Daratumumab – działania niepożądane: wprowadzenie
Daratumumab to ludzki przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu szpiczaka mnogiego i amyloidozy AL. Jego stosowanie wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych, które – jak w przypadku każdego leku – nie muszą pojawić się u wszystkich pacjentów12. Profil i częstość działań niepożądanych zależą m.in. od drogi podania (dożylnie lub podskórnie), postaci leku, dawki, czasu leczenia, wieku pacjenta oraz obecności innych chorób czy stosowania innych leków3. Warto pamiętać, że działania niepożądane mogą mieć charakter łagodny, ale zdarzają się również poważniejsze powikłania wymagające interwencji medycznej1. Każdorazowo decyzja o zastosowaniu daratumumabu powinna opierać się na ocenie korzyści i ryzyka dla danego pacjenta2.
Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci i drogi podania
Daratumumab jest dostępny w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej oraz jako roztwór do wstrzykiwań podskórnych45. Profil działań niepożądanych obu postaci jest bardzo zbliżony, jednak po podaniu podskórnym rzadziej występują reakcje związane z infuzją (IRR), natomiast częściej obserwuje się neutropenię (obniżenie liczby neutrofili)26. Działania niepożądane mogą się również różnić w zależności od tego, czy daratumumab stosowany jest w monoterapii, czy w połączeniu z innymi lekami17.
Bardzo częste działania niepożądane (≥1/10)
- Zakażenia górnych dróg oddechowych – mogą objawiać się katarem, kaszlem, bólem gardła910.
- Neutropenia – obniżenie liczby neutrofili, co zwiększa ryzyko zakażeń910.
- Trombocytopenia – obniżenie liczby płytek krwi, co może prowadzić do łatwiejszego powstawania siniaków lub krwawień910.
- Niedokrwistość – uczucie zmęczenia, bladość skóry, duszność910.
- Biegunka, zaparcia, nudności, wymioty – objawy ze strony przewodu pokarmowego911.
- Zmęczenie, astenia – uczucie osłabienia i braku energii1211.
- Obrzęki obwodowe – opuchlizna, najczęściej nóg lub rąk1211.
- Gorączka1211.
- Kaszel, duszność910.
- Obwodowa czuciowa neuropatia – mrowienie, drętwienie rąk lub nóg911.
- Reakcje związane z infuzją (IRR) – najczęściej przy pierwszym podaniu dożylnym; objawy to np. dreszcze, gorączka, ból w klatce piersiowej, duszność1314.
Często występujące działania niepożądane (≥1/100 do <1/10)
- Zakażenie dróg moczowych – pieczenie przy oddawaniu moczu, częste oddawanie moczu910.
- Hipogammaglobulinemia – obniżenie poziomu przeciwciał, co może zwiększać podatność na infekcje910.
- Hiperglikemia, hipokalcemia – podwyższony poziom cukru lub obniżony poziom wapnia we krwi911.
- Omdlenia, zawroty głowy911.
- Migotanie przedsionków – zaburzenia rytmu serca, objawiające się kołataniem serca, zawrotami głowy, czasem dusznością911.
- Nadciśnienie tętnicze911.
- Obrzęk płuca – duszność, kaszel, uczucie ciężkości w klatce piersiowej911.
- Zapalenie trzustki – ból brzucha, nudności, wymioty911.
- Ból stawów, mięśniowo-szkieletowy ból klatki piersiowej11.
- Bezsenność11.
- Świąd, wysypka – najczęściej po podaniu podskórnym11.
- Reakcje w miejscu wstrzyknięcia (przy podaniu podskórnym) – zaczerwienienie, obrzęk, świąd11.
Rzadziej występujące działania niepożądane
- Zakażenie cytomegalowirusem910.
- Reaktywacja wirusa zapalenia wątroby typu B910.
- Reakcja anafilaktyczna (ciężka reakcja alergiczna)910.
