<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/">

<channel>
	<title>Newsy | leki.pl</title>
	<atom:link href="https://leki.pl/news/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://leki.pl</link>
	<description></description>
	<lastBuildDate>Wed, 03 Jun 2026 09:34:48 +0000</lastBuildDate>
	<language>pl-PL</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.0</generator>
	<item>
		<title>Chroniczne rany &#8211; cichy kryzys współczesnej medycyny. Nad czym pracują polscy naukowcy?</title>
		<link>https://leki.pl/news/chroniczne-rany-cichy-kryzys-wspolczesnej-medycyny/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/chroniczne-rany-cichy-kryzys-wspolczesnej-medycyny/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Maria Bialik]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 03 Jun 2026 09:15:24 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Rany i problemy skórne]]></category>
		<category><![CDATA[Uczelnie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=808302</guid>

					<description><![CDATA[Rany przewlekłe to cichy kryzys współczesnej medycyny - w Polsce zmaga się z nimi blisko pół miliona pacjentów. Okazuje się, że kluczem do zrozumienia, dlaczego rany nie chcą się goić, może być niewidzialny gołym okiem świat bakterii tworzących w ranie złożone społeczności. Naukowcy coraz lepiej rozumieją ten mikrobiologiczny ekosystem i szukają w nim zarówno narzędzi diagnostycznych, jak i zupełnie nowych metod leczenia.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2 class="wp-block-heading">Chroniczne rany &#8211; cichy kryzys współczesnej medycyny</h2><p class="wp-block-paragraph">Rany, które nie chcą się goić przez tygodnie, miesiące, a nawet lata &#8211; to problem, który dotyka zaskakująco wielu osób. W krajach uprzemysłowionych rany przewlekłe występują u około 1-1,5% populacji, a wśród osób powyżej 60. roku życia odsetek ten sięga 3%. W Polsce z tym problemem zmaga się blisko 500 tysięcy pacjentów, a w Stanach Zjednoczonych &#8211; ponad 8 milionów. Koszty leczenia takich ran w USA szacuje się na 28-96 miliardów dolarów rocznie.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/09/Konsensus-Antyseptyka.pdf"><sup>[1]</sup></a><a href="https://cshperspectives.cshlp.org/content/15/6/a041218.full.pdf"><sup>[2]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Wśród najczęstszych typów ran przewlekłych wymienia się owrzodzenia stopy cukrzycowej, owrzodzenia żylne podudzi oraz odleżyny. Szczególnie groźne są owrzodzenia stopy cukrzycowej (ang. <em>diabetic foot ulcers</em>, DFU) &#8211; dotykają one 19-34% osób z cukrzycą w ciągu ich życia. Około 60% takich owrzodzeń ulega zakażeniu, co dramatycznie zwiększa ryzyko amputacji kończyny &#8211; w ciężkich przypadkach nawet do 90%. Śmiertelność po amputacji związanej ze stopą cukrzycową przekracza 50% w ciągu pięciu lat. Koszty opieki nad pacjentami z DFU są o 50-200% wyższe niż standardowe koszty leczenia cukrzycy. Odleżyny z kolei występują u około 20% pacjentów długoterminowo hospitalizowanych, a owrzodzenia żylne dotykają około 1% populacji dorosłych.<a href="https://cshperspectives.cshlp.org/content/15/6/a041218.full.pdf"><sup>[2]</sup></a><a href="https://doi.org/10.3904/kjim.2024.446"><sup>[3]</sup></a><a href="https://doi.org/10.1111/1753-0407.70221"><sup>[4]</sup></a><a href="https://academic.oup.com/jambio/article/137/2/lxag025/8443341?login=false"><sup>[5]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Niewidzialny świat w ranie &#8211; mikrobiom i biofilm</h2><p class="wp-block-paragraph">Każda rana przewlekła jest skolonizowana przez bakterie &#8211; ale sama obecność drobnoustrojów nie oznacza jeszcze zakażenia. Problem zaczyna się, gdy równowaga między &#8220;dobrymi&#8221; a &#8220;złymi&#8221; bakteriami zostaje zaburzona &#8211; naukowcy nazywają ten stan <em>dysbiozą</em>. W ranach przewlekłych obserwuje się zmniejszoną różnorodność drobnoustrojów przy jednoczesnej dominacji gatunków chorobotwórczych, takich jak <em>Staphylococcus aureus</em> (gronkowiec złocisty), <em>Pseudomonas aeruginosa</em> (pałeczka ropy błękitnej), <em>Enterococcus faecalis</em> czy <em>Proteus mirabilis</em>.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/09/Konsensus-Antyseptyka.pdf"><sup>[1]</sup></a><a href="https://doi.org/10.3390/ijms262311365"><sup>[6]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Kluczową rolę w utrzymywaniu ran w stanie przewlekłym odgrywa <em>biofilm</em> &#8211; złożona struktura, w której bakterie otaczają się warstwą ochronnych substancji organicznych, tworząc coś na kształt biologicznej twierdzy. Wewnątrz biofilmu wiele bakterii przechodzi w stan hibernacji &#8211; stają się metabolicznie nieaktywne i niezwykle oporne na antybiotyki. Badania wykazały, że biofilm występuje w 60-100% ran przewlekłych, podczas gdy w ranach ostrych (świeżych) jedynie w około 6%. Bakterie w biofilmie mogą przeżywać nawet dziesięciokrotnie lepiej niż ich wolno pływające odpowiedniki.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/09/Konsensus-Antyseptyka.pdf"><sup>[1]</sup></a><a href="https://cshperspectives.cshlp.org/content/15/6/a041218.full.pdf"><sup>[2]</sup></a><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3763221/"><sup>[7]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Tradycyjne metody diagnostyczne &#8211; posiewy laboratoryjne &#8211; pozwalają wykryć średnio zaledwie dwa gatunki bakterii w próbce z rany. Tymczasem nowoczesne metody molekularne, oparte na sekwencjonowaniu genu 16S rRNA, ujawniają w tej samej próbce średnio 15 gatunków bakterii tlenowych i beztlenowych. Klasyczne hodowle identyfikują zaledwie około 1% bakterii obecnych w ranie przewlekłej. To oznacza, że przez dziesięciolecia lekarze podejmowali decyzje terapeutyczne, widząc jedynie wierzchołek góry lodowej.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/09/Konsensus-Antyseptyka.pdf"><sup>[1]</sup></a><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3763221/"><sup>[7]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Najnowsze badania wieloomiczne (łączące analizę genów, białek i metabolitów drobnoustrojów) pokazują, że konkretne &#8220;konsorcja&#8221; bakteryjne korelują z różnymi przebiegami gojenia. Społeczności zdominowane przez <em>Pseudomonas</em> i niektóre paciorkowce wiążą się z opóźnionym zamykaniem ran, podczas gdy obecność <em>Lactobacillus</em> i <em>Staphylococcus epidermidis</em> sprzyja lepszemu gojeniu. Liczba publikacji naukowych w tej dziedzinie wzrosła wykładniczo &#8211; z 14 prac w latach 2005-2009 do ponad 1000 w okresie 2020-2025.