacyjne, ale w ziołolecznictwie pełnią rolę drugoplanową.

Co zawiera korzeń kobylaka?

Za właściwości kobylaka odpowiada bogaty zestaw substancji aktywnych. Warto je poznać, bo to właśnie ich wzajemne proporcje decydują o tym, jak roślina zadziała na organizm.

• Organiczne związki żelaza (kompleks białko-żelazo) – łatwo rozpuszczalne w wodzie i dobrze przyswajalne; stymulują produkcję hemoglobiny i czerwonych krwinek. Co ważne, działanie krwiotwórcze mają wyłącznie wodne wyciągi – w alkoholu kompleks ten się nie rozpuszcza.
• Witamina C – wspiera wchłanianie żelaza i działa antyoksydacyjnie.
• Garbniki (pirogalowe i pirokatechinowe, do ok. 30% w surowcu) – działają ściągająco na błonę śluzową jelit, przeciwzapalnie i antyseptycznie; tworzą z białkami nierozpuszczalne kompleksy opierające się działaniu enzymów bakteryjnych.
• Antrachinony i ich pochodne (ok. 4%) – w tym emodyna i kwas chryzofanowy; pobudzają perystaltykę jelita grubego i działają przeczyszczająco, a także przeciwzapalnie i przyspieszają gojenie ran.
• Szczawiany (szczawian wapnia) – mogą przyczyniać się do powstawania kamieni nerkowych przy nadmiernym spożyciu.
• Flawonoidy i inne polifenole – działają antyoksydacyjnie, zwalczając wolne rodniki.

Na co pomaga kobylak? Zastosowanie korzenia

Korzeń kobylaka ma szerokie zastosowanie zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Oto główne obszary, w których tradycyjnie i fitoterapeutycznie się go stosuje:

• Niedokrwistość i osłabienie – dzięki łatwo przyswajalnemu żelazu i witaminie C kobylak wspomaga produkcję hemoglobiny. Szczególnie polecany osobom osłabionym, rekonwalescentom, kobietom z obfitymi miesiączkami oraz osobom po krwotokach i chorobach zakaźnych.
• Problemy trawienne – biegunka, wymioty, niestrawność, bóle brzucha, zatrucia pokarmowe. Kobylak działa rozkurczowo, wspomaga wydzielanie żółci i soku trzustkowego, ułatwiając trawienie tłuszczów i wchłanianie składników odżywczych.
• Choroby skóry – trądzik, łojotok, egzema, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca; zewnętrznie przyspiesza gojenie ran, owrzodzeń i zadrapań.
• Choroby autoimmunologiczne i alergie – kobylak łagodzi odczyny alergiczne i wspomaga przy łuszczycy, toczniu i reumatoidalnym zapaleniu stawów.
• Infekcje – działa antyseptycznie, hamuje rozwój bakterii ropnych, beztlenowych i drożdżaków; stosowany przy infekcjach dróg oddechowych i przewodu pokarmowego.
• Hemoroidy i stany zapalne błon śluzowych – dzięki właściwościom ściągającym i przeciwzapalnym.

Zewnętrznie odwar z korzenia stosuje się do przemywania podrażnionej skóry, okładów na trudno gojące się rany oraz jako tonik redukujący trądzik i łojotok. Nasiadówki z korzenia kobylaka przynoszą ulgę w dolegliwościach intymnych.

Jak przygotować odwar z korzenia kobylaka?

Podstawową formą stosowania jest odwar – nie napar. Korzeń wymaga gotowania, żeby uwolnić aktywne składniki.

• Odwar: 1 łyżkę korzenia (ciętego lub mielonego) zalać szklanką wody, podgrzewać do wrzenia i gotować na wolnym ogniu przez 5–7 minut. Odstawić pod przykryciem na 30 minut, następnie przecedzić. Pić 2 razy dziennie po pół szklanki (100 ml).
• Napar (słabszy): 1 łyżkę korzenia zalać szklanką wrzącej wody, parzyć 20 minut pod przykryciem. Spożywać 2 razy dziennie.
• Korzeń mielony: 1 płaską łyżeczkę proszku zalać gorącą wodą, wymieszać i wypić razem z osadem. Stosować 2 razy dziennie.

Czas trwania kuracji: maksymalnie 3 tygodnie, następnie przerwa – zalecana co najmniej półroczna (przy nalewce) lub kwartalna (przy odwarze). Po schłodzeniu odwar może być używany zewnętrznie do przemywania skóry.

Podsumowanie – dla kogo kobylak sprawdzi się najlepiej?

Korzeń kobylaka to klasyczny surowiec zielarski o wszechstronnym działaniu – szczególnie cenny dla osób zmagających się z anemią z niedoboru żelaza, osłabieniem po chorobach, obfitymi miesiączkami oraz nawracającymi problemami trawiennymi. Zawarte w nim organiczne związki żelaza są dobrze przyswajalne z wodnych wyciągów, a obecność witaminy C dodatkowo wspomaga ich wchłanianie. Pamiętaj, że kuracja korzeniem kobylaka powinna trwać maksymalnie 3 tygodnie – potem konieczna jest przerwa. Nie stosuj go długoterminowo bez nadzoru, a jeśli przyjmujesz inne leki lub masz przewlekłe schorzenia, najpierw porozmawiaj z farmaceutą lub lekarzem. Kobylak dostępny jest w sklepach zielarskich w postaci suszonego korzenia ciętego lub mielonego.