Standardowe dawki dekstrometorfanu i ryzyko przedawkowania
Dekstrometorfan to substancja o działaniu przeciwkaszlowym, obecna w różnych postaciach leków – syropach, tabletkach, kapsułkach i pastylkach. Standardowa dawka różni się w zależności od postaci leku, wieku pacjenta i drogi podania. Przykładowo, w syropach często spotyka się dawki od 5 mg do 20 mg w jednej porcji, natomiast w tabletkach – 10 mg lub 15 mg na tabletkę123. Przedawkowanie oznacza przyjęcie ilości znacznie przekraczającej zalecaną dawkę dobową, co może prowadzić do wystąpienia objawów toksycznych.
Warto wiedzieć, że ryzyko nasilenia objawów przedawkowania wzrasta, jeśli dekstrometorfan jest przyjmowany równocześnie z alkoholem lub lekami psychotropowymi45.
Objawy przedawkowania dekstrometorfanu
Objawy przedawkowania mogą być bardzo różnorodne i zależą zarówno od dawki, jak i od obecności innych substancji czynnych w leku. Najczęściej obserwowane symptomy dotyczą kilku układów organizmu:
- Układ nerwowy: pobudzenie, splątanie, senność, osłupienie, zawroty głowy, psychoza toksyczna z omamami wzrokowymi, dystonia (nieprawidłowe napięcie mięśni), drgawki, niepokój, drażliwość, dezorientacja, trudności w mówieniu, omamy słuchowe, zaburzenia snu67.
- Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia (przyspieszone bicie serca), wydłużenie odstępu QTc w EKG (zmiany w zapisie pracy serca), kardiotoksyczność, nadciśnienie, czasem obniżenie ciśnienia8.
- Układ oddechowy: w ciężkich przypadkach – depresja oddechowa (spłycenie lub zatrzymanie oddechu), śpiączka59.
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka10.
- Inne objawy: ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), oczopląs (niekontrolowane ruchy gałek ocznych), zatrzymanie moczu, rozszerzenie lub zwężenie źrenic, wzmożona potliwość, gorączka, drżenie mięśni1110.
W przypadku bardzo dużego przedawkowania mogą pojawić się stany zagrożenia życia: śpiączka, silna depresja oddechowa, napady drgawek, a nawet śmierć812.
Objawy przedawkowania w lekach złożonych
W przypadku preparatów złożonych, objawy przedawkowania mogą wynikać z sumy działań wszystkich obecnych substancji. Na przykład, jeśli lek zawiera również paracetamol lub pseudoefedrynę, mogą wystąpić dodatkowe objawy, takie jak uszkodzenie wątroby, zaburzenia rytmu serca czy wzrost ciśnienia tętniczego1315.
Postępowanie w przypadku przedawkowania dekstrometorfanu
W razie podejrzenia przedawkowania dekstrometorfanu, należy jak najszybciej podjąć odpowiednie działania:
- Pacjenci bez objawów: jeśli od spożycia nie minęła godzina, można podać węgiel aktywny, który ograniczy wchłanianie substancji168.
- W przypadku pojawienia się uspokojenia, śpiączki lub depresji oddechowej: można rozważyć podanie naloksonu – leku stosowanego także w zatruciach opioidami1718.
- W razie drgawek: stosuje się benzodiazepiny (leki przeciwdrgawkowe). Jeśli pojawi się gorączka związana z zespołem serotoninowym, oprócz benzodiazepin zaleca się zewnętrzne ochładzanie organizmu17.
- W przypadku zahamowania oddechu: należy prowadzić wspomaganie oddychania19.
- Hospitalizacja: w ciężkich przypadkach (np. śpiączka, drgawki, depresja oddechowa) konieczna jest natychmiastowa hospitalizacja i leczenie na oddziale intensywnej terapii20.
Czy istnieje odtrutka na dekstrometorfan?
W przypadku ciężkiego zatrucia dekstrometorfanem, odtrutką jest nalokson, który stosuje się w dawkach podobnych do tych używanych przy zatruciach opioidami. Nalokson można zastosować także u dzieci w dawce 0,01 mg/kg masy ciała1821. Leczenie jest jednak zawsze indywidualne i powinno być prowadzone przez personel medyczny.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie przy przedawkowaniu dekstrometorfanu
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, wymioty, senność, pobudzenie, zawroty głowy) | Węgiel aktywny w ciągu 1 godziny od przyjęcia, obserwacja | Nie zawsze, decyzja zależna od stanu pacjenta |
| Umiarkowane (omamy, ataksja, dystonia, oczopląs, kardiotoksyczność, nadciśnienie) | Obserwacja, leczenie objawowe, rozważenie płukania żołądka, w razie potrzeby podanie naloksonu | Często wskazana hospitalizacja |
| Ciężkie (śpiączka, depresja oddechowa, drgawki, zespół serotoninowy) | Intensywna terapia, podanie naloksonu, benzodiazepin, wspomaganie oddychania, ochładzanie | Konieczna hospitalizacja, leczenie na oddziale intensywnej terapii |
Dekstrometorfan – zagrożenia związane z przedawkowaniem
Przedawkowanie dekstrometorfanu, niezależnie od postaci leku czy drogi podania, może prowadzić do poważnych powikłań, zagrażających zdrowiu, a nawet życiu. Objawy dotyczą wielu układów organizmu, a ich nasilenie zależy od ilości przyjętej substancji, obecności innych składników oraz indywidualnej wrażliwości. Szybka interwencja medyczna zwiększa szanse na pełne wyzdrowienie. Zawsze należy stosować się do zaleceń dotyczących dawkowania i nie przekraczać zalecanych dawek.

