<a href="https://doi.org/10.3390/ijms262311365"><sup>[6]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Nowe nadzieje: probiotyki, bakteriofagi i inżynieria genetyczna</h2><p class="wp-block-paragraph">Rosnące zrozumienie roli mikrobiomu otwiera drzwi do zupełnie nowych strategii leczenia. Jedną z najbardziej obiecujących jest zastosowanie <em>probiotyków</em> &#8211; żywych bakterii korzystnych dla zdrowia. Miejscowe podanie <em>Lactobacillus delbrueckii</em> przyspiesza zamykanie ran i poprawia organizację kolagenu poprzez modulację szlaków sygnałowych odpowiedzialnych za naprawę tkanek. Jeszcze dalej idą tzw. probiotyki inżynierowane &#8211; bakterie zmodyfikowane genetycznie tak, aby produkowały czynniki wzrostu lub cząsteczki przeciwzapalne bezpośrednio w ranie. Zmodyfikowany szczep <em>Lactobacillus reuteri</em> wytwarzający chemokinę CXCL12 przyspieszył gojenie ran w badaniach na zwierzętach i ludziach, a obecnie przechodzi badania kliniczne fazy II. Inny inżynierowany szczep &#8211; <em>Leuconostoc cremoris</em> produkujący jednocześnie trzy białka terapeutyczne &#8211; osiągnął w badaniu fazy I aż 83% całkowitego zamknięcia ran u pacjentów z niegojącymi się owrzodzeniami stopy cukrzycowej.<a href="https://doi.org/10.3390/ijms262311365"><sup>[6]</sup></a><a href="https://doi.org/10.1093/burnst/tkaf068"><sup>[8]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Inną fascynującą strategią jest <em>fagoterapia</em> &#8211; wykorzystanie bakteriofagów, czyli wirusów atakujących wyłącznie bakterie. Fagi potrafią rozbijać strukturę biofilmu i modulować populacje drobnoustrojów w ranie. Koktajle fagowe (mieszanki kilku rodzajów fagów) zmniejszają ryzyko pojawienia się bakterii opornych i przyspieszają gojenie tkanek. W badaniach na myszach z cukrzycą koktajl fagowy AB-SA01 skierowany przeciwko <em>S. aureus</em> okazał się równie skuteczny lub skuteczniejszy w redukcji bakterii niż wankomycyna &#8211; silny antybiotyk. Opracowywane są również innowacyjne opatrunki hydrożelowe z osadzonymi fagami, które powoli uwalniają wirusy w miejscu zakażenia.<a href="https://doi.org/10.3390/ijms262311365"><sup>[6]</sup></a><a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8933295/"><sup>[9]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Mikrobiom rany jako biomarker i cel terapeutyczny &#8211; projekt badawczy</h2><p class="wp-block-paragraph">W ten dynamicznie rozwijający się obszar wpisuje się publikacja naukowa zatytułowana „Mikrobiom rany w ranach przewlekłych: biomarker i cel terapeutyczny&#8221;, przygotowana przez Bartosza Molasego z Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Małgorzatę Wrzosek z Katedry Biochemii i Farmakogenomiki Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Autorzy dokonali kompleksowego przeglądu aktualnej wiedzy na temat składu i funkcji społeczności drobnoustrojów zasiedlających rany przewlekłe, analizując ich znaczenie kliniczne zarówno jako biomarkerów prognostycznych, jak i celów terapeutycznych.<a href="https://academic.oup.com/jambio/article/137/2/lxag025/8443341?login=false"><sup>[5]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph"><span style="white-space: normal; caret-color: rgb(0, 0, 0); color: rgb(0, 0, 0); font-size: medium;">Autorzy podkreślają, że struktura mikrobiomu rany jest kształtowana przez wiele czynników: etiologię rany, czas jej trwania, lokalizację anatomiczną oraz choroby współistniejące pacjenta. Dysbioza i tworzenie biofilmu przyczyniają się do utrzymywania przewlekłego stanu zapalnego, tolerancji na środki przeciwdrobnoustrojowe i opóźnionego gojenia. W pracy wskazano, że postępy w technologiach sekwencjonowania i wieloomice umożliwiły identyfikację kandydackich „sygnatur mikrobiologicznych&#8221; – swoistych wzorców składu drobnoustrojów, które mogą przewidywać trajektorię gojenia rany</span>.<a href="https://academic.oup.com/jambio/article/137/2/lxag025/8443341?login=false"><sup>[5]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">W przeglądzie omówiono również nowe strategie modulacji mikrobiomu, takie jak probiotyki, bakteriofagi, terapie tlenowe stosowane miejscowo oraz interwencje oparte na nanotechnologii, które mogą przesuwać ekosystem rany w kierunku stanu sprzyjającego gojeniu. Jednocześnie autorzy podkreślają, że solidna walidacja kliniczna tych podejść pozostaje ograniczona i konieczne są dalsze badania, aby ustalić standardowe protokoły diagnostyczne i terapeutyczne.<a href="https://academic.oup.com/jambio/article/137/2/lxag025/8443341?login=false"><sup>[5]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">W stronę medycyny spersonalizowanej</h2><p class="wp-block-paragraph">Badania nad mikrobiomem ran przewlekłych otwierają perspektywę, w której leczenie nie będzie opierać się wyłącznie na standardowych antybiotykach i opatrunkach, lecz zostanie dopasowane do indywidualnego &#8220;mikrobiomu&#8221; każdego pacjenta. Zamiast zwalczać wszystkie bakterie bez wyjątku, przyszła terapia może polegać na przywracaniu równowagi mikrobiologicznej &#8211; wzmacnianiu bakterii korzystnych i celowanym eliminowaniu tych szkodliwych. To podejście, łączące zaawansowaną diagnostykę molekularną z innowacyjnymi terapiami biologicznymi, może w przyszłości odmienić los setek tysięcy pacjentów zmagających się z ranami, które dotąd nie chciały się goić.</p>]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/chroniczne-rany-cichy-kryzys-wspolczesnej-medycyny/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/06/mikrobiom-w-ranach-2-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Czy oczar wirginijski pomoże wyleczyć rany, z którymi nie radzą sobie antybiotyki?</title>
		<link>https://leki.pl/news/czy-oczar-wirginijski-pomoze-wyleczyc-rany-z-ktorymi-nie-radza-sobie-antybiotyki/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/czy-oczar-wirginijski-pomoze-wyleczyc-rany-z-ktorymi-nie-radza-sobie-antybiotyki/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Maria Bialik]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 01 Jun 2026 12:03:51 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Rany i problemy skórne]]></category>
