Aluminum Zirconium Tetrachlorohydrex GLY

Czym jest Aluminum Zirconium Tetrachlorohydrex GLY i jak działa w antyperspirancie?

Aluminum Zirconium Tetrachlorohydrex GLY (skrót: AZG lub AZAG) to syntetyczny kompleks nieorganiczny zbudowany z glinu, cyrkonu, chlorków, grup hydroksylowych i glicyny – aminokwasu, który stabilizuje całą strukturę⁷. W produktach do higieny osobistej pełni rolę aktywnego składnika antyperspirującego, ściągającego i dezodoryzującego⁸. Występuje w postaci białego, drobnego proszku dobrze rozpuszczalnego w wodzie, o pH roztworu w zakresie 3,0–5,0⁹.

Mechanizm działania opiera się na kontakcie z potem wydzielanym przez gruczoły ekrynowe. Pot rozpuszcza kompleks, który następnie reaguje, tworząc nierozpuszczalne polimery wodorotlenku glinu i cyrkonu. Osadzają się one w górnym odcinku kanału potowego, tworząc tymczasowy żelowy czop¹⁰. Czop ten stopniowo znika wraz z naturalnym procesem odnowy naskórka i keratynizacji². Sole glinu i cyrkonu hamują ponadto wzrost bakterii odżywiających się potem – to właśnie ich metabolity są główną przyczyną nieprzyjemnego zapachu¹¹.

Przewaga AZG nad prostszymi solami chlorowodorku glinu wynika z częściowej neutralizacji: glicyna buforuje odczyn, zmniejszając ilość kwasu solnego (HCl) powstającego na skórze. To właśnie HCl odpowiada za pieczenie i podrażnienia u osób z wrażliwą skórą⁴¹². Rzadsze i bardziej powierzchowne czopy w kanałach potowych oznaczają też, że działanie jest odwracalne i nie uszkadza gruczołów trwale⁵.

W jakich produktach i stężeniach znajdziesz ten składnik?

AZG stosuje się wyłącznie w produktach nakładanych na skórę bez spłukiwania (leave-on): sztyftach, roll-onach, kremach i miękkich formach stałych. Zawartość aktywnego składnika w gotowym produkcie wynosi typowo 15–20%¹⁴. Przykładowe produkty z rynku zawierają 15% lub 18,2% AZG w przeliczeniu na formę bezwodną¹⁵¹⁶.

W Unii Europejskiej składnik jest dopuszczony na mocy Aneksu III Rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 o kosmetykach. Obowiązują dwa limity: maksymalnie 20% w przeliczeniu na bezwodny chlorowodorotlenek glinu i cyrkonu oraz maksymalnie 5,4% cyrkonu¹¹⁷. Etykieta produktu musi informować o możliwości podrażnienia skóry¹⁸. W UE składnik jest zarejestrowany w ramach rozporządzenia REACH¹⁸.

Ważne ograniczenie: AZG nie może być stosowany w aerozolach rozpylanych (sprayach). Wynika to z ryzyka wdychania cząstek składnika, które przy ekspozycji drogą wziewną mogłoby stwarzać inne zagrożenie niż przy stosowaniu zewnętrznym¹¹⁴. Dopuszczalne formy to sztyfty, roll-ony, kremy i miękkie solidy.

Co mówią badania o bezpieczeństwie – absorpcja glinu i potencjalne ryzyko

Najczęstsze pytania dotyczące AZG odnoszą się do tego, czy glin wchłaniany przez skórę może być szkodliwy. Badania z użyciem znakowanego radioizotopowo glinu-26 wykazały, że przez nieuszkodzoną skórę wchłania się mniej niż 0,01% zastosowanej dawki – w praktyce ok. 4 µg na jedno typowe użycie¹⁹. Nowsze badania kliniczne TNO z 2022 roku potwierdziły biodostępność na poziomie 0,00052% u kobiet, przy czym ponad 95% substancji pozostawało w warstwie rogowej naskórka lub na jego powierzchni³¹⁹.

Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) Komisji Europejskiej w swojej ocenie z maja 2022 roku stwierdził, że: ekspozycja na glin z kosmetyków nie przyczynia się w istotny sposób do ogólnego obciążenia organizmu glinem; nie ma wiarygodnych dowodów na związek przyczynowy między stosowaniem antyperspirantów z glinem a rakiem piersi; nie ma wiarygodnych dowodów na związek z chorobami neurodegeneracyjnymi, w tym z chorobą Alzheimera³. Ocena potwierdziła bezpieczeństwo stosowania antyperspirantów z solami glinu nawet na skórze po goleniu lub depilacji³.

W 2024 roku SCCS przeprowadził kolejny przegląd (Submission IV), ponownie potwierdzając bezpieczeństwo stosowania przy stężeniach do 20% (co odpowiada maks. 10,60% glinu w produktach leave-on bez aerozolu), pod warunkiem zachowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa i spełnienia wymogów etykietowania²⁰.

Warto jednak pamiętać o kilku aspektach, które wymagają ostrożności. Kontaktowe zapalenie skóry (contact dermatitis) występuje u części użytkowników, głównie z powodu uwalniania chlorków i kwaśnego odczynu preparatu²¹. Reakcje alergiczne szacuje się na 0,5–1% w populacjach poddawanych testom płatkowym; są rzadsze niż przy prostszych solach chlorowodorku glinu²¹. Nadwrażliwość specyficznie na cyrkon może objawiać się ziarniniakowatym zapaleniem skóry – w przypadku utrzymujących się reakcji skórnych wskazane jest wykonanie testów płatkowych przez dermatologa²¹.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Stosowanie antyperspirantów z AZG jest bezpieczne dla większości zdrowych dorosłych, jednak w kilku sytuacjach konieczna jest konsultacja lub szczególna ostrożność:

• Choroba nerek: zawsze skonsultuj się z lekarzem przed regularnym stosowaniem produktów zawierających sole glinu²²²³.
• Wysypka lub podrażnienie: przerwij stosowanie, jeśli po nałożeniu pojawi się wysypka, zaczerwienienie lub pieczenie skóry²⁴.
• Utrzymująca się reakcja skórna: przy podejrzeniu alergii kontaktowej lub ziarniniakowego zapalenia skóry zgłoś się do dermatologa; wskazane mogą być testy płatkowe²¹.
• Uszkodzona skóra: nie stosuj preparatu na rany, otarcia ani skórę bezpośrednio po goleniu, jeśli doszło do podrażnień lub mikro-urazów¹²⁴.
• Połknięcie: w razie przypadkowego połknięcia – szczególnie przez dziecko – niezwłocznie skontaktuj się z centrum zatruć lub udaj się na izbę przyjęć⁶.
• Ciąża i karmienie piersią: brak danych ze źródeł jednoznacznie wykluczających ryzyko w tych grupach; w razie wątpliwości warto omówić stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.

Na co dzień pamiętaj: stosuj produkt wyłącznie na skórę pach, przechowuj w temperaturze poniżej 46°C i trzymaj z dala od dzieci. Nie używaj sprayów aerozolowych zawierających AZG – ta forma nie jest dopuszczona w UE¹. Jeśli zależy Ci na łagodności preparatu, wybieraj produkty w formie sztyftu lub roll-onu z zawartością składnika w dolnej granicy zakresu (ok. 15%), ponieważ glicyna w składzie już obniża ryzyko podrażnień w porównaniu z czystymi solami glinu¹².