Wybrane działania niepożądane: szczegółowy opis
Reakcje związane z infuzją (IRR)
Najczęściej pojawiają się podczas pierwszego podania dożylnego daratumumabu – u około 37-39% pacjentów, kolejne podania wiążą się z mniejszym ryzykiem takich reakcji1314. Objawy mogą obejmować gorączkę, dreszcze, duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel, a także świąd, nudności czy podrażnienie gardła1314. Reakcje te rzadko są poważne i zwykle ustępują po odpowiednim leczeniu objawowym lub zwolnieniu tempa infuzji15. Po podaniu podskórnym IRR występują znacznie rzadziej (około 8% po pierwszym wstrzyknięciu)14.
Infekcje
Pacjenci leczeni daratumumabem są bardziej narażeni na różnego rodzaju zakażenia, w tym zapalenie płuc, grypę, zakażenia dróg moczowych oraz COVID-191016. Najczęściej zakażenia mają przebieg łagodny lub umiarkowany, jednak mogą też prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych lub osłabionych16. W bardzo rzadkich przypadkach zakażenia mogą być przyczyną zgonu16.
Wpływ na krew i układ odpornościowy
Daratumumab często powoduje spadek liczby krwinek białych, płytek krwi i czerwonych krwinek. Może się to objawiać zwiększoną podatnością na zakażenia, łatwiejszym powstawaniem siniaków lub uczuciem zmęczenia910. U niektórych pacjentów może dojść do hipogammaglobulinemii, czyli obniżenia poziomu przeciwciał910.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, które pojawi się w trakcie stosowania daratumumabu, powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do producenta leku. Dzięki temu możliwe jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania tej substancji czynnej1819.
Tabela – działania niepożądane daratumumabu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) | Bardzo rzadko (<1/10 000) | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, COVID-19 | Zakażenie dróg moczowych, grypa, posocznica | Zakażenie cytomegalowirusem, reaktywacja HBV | Reakcja anafilaktyczna | – | – |
| Układ krwiotwórczy i immunologiczny | Neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość, limfopenia, leukopenia | Hipogammaglobulinemia | – | – | – | – |
| Układ nerwowy | Obwodowa czuciowa neuropatia, ból głowy, parestezje | Omdlenia, zawroty głowy | – | – | – | – |
| Układ sercowo-naczyniowy | – | Migotanie przedsionków, nadciśnienie, obrzęk płuca | – | – | – | – |
| Układ oddechowy | Kaszel, duszność | – | – | – | – | – |
| Układ pokarmowy | Biegunka, zaparcia, nudności, wymioty, zmniejszony apetyt | Zapalenie trzustki | – | – | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | Wysypka | Świąd, reakcje w miejscu wstrzyknięcia (podskórnie) | – | – | – | – |
| Mięśnie i stawy | Ból pleców, ból stawów, skurcze mięśni | Mięśniowo-szkieletowy ból klatki piersiowej | – | – | – | – |
| Ogólne i w miejscu podania | Zmęczenie, obrzęki obwodowe, gorączka, astenia, reakcje związane z infuzją | Dreszcze | – | – | – | – |
Daratumumab – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów
U pacjentów w podeszłym wieku oraz osób z chorobami towarzyszącymi, częściej mogą występować poważne działania niepożądane, takie jak zapalenie płuc czy posocznica. Również u osób stosujących daratumumab w połączeniu z innymi lekami (np. bortezomib, lenalidomid, deksametazon) ryzyko niektórych działań niepożądanych może być większe208. Profil działań niepożądanych jest także nieco inny w przypadku leczenia amyloidozy AL17.
Daratumumab – nowoczesna terapia z uwzględnieniem bezpieczeństwa
Daratumumab to skuteczna substancja czynna stosowana w leczeniu nowotworów hematologicznych, jednak jak każdy lek, może powodować działania niepożądane. Ich profil zależy od drogi podania, stosowania innych leków oraz indywidualnych cech pacjenta. Najczęściej występują łagodne objawy, takie jak infekcje dróg oddechowych, biegunka czy zmęczenie, jednak u części chorych mogą pojawić się poważniejsze powikłania. Regularna obserwacja, szybkie zgłaszanie niepokojących objawów i zgłaszanie działań niepożądanych do odpowiednich instytucji pozwalają na bezpieczne stosowanie daratumumabu19.

