		<category><![CDATA[Uczelnie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=807973</guid>

					<description><![CDATA[Przewlekłe rany dotykają milionów ludzi, a antybiotyki coraz częściej zawodzą w walce z opornymi bakteriami. Naukowcy szukają rozwiązania w naturze - kora oczaru wirginijskiego, rośliny od wieków stosowanej w medycynie ludowej, może okazać się przełomem w terapii trudno gojących się ran.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<h2 class="wp-block-heading">Przewlekłe rany &#8211; cicha epidemia współczesnego świata</h2><p class="wp-block-paragraph">Wyobraźmy sobie ranę, która nie goi się przez tygodnie, miesiące, a czasem nawet lata. Dla milionów ludzi na całym świecie to nie abstrakcja, lecz bolesna codzienność. Przewlekłe rany &#8211; definiowane jako uszkodzenia skóry, które nie wykazują postępów w gojeniu po 4-12 tygodniach leczenia &#8211; stanowią jeden z najpoważniejszych i najszybciej narastających problemów współczesnej medycyny.<a href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK326436/"><sup>[1]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Skala zjawiska jest zatrważająca. Szacuje się, że w krajach rozwiniętych problem ten dotyczy 1-2% całej populacji. Na świecie z przewlekłymi ranami żyje około 6,7 miliona osób, a globalne wydatki na leczenie ran wyniosły w 2022 roku aż 148,65 miliarda dolarów. W samej Polsce może być nawet około 500 tysięcy pacjentów z ranami przewlekłymi. Najczęstsze postacie to owrzodzenia żylne goleni, zespół stopy cukrzycowej oraz odleżyny.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/07/makieta-LR_1_2020_03m.pdf"><sup>[2]</sup></a><a href="https://doi.org/10.3389/fcimb.2026.1800070"><sup>[3]</sup></a><a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2024/02/Stanowisko-PTLR-%E2%80%93-postepowanie-przeciwdrobnoustrojowe-w-ranie-skolonizowanej.pdf"><sup>[4]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Konsekwencje wykraczają daleko poza sam ból i dyskomfort. Przewlekłe rany prowadzą do lęku, depresji i izolacji społecznej. W najcięższych przypadkach owrzodzenia cukrzycowe kończą się amputacją &#8211; co roku na świecie wykonuje się z tego powodu ponad 1,6 miliona amputacji. Pięcioletnia śmiertelność po rozwinięciu owrzodzenia cukrzycowego wynosi około 40%, a po amputacji sięga nawet 56,6% &#8211; więcej niż łączna śmiertelność dla wszystkich nowotworów.<a href="https://doi.org/10.3389/fcimb.2026.1800070"><sup>[3]</sup></a><a href="https://doi.org/10.1111/iwj.70858"><sup>[5]</sup></a><a href="https://skindeep.skinonline.org/article/172466/"><sup>[6]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Biofilm, oporne bakterie i ograniczenia współczesnych terapii</h2><p class="wp-block-paragraph">Dlaczego te rany tak trudno się goją? Kluczową rolę odgrywa biofilm bakteryjny &#8211; złożona struktura, w której drobnoustroje otaczają się warstwą ochronną z substancji organicznych i nieorganicznych. Wewnątrz biofilmu wiele bakterii przechodzi w stan &#8220;hibernacji&#8221;, stając się metabolicznie nieaktywnymi i opornymi na działanie antybiotyków. Biofilm występuje w 60-100% ran przewlekłych, a co więcej &#8211; potrafi odbudować swoją strukturę w zaledwie kilkanaście godzin.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/07/makieta-LR_1_2020_03m.pdf"><sup>[2]</sup></a><a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2024/02/Stanowisko-PTLR-%E2%80%93-postepowanie-przeciwdrobnoustrojowe-w-ranie-skolonizowanej.pdf"><sup>[4]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Najczęściej izolowane z ran przewlekłych bakterie to <em>Staphylococcus aureus</em> i <em>Pseudomonas aeruginosa</em>, które mają tendencję do tworzenia wielolekoopornych kolonii. W polskich badaniach wśród pacjentów pooperacyjnych aż 31,2% izolatów stanowił gronkowiec złocisty oporny na metycylinę (MRSA). Światowa Organizacja Zdrowia alarmuje, że obserwujemy wzrost liczby szczepów opornych nawet na antybiotyki ostatniej linii, takie jak karbapenemy.<a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2020/07/makieta-LR_1_2020_03m.pdf"><sup>[2]</sup></a><a href="https://ptlr.org/wp-content/uploads/2024/02/Stanowisko-PTLR-%E2%80%93-postepowanie-przeciwdrobnoustrojowe-w-ranie-skolonizowanej.pdf"><sup>[4]</sup></a><a href="https://skindeep.skinonline.org/article/172466/"><sup>[6]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Rutynowe stosowanie antybiotyków w leczeniu ran nie tylko napotyka barierę oporności, ale może wręcz pogłębiać problem, zaburzając naturalny mikrobiom. Nowoczesne opatrunki, choć technologicznie zaawansowane, nie zawsze radzą sobie ze złożoną, wieloczynnikową patologią ran przewlekłych. Co wymowne &#8211; w ciągu ostatnich ponad 20 lat nie zarejestrowano żadnego nowego leku w tej dziedzinie.<a href="https://skindeep.skinonline.org/article/172466/"><sup>[6]</sup></a><a href="https://doi.org/10.1155/tswj/1551004"><sup>[7]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Rośliny lecznicze &#8211; stare remedium, nowa nadzieja</h2><p class="wp-block-paragraph">W obliczu tych wyzwań naukowcy coraz częściej zwracają się ku substancjom pochodzenia roślinnego. Wiele roślin leczniczych i fitochemikaliów (czyli związków aktywnych biologicznie pochodzących z roślin) łączy w sobie działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, immunomodulujące i przeciwdrobnoustrojowe. Preparaty wieloziołowe stosowane w tradycyjnej medycynie &#8211; ajurwedzie, medycynie chińskiej czy systemie Unani &#8211; wykazują w badaniach klinicznych obiecujące wyniki. Przykładowo, tajski ekstrakt wieloziołowy T-YaSP osiągnął lepsze wskaźniki pełnego wygojenia ran cukrzycowych niż terapia konwencjonalna.<a href="https://doi.org/10.1155/tswj/1551004"><sup>[7]</sup></a><a href="https://doi.org/10.3390/pharmaceutics18030361"><sup>[8]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Szczególnie interesującą rośliną w tym kontekście jest oczar wirginijski (<em>Hamamelis virginiana</em>) &#8211; krzew pochodzący z Ameryki Północnej, od wieków stosowany w medycynie ludowej. Współczesne badania potwierdzają, że ekstrakty z jego kory i liści wykazują działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe, przeciwzapalne, antyoksydacyjne i wspomagające gojenie ran.<a href="https://doi.org/10.3390/molecules30132744"><sup>[9]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Co szczególnie istotne w dobie antybiotykooporności &#8211; ekstrakty z oczaru okazały się skuteczniejsze przeciwko szczepom opornym niż wrażliwym. W badaniach Cheesmana i współpracowników ekstrakty wodne i metanolowe z liści działały silniej na <em>E. coli</em> wytwarzającą beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum (ESBL) niż na szczep wrażliwy, a także wykazywały większą aktywność wobec MRSA niż wobec zwykłego gronkowca złocistego. Hamamelitanina &#8211; substancja izolowana z oczaru &#8211; hamowała tworzenie biofilmu i była skuteczna przeciwko szczepom <em>S. aureus</em> opornym na różne antybiotyki.<a href="https://doi.org/10.3390/molecules30132744"><sup>[9]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Naukowcy opracowali już eksperymentalne opatrunki hydrożelowe zawierające frakcję fenolową z oczaru, które hamowały wzrost <em>S. aureus</em> i <em>P. aeruginosa</em> &#8211; bakterii najczęściej występujących w ranach przewlekłych &#8211; a jednocześnie wykazywały zdolność hamowania enzymów zaangażowanych w niszczenie tkanek.<a href="https://doi.org/10.3390/molecules30132744"><sup>[9]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Projekt Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego &#8211; nauka weryfikuje tradycję</h2><p class="wp-block-paragraph">Właśnie w ten nurt badań wpisuje się projekt realizowany na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, zatytułowany &#8220;Wspomaganie terapii trudno gojących się ran z zastosowaniem kory oczaru wirginijskiego&#8221;. Jego celem jest znalezienie naukowego uzasadnienia dla tradycyjnego, zewnętrznego stosowania kory oczaru w zakażeniach i stanach zapalnych skóry oraz w przewlekłych, niegojących się ranach.<a href="https://projekty.ncn.gov.pl/index.php?projekt_id=517106"><sup>[10]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Badacze z WUM planują kompleksową analizę wybranych substancji roślinnych pod kątem składu fitochemicznego i aktywności biologicznej. Aktywność ta będzie testowana na modelach <em>ex vivo</em> (na tkankach poza organizmem) oraz <em>in vitro</em> (w warunkach laboratoryjnych) z wykorzystaniem komórek bezpośrednio zaangażowanych w procesy gojenia ran. Ważnym elementem projektu jest również zbadanie interakcji składników kory oczaru z mikrobiotą skóry &#8211; czyli społecznością drobnoustrojów naturalnie zasiedlających naszą skórę.<a href="https://projekty.ncn.gov.pl/index.php?projekt_id=517106"><sup>[10]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Projekt zakłada także przeprowadzenie badań <em>in vivo</em> (na żywych organizmach) na tych ekstraktach lub substancjach roślinnych, które wykażą najsilniejszą aktywność w modelach komórkowych. Jak podkreślają autorzy projektu, stosowanie wielu preparatów ziołowych opiera się wciąż na przesłankach historycznych lub niepotwierdzonych naukowo. Dopiero kompleksowe badania mogą zweryfikować ich rzeczywistą skuteczność i bezpieczeństwo.<a href="https://projekty.ncn.gov.pl/index.php?projekt_id=517106"><sup>[10]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Podsumowanie</h2><p class="wp-block-paragraph">Przewlekłe rany to problem, który narasta wraz ze starzeniem się społeczeństw i rozprzestrzenianiem chorób cywilizacyjnych. Jednocześnie antybiotykooporność ogranicza arsenał dostępnych środków terapeutycznych. W tej sytuacji ponowne spojrzenie na substancje roślinne &#8211; tym razem przez pryzmat rygorystycznej metodologii naukowej &#8211; wydaje się kierunkiem wartym uwagi. Projekt Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego dotyczący kory oczaru wirginijskiego to przykład podejścia, w którym tradycyjna wiedza spotyka się ze współczesną nauką. Jeśli badania potwierdzą skuteczność i bezpieczeństwo tych naturalnych substancji, mogą one w przyszłości wzbogacić wachlarz terapii dostępnych dla pacjentów z trudno gojącymi się ranami.</p>]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/czy-oczar-wirginijski-pomoze-wyleczyc-rany-z-ktorymi-nie-radza-sobie-antybiotyki/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/06/oczar-wirginijski-na-rany-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Jak nanotechnologia może zmienić leczenie raka jelita grubego?</title>
		<link>https://leki.pl/news/jak-nanotechnologia-moze-zmienic-leczenie-raka-jelita-grubego/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/jak-nanotechnologia-moze-zmienic-leczenie-raka-jelita-grubego/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Maria Bialik]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 19 May 2026 12:22:22 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Przewód pokarmowy i metabolizm]]></category>
		<category><![CDATA[Na receptę]]></category>
		<category><![CDATA[Uczelnie]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=poradnik&#038;p=805605</guid>

					<description><![CDATA[Rak jelita grubego to trzeci najczęstszy nowotwór na świecie, a skuteczność dotychczasowych terapii wciąż pozostaje ograniczona - zwłaszcza w przypadku choroby przerzutowej. Naukowcy szukają nowych rozwiązań w nanotechnologii i hydrożelach, które mogą precyzyjniej dostarczać leki do komórek nowotworowych, minimalizując skutki uboczne.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p class="wp-block-paragraph"><strong>💡 WAŻNE!</strong></p><p class="wp-block-paragraph">Polscy naukowcy prowadzą badania nad otrzymywaniem nowych hydrożelowych nanosystemów do zastosowań w terapii celowanej raka jelita grubego. Choroba odpowiada za blisko 940 tys. zgonów rocznie na świecie, a pięcioletnia przeżywalność w przypadku przerzutów spada poniżej 17%. Projekt naukowy wykorzystuje m.in. chitozan &#8211; naturalny polimer, który w dotychczasowych badaniach zwiększał wychwyt leku przez komórki nowotworowe nawet 1,5-3-krotnie. Celem jest opracowanie nanonośników zdolnych do kontrolowanego uwalniania leków w kwaśnym mikrośrodowisku guza, co może ograniczyć toksyczność ogólnoustrojową.</p><h2 class="wp-block-heading">Rak jelita grubego &#8211; trzeci najczęstszy nowotwór na świecie</h2><p class="wp-block-paragraph">Rak jelita grubego to jedno z największych wyzwań współczesnej onkologii. Na całym świecie rozpoznaje się około 1,93 miliona nowych przypadków rocznie, a choroba odpowiada za blisko 940 tysięcy zgonów każdego roku. W Stanach Zjednoczonych jest to drugi najczęstszy nowotwór prowadzący do śmierci &#8211; w 2026 roku szacuje się tam 158 850 nowych zachorowań i ponad 55 tysięcy zgonów.<a href="https://doi.org/10.1186/s12876-025-04401-0"><sup>[1]</sup></a><a href="https://seer.cancer.gov/statfacts/html/colorect.html"><sup>[2]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">W Polsce sytuacja jest równie poważna. W 2022 roku na raka jelita grubego zachorowało aż 18,8 tysiąca osób &#8211; to oznacza, że chorobę rozpoznano u jednej na dwa tysiące osób w kraju. U mężczyzn jest to trzeci najczęstszy nowotwór (po raku prostaty i płuca), a u kobiet &#8211; drugi, ustępujący jedynie rakowi piersi. Nowotwory jelita grubego odpowiadają w Polsce za około 12,5% wszystkich zgonów onkologicznych &#8211; w 2022 roku zmarło z ich powodu prawie 12 tysięcy osób.<a href="http://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/jelito-grube/epidemiologia"><sup>[3]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Choć ogólna pięcioletnia przeżywalność wynosi około 64-65%, to w przypadku choroby przerzutowej (czyli takiej, w której nowotwór rozprzestrzenił się na inne organy) spada dramatycznie &#8211; poniżej 15-17%. Wątroba jest najczęstszym miejscem przerzutów &#8211; około połowa pacjentów z rakiem jelita grubego rozwinie przerzuty do tego narządu. Mediana przeżycia w przypadku choroby przerzutowej wynosi zaledwie około dwóch lat.<a href="https://doi.org/10.1186/s12876-025-04401-0"><sup>[1]</sup></a><a href="https://seer.cancer.gov/statfacts/html/colorect.html"><sup>[2]</sup></a><a href="https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2026.102728"><sup>[4]</sup></a><a href="https://doi.org/10.1186/s12885-026-15867-w"><sup>[5]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Terapie celowane &#8211; nadzieja z ograniczeniami</h2><p class="wp-block-paragraph">Standardowe leczenie raka jelita grubego obejmuje chirurgię, chemioterapię, radioterapię i coraz częściej &#8211; terapie celowane oraz immunoterapię. Terapie celowane to leki zaprojektowane tak, by atakować konkretne białka lub mutacje genetyczne w komórkach nowotworowych, oszczędzając przy tym zdrowe tkanki. Przykładem jest enkorafenib (<em>Braftovi</em>), lek wymierzony w zmutowane białko BRAF, stosowany w połączeniu z cetuksymabem u pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego. Innym przełomem było zatwierdzenie adagrasibu (<em>Krazati</em>) &#8211; pierwszego leku celującego w mutację KRAS-G12C, występującą u około 4% pacjentów z rakiem jelita grubego.<a href="https://www.cancer.gov/types/colorectal/research"><sup>[6]</sup></a><a href="https://www.mskcc.org/news/new-colorectal-cancer-treatments-at-msk-aim-to-reduce-deaths-in-2026-and-beyond"><sup>[7]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Najnowsza meta-analiza obejmująca 4633 pacjentów wykazała, że schematy łączące leki anty-EGFR i anty-BRAF z chemioterapią osiągają najwyższy odsetek odpowiedzi &#8211; aż 67% w pierwszej linii leczenia. Jednak sama chemioterapia wypadała gorzej we wszystkich kluczowych punktach końcowych, zarówno w pierwszej, jak i kolejnych liniach leczenia. Problemem pozostaje też toksyczność &#8211; poważne działania niepożądane (stopnia 3. i wyższego) dotyczą nawet 40-49% pacjentów w zależności od schematu.<a href="https://doi.org/10.1136/bmj-2025-086026"><sup>[8]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Istotną barierą jest również mikrośrodowisko guza (ang. <em>tumor microenvironment</em>, TME) &#8211; złożony ekosystem komórek, naczyń krwionośnych i białek otaczających nowotwór. W jego obrębie kolagen &#8211; główny składnik strukturalny macierzy zewnątrzkomórkowej &#8211; tworzy gęstą sieć, która fizycznie blokuje przenikanie leków do wnętrza guza. Prowadzi to do nierównomiernego rozkładu leku i stężeń zbyt niskich, by skutecznie niszczyć komórki nowotworowe.<a href="https://doi.org/10.1186/s12951-025-03815-y"><sup>[9]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Nanotechnologia i hydrożele &#8211; nowe narzędzia w walce z rakiem</h2><p class="wp-block-paragraph">Odpowiedzią na te ograniczenia mogą być nanosystemy dostarczania leków. Nanonośniki &#8211; cząstki o rozmiarach mierzonych w nanometrach &#8211; potrafią gromadzić się w tkance nowotworowej dzięki tzw. efektowi EPR (zwiększonej przepuszczalności i retencji naczyń guza). Mogą też być wyposażone w specjalne &#8220;znaczniki&#8221; na powierzchni, które kierują je precyzyjnie do komórek nowotworowych.<a href="https://doi.org/10.1186/s12951-025-03815-y"><sup>[9]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Jednym z obiecujących materiałów jest chitozan &#8211; naturalny polimer pozyskiwany z pancerzyków skorupiaków. Przegląd 25 badań wykazał, że systemy oparte na chitozanie zapewniają kontrolowane uwalnianie leku w odpowiedzi na pH (kwaśne środowisko guza), zwiększają cytotoksyczność wobec komórek nowotworowych w porównaniu z wolnymi lekami i zmniejszają toksyczność ogólnoustrojową. Modyfikacja nanonośników kwasem foliowym lub kwasem hialuronowym zwiększała wychwyt komórkowy nawet 1,5-3-krotnie w komórkach raka jelita grubego.<a href="https://doi.org/10.3390/md23120467"><sup>[10]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Szczególnie interesujące jest połączenie nanonośników z hydrożelami &#8211; miękkimi, żelopodobnymi materiałami zdolnymi do wstrzykiwania bezpośrednio w miejsce guza. Nanonośniki pochodzenia komórkowego, choć biokompatybilne i zdolne do celowania w nowotwór, mają poważną wadę: są szybko usuwane z krwiobiegu i krótko utrzymują się w miejscu docelowym. Umieszczenie ich w matrycy hydrożelowej rozwiązuje ten problem &#8211; hydrożel chroni aktywność biologiczną nanonośników, podnosi ich lokalne stężenie i umożliwia kontrolowane uwalnianie ładunku terapeutycznego.<a href="https://doi.org/10.1016/j.jconrel.2026.114857"><sup>[11]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Polski projekt &#8211; hydrożelowe nanosystemy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego</h2><p class="wp-block-paragraph">Właśnie na styku nanotechnologii i biomateriałów pracuje zespół z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pod kierownictwem dr inż. Urszuli Piotrowskiej. Projekt &#8220;Badania nad otrzymywaniem nowych, hydrożelowych nanosystemów do zastosowań w terapii celowanej nowotworów jelita grubego&#8221;, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki kwotą blisko 882 tysięcy złotych, realizowany jest od 2023 roku.<a href="https://pnitt.wum.edu.pl/node/14080"><sup>[12]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Celem projektu jest stworzenie zupełnie nowych, hybrydowych biomateriałów &#8211; kompozytów polimerowo-hydrożelowych przeznaczonych do podwójnie celowanej terapii przerzutowego raka jelita grubego. Koncepcja &#8220;podwójnego celowania&#8221; oznacza, że system atakuje nowotwór na dwóch poziomach jednocześnie. Po pierwsze, polimerowe nanonośniki zawierające substancje aktywne stosowane w leczeniu raka jelita grubego zostają pokryte kwasem foliowym i jego analogami &#8211; cząsteczkami rozpoznawanymi przez receptory na powierzchni komórek nowotworowych. Po drugie, te nanonośniki są osadzone w matrycy hydrożelowej zbudowanej z kationowych peptydów (krótkich łańcuchów aminokwasów) o własnym działaniu przeciwnowotworowym.<a href="https://pnitt.wum.edu.pl/node/14080"><sup>[12]</sup></a></p><p class="wp-block-paragraph">Kluczową innowacją jest sposób tworzenia hydrożelu. Peptydy użyte w projekcie zawierają aminokwasy hydrofobowe i noszą ładunek dodatni, co pozwala im na samoorganizację w przestrzeni &#8211; spontaniczne układanie się w uporządkowane struktury żelowe bez potrzeby stosowania toksycznych odczynników chemicznych. Skuteczność przeciwnowotworowa i efekt synergistyczny (wzajemne wzmacnianie działania peptydów i leków) będą oceniane najpierw w badaniach <em>in vitro</em> (na hodowlach komórkowych), a następnie w badaniach <em>in vivo</em> na mysim modelu heteroprzeszczepu raka jelita grubego dla najbardziej obiecujących kompozytów.<a href="https://pnitt.wum.edu.pl/node/14080"><sup>[12]</sup></a></p><h2 class="wp-block-heading">Dlaczego to ważne?</h2><p class="wp-block-paragraph">Projekt warszawskiego zespołu wpisuje się w jeden z najważniejszych nurtów współczesnej onkologii &#8211; dążenie do precyzyjnego dostarczania leków bezpośrednio do guza, przy jednoczesnym ograniczeniu szkodliwego wpływu na zdrowe tkanki. Łącząc przeciwnowotworowe peptydy z celowanymi nanonośnikami w jednym systemie hydrożelowym, naukowcy z WUM proponują rozwiązanie, które może przezwyciężyć kluczowe bariery obecnych terapii: niedostateczną penetrację leku do guza, szybkie usuwanie nanocząstek z organizmu i wysoką toksyczność ogólnoustrojową. Choć droga od laboratorium do kliniki jest długa, tego typu innowacyjne biomateriały mogą w przyszłości realnie zmienić rokowania pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego &#8211; chorobą, w której każdy postęp terapeutyczny ma ogromne znaczenie.</p>]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/jak-nanotechnologia-moze-zmienic-leczenie-raka-jelita-grubego/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/05/rak-jelita-grubego-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Czy odpowiednia dieta pomaga dzieciom z bólem brzucha? Sprawdź wyniki badań</title>
		<link>https://leki.pl/news/czy-odpowiednia-dieta-pomaga-dzieciom-z-bolem-brzucha-sprawdz-wyniki-badan/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/czy-odpowiednia-dieta-pomaga-dzieciom-z-bolem-brzucha-sprawdz-wyniki-badan/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 10 Apr 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Zdrowie dziecka]]></category>
		<category><![CDATA[Ból brzucha u dziecka]]></category>
		<category><![CDATA[Dziecko]]></category>
		<category><![CDATA[Zaburzenia pokarmowe]]></category>
		<category><![CDATA[zespół jelita drażliwego]]></category>
		<category><![CDATA[IBS]]></category>
		<category><![CDATA[FODMAP]]></category>
		<category><![CDATA[dieta low-FODMAP]]></category>
		<category><![CDATA[ból]]></category>
		<category><![CDATA[dieta niskofodmapowa]]></category>
		<category><![CDATA[ból brzucha czynnościowy]]></category>
		<category><![CDATA[Ból brzucha]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=798746</guid>

					<description><![CDATA[Czy odpowiednia dieta może pomóc dzieciom z przewlekłym bólem brzucha? Najnowsze badania sugerują, że dieta Low FODMAP może przynieść zauważalną ulgę już po kilku dniach, choć jej skuteczność nie jest jednoznaczna, a stosowanie bywa wyzwaniem. Sprawdź, co dokładnie wykazano i kiedy warto rozważyć taką zmianę sposobu żywienia.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Jak dieta Low FODMAP wpływa na intensywność bólu brzucha u dzieci?<sup><a href="#chapter55">1</a></sup><sup><a href="#chapter62">2</a></sup></li>
<li>Czy ograniczenie FODMAP prowadzi do szybszej poprawy objawów?<sup><a href="#chapter62">2</a></sup></li>
<li>Jakie praktyczne wyzwania wiążą się ze stosowaniem tej diety u dzieci?<sup><a href="#chapter72">3</a></sup><sup><a href="#chapter77">4</a></sup></li>
<li>Dlaczego liczba pacjentów osiągających poprawę była podobna w obu grupach?<sup><a href="#chapter55">1</a></sup><sup><a href="#chapter81">5</a></sup></li>
<li>Które dzieci mogą odnieść korzyść z modyfikacji diety?<sup><a href="#chapter92">6</a></sup><sup><a href="#chapter93">7</a></sup></li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="glowne-odkrycie">
<h2>Jak dieta Low FODMAP wpływa na ból brzucha u dzieci?</h2>
<p>Badanie pokazało, że u dzieci z <b>zespołem jelita drażliwego (IBS)</b> oraz <b>czynnościowym bólem brzucha </b>zastosowanie diety Low FODMAP może wyraźnie zmniejszyć nasilenie bólu w porównaniu ze zwykłym sposobem żywienia<sup><a href="#chapter55">1</a></sup><sup><a href="#chapter62">2</a></sup>. Już po pierwszym tygodniu dzieci stosujące tę dietę odczuwały średnio o 20 mm mniejszy ból (w skali 0-100), a efekt ten utrzymywał się przez kolejne tygodnie obserwacji<sup><a href="#chapter62">2</a></sup>.</p>
<p><a href="https://leki.pl/poradnik/dieta-niskofodmapowa-sposob-na-zlagodzenie-objawow-jelita-drazliwego/">Dieta Low FODMAP</a> polega na ograniczeniu pewnych rodzajów węglowodanów, które są słabo trawione w jelicie cienkim i szybko fermentowane przez bakterie jelitowe<sup><a href="#chapter2">8</a></sup>. W wyniku tego procesu powstają gazy, które mogą powodować wzdęcia i nasilać ból, szczególnie u dzieci z wrażliwym układem pokarmowym<sup><a href="#chapter2">8</a></sup>.</p>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Dieta Low FODMAP może pomóc zmniejszyć ból brzucha u dzieci, ale powinna być indywidualnie dopasowana i prowadzona pod opieką doświadczonego dietetyka pediatrycznego<sup><a href="#chapter92">6</a></sup><sup><a href="#chapter3">9</a></sup>.</div>
</section>
<section id="wyzwania-skutecznosci">
<h2>Dlaczego skuteczność diety była trudna do oceny?</h2>
<p>Choć dzieci na diecie Low FODMAP odczuwały mniejszy ból, odsetek tych, u których osiągnięto wyraźną poprawę (czyli spadek bólu o co najmniej 30% i 25 mm), był podobny w obu grupach<sup><a href="#chapter55">1</a></sup>. Jednym z powodów może być niewielka liczba uczestników, gdyż badanie zakończono wcześniej i objęło ono tylko 38 dzieci zamiast planowanych 74<sup><a href="#chapter42">10</a></sup><sup><a href="#chapter44">11</a></sup>.</p>
<p>W praktyce stosowanie diety okazało się trudne &#8211; za przestrzeganie zaleceń uznawano spożywanie co najmniej 80% zapewnionych posiłków, a ten poziom udało się osiągnąć tylko 41% dzieci z grupy Low FODMAP<sup><a href="#chapter65">12</a></sup>. Dieta wymaga eliminacji wielu produktów, co może być wyzwaniem zarówno dla dzieci, jak i ich opiekunów, a także może budzić obawy o prawidłowy rozwój<sup><a href="#chapter78">13</a></sup>. Dodatkowo pandemia COVID-19 utrudniła realizację badania i przestrzeganie zaleceń<sup><a href="#chapter45">14</a></sup><sup><a href="#chapter91">15</a></sup>.</p>
<p>Co ciekawe, poprawę odnotowano także w grupie stosującej zwykłą dietę. Może to wynikać z tzw. efektu placebo &#8211; regularne, kontrolowane posiłki same w sobie mogły poprawić sposób odżywiania i ograniczyć spożycie wysoko przetworzonej żywności<sup><a href="#chapter80">16</a></sup>. W tego typu schorzeniach odpowiedź placebo jest dość częsta<sup><a href="#chapter81">5</a></sup>.</p>
</section>
<section id="podsumowanie">
<h2>Co te wyniki oznaczają dla rodzin dzieci z bólem brzucha?</h2>
<p>Wyniki badania pokazują, że dieta Low FODMAP może być pomocna w zmniejszaniu <a href="https://leki.pl/poradnik/5-sposobow-na-bol-brzucha-u-dziecka/">bólu brzucha u dzieci</a>, ale nie jest rozwiązaniem dla każdego<sup><a href="#chapter92">6</a></sup>. Ze względu na ograniczoną liczbę uczestników trudno jednoznacznie ocenić jej skuteczność, dlatego nie powinna być stosowana rutynowo bez konsultacji specjalistycznej<sup><a href="#chapter92">6</a></sup>.</p>
<p>U dzieci, u których standardowe metody leczenia nie przynoszą efektów, dieta ta może być jedną z opcji, pod warunkiem ścisłej współpracy z dietetykiem pediatrycznym<sup><a href="#chapter93">7</a></sup><sup><a href="#chapter3">9</a></sup>. W praktyce często rozważa się łagodniejsze podejście, np. ograniczenie tylko wybranych produktów bogatych w FODMAP zamiast całkowitej eliminacji<sup><a href="#chapter79">17</a></sup>.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy dieta Low FODMAP naprawdę zmniejsza ból brzucha u dzieci?</h3>
<p>Tak, w badaniu dzieci na tej diecie odczuwały większą ulgę w bólu, średnio o 20 mm mniej na 100-punktowej skali już po pierwszym tygodniu, a efekt utrzymywał się przez cały czas obserwacji<sup><a href="#chapter62">2</a></sup><sup><a href="#chapter72">3</a></sup>. Należy jednak pamiętać, że badanie było przeprowadzone na niewielkiej liczbie uczestników.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy dieta Low FODMAP jest bezpieczna dla dzieci?</h3>
<p>Nie odnotowano większej liczby działań niepożądanych, ale dieta jest dość restrykcyjna i może wpływać na rozwój dziecka, dlatego powinna być prowadzona pod nadzorem specjalisty<sup><a href="#chapter66">18</a></sup><sup><a href="#chapter78">13</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Dlaczego nie zaobserwowano dużych różnic między grupami?</h3>
<p>Prawdopodobnie wpłynęła na to mała liczba uczestników oraz efekt placebo w grupie stosującej zwykłą dietę<sup><a href="#chapter55">1</a></sup><sup><a href="#chapter81">5</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy stosowanie diety Low FODMAP jest łatwe?</h3>
<p>Nie do końca, ponieważ wymaga dużej konsekwencji i organizacji. W badaniu tylko 41% dzieci przestrzegało postawionych zaleceń<sup><a href="#chapter65">12</a></sup><sup><a href="#chapter63">19</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Kiedy warto rozważyć dietę Low FODMAP?</h3>
<p>Głównie u dzieci, u których inne metody leczenia nie pomagają, jednak zawsze dopiero po konsultacji z dietetykiem specjalizującym się w żywieniu dzieci<sup><a href="#chapter93">7</a></sup><sup><a href="#chapter3">9</a></sup>.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/czy-odpowiednia-dieta-pomaga-dzieciom-z-bolem-brzucha-sprawdz-wyniki-badan/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/04/Czy-dieta-low-FODMAP-pomaga-dzieciom-z-bolem-brzucha-Sprawdz-wyniki-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Czy pandemia pogorszyła zdrowie psychiczne seniorów? Poznaj najnowsze badania</title>
		<link>https://leki.pl/news/czy-pandemia-pogorszyla-zdrowie-psychiczne-seniorow-sprawdz-wyniki-badan/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/czy-pandemia-pogorszyla-zdrowie-psychiczne-seniorow-sprawdz-wyniki-badan/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 02 Apr 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ośrodkowy układ nerwowy]]></category>
		<category><![CDATA[Na receptę]]></category>
		<category><![CDATA[Seniorzy]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[ośrodkowy układ nerwowy]]></category>
		<category><![CDATA[depresja]]></category>
		<category><![CDATA[obniżony nastrój]]></category>
		<category><![CDATA[senior]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=798500</guid>

					<description><![CDATA[Pandemia COVID-19 odcisnęła ślad nie tylko na zdrowiu fizycznym, ale także psychicznym - szczególnie u osób po 50. roku życia. Najnowsze badania pokazują, że wielu seniorów do dziś nie wróciło do wcześniejszego samopoczucia, a problemy takie jak samotność czy obniżony nastrój są dziś częstsze niż przed pandemią. Co ważne, trudności te dotyczą różnych grup społecznych i mogą mieć długotrwałe konsekwencje dla codziennego życia. Co dokładnie się zmieniło i kto jest najbardziej narażony?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Czy zdrowie psychiczne osób 50+ wróciło do poziomu sprzed pandemii COVID-19?<sup><a href="#chapter28">1</a></sup></li>
<li>O ile wzrosło ryzyko depresji i samotności wśród seniorów po pandemii?<sup><a href="#chapter20">2</a></sup></li>
<li>Jakie zmiany zaszły w jakości życia starszych osób?<sup><a href="#chapter18">3</a></sup></li>
<li>Czy różnice w zdrowiu psychicznym między grupami społecznymi się zmniejszyły?<sup><a href="#chapter21">4</a></sup></li>
<li>Co powinien wiedzieć każdy senior o swoim zdrowiu psychicznym?<sup><a href="#chapter32">5</a></sup></li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="glowne-odkrycie">
<h2>Czy zdrowie psychiczne seniorów wróciło do normy po pandemii?</h2>
<p>Zdrowie psychiczne osób po 50. roku życia <b>nie wróciło do poziomu sprzed pandemii COVID-19</b><sup><a href="#chapter28">1</a></sup>. Badanie przeprowadzone w Anglii na prawie 20 tysiącach uczestników pokazuje, że problemy takie jak obniżony nastrój, poczucie samotności oraz ogólna jakość życia nadal są wyraźnie gorsze niż wcześniej<sup><a href="#chapter18">3</a></sup><sup><a href="#chapter6">6</a></sup>. Ryzyko występowania objawów depresyjnych wzrosło o 23%, a samotności aż o 32% w porównaniu do okresu sprzed pandemii<sup><a href="#chapter20">2</a></sup>.</p>
<p>Badacze porównali dane z trzech okresów: 2016-2017, 2018-2019 oraz 2021-2023. W latach przed pandemią zdrowie psychiczne seniorów było stosunkowo stabilne, natomiast po 2021 roku nastąpiło wyraźne pogorszenie<sup><a href="#chapter20">2</a></sup>. Odsetek osób z nasilonymi objawami depresji wzrósł z 13% do 16,6%, a wysoki poziom samotności dotyczył już niemal 28% badanych, podczas gdy wcześniej było to około 20%<sup><a href="#chapter18">3</a></sup>.</p>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Jakość życia mierzona skalą CASP-19 (narzędzie oceniające dobrostan i satysfakcję z życia) spadła średnio o 1,84 punktu, co oznacza odczuwalne pogorszenie codziennego funkcjonowania seniorów<sup><a href="#chapter20">2</a></sup>.</div>
</section>
<section id="nierownosci">
<h2>Które grupy seniorów są najbardziej narażone?</h2>
<p>Nierówności w zdrowiu psychicznym nie zniknęły &#8211; pozostały podobne jak przed pandemią<sup><a href="#chapter28">1</a></sup>. Kobiety nadal częściej zgłaszają gorsze samopoczucie psychiczne niż mężczyźni, osoby mieszkające samotnie częściej doświadczają depresji, a osoby o niższych dochodach osiągają gorsze wyniki we wszystkich badanych obszarach<sup><a href="#chapter21">4</a></sup><sup><a href="#chapter22">7</a></sup><sup><a href="#chapter23">8</a></sup>.</p>
<p>Ciekawym zjawiskiem jest zmniejszenie różnicy między kobietami a mężczyznami w zakresie depresji, co wynika z pogorszenia stanu psychicznego mężczyzn, a nie poprawy u kobiet<sup><a href="#chapter21">4</a></sup>. Może to oznaczać, że mężczyźni, którzy rzadziej zgłaszają się po pomoc, po pandemii potrzebują większego wsparcia psychologicznego<sup><a href="#chapter29">9</a></sup>.</p>
</section>
<section id="znaczenie-kliniczne">
<h2>Co te odkrycia oznaczają dla opieki zdrowotnej?</h2>
<p>Wyniki badania pokazują, że potrzebne są konkretne działania wspierające zdrowie psychiczne seniorów<sup><a href="#chapter32">5</a></sup>. Wzrost liczby osób z depresją i poczuciem samotności oznacza konieczność szerszego podejścia, zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu<sup><a href="#chapter32">5</a></sup>.</p>
<p>Eksperci podkreślają, że szczególnie ważne jest dalsze monitorowanie grup najbardziej narażonych oraz szybkie reagowanie na pierwsze objawy problemów psychicznych<sup><a href="#chapter32">5</a></sup>. Wczesne rozpoznanie i dostęp do wsparcia (np. rozmowy z psychologiem) mogą znacząco poprawić jakość życia osób starszych<sup><a href="#chapter32">5</a></sup>.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Dlaczego zdrowie psychiczne nie wróciło do poziomu sprzed pandemii?</h3>
<p>Problemy takie jak depresja i samotność mogą utrzymywać się dłużej niż chwilowe pogorszenie nastroju. Dodatkowo na sytuację mogły wpłynąć inne czynniki, np. stres finansowy czy zmiany społeczne po pandemii<sup><a href="#chapter28">1</a></sup><sup><a href="#chapter31">10</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jak mierzono zdrowie psychiczne w tym badaniu?</h3>
<p>W badaniu użyto specjalnych kwestionariuszy oceniających m.in. objawy depresji, poziom samotności i ogólną jakość życia. Są to narzędzia powszechnie stosowane w badaniach naukowych nad zdrowiem osób starszych<sup><a href="#chapter7">11</a></sup><sup><a href="#chapter9">12</a></sup><sup><a href="#chapter10">13</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jak mężczyźni odczuli pogorszenie zdrowia psychicznego?</h3>
<p>Badanie wykazało wyraźny wzrost objawów depresyjnych u mężczyzn po pandemii. Może to oznaczać, że ta grupa potrzebuje większego wsparcia, mimo że rzadziej zgłasza się po pomoc<sup><a href="#chapter21">4</a></sup><sup><a href="#chapter29">9</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Którzy seniorzy są najbardziej narażeni?</h3>
<p>Największe ryzyko dotyczy kobiet, osób mieszkających samotnie oraz tych z niższymi dochodami. Te różnice utrzymują się od lat i wymagają szczególnej uwagi<sup><a href="#chapter21">4</a></sup><sup><a href="#chapter22">7</a></sup><sup><a href="#chapter23">8</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Co może pomóc poprawić zdrowie psychiczne seniorów?</h3>
<p>Kluczowe jest wczesne zauważenie problemu i dostęp do wsparcia &#8211; rozmowy z bliskimi, pomoc psychologiczna oraz działania społeczne skierowane do seniorów. Im wcześniej zostanie podjęte działanie, tym lepsze efekty<sup><a href="#chapter32">5</a></sup>.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/czy-pandemia-pogorszyla-zdrowie-psychiczne-seniorow-sprawdz-wyniki-badan/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/04/Jak-pandemia-wplynela-na-zdrowie-psychiczne-osob-starszych-150x150.webp" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Dlaczego dzieci tracą wagę podczas radioterapii? Poznaj najnowsze badania</title>
		<link>https://leki.pl/news/dlaczego-dzieci-traca-wage-podczas-radioterapii-poznaj-najnowsze-badania/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/dlaczego-dzieci-traca-wage-podczas-radioterapii-poznaj-najnowsze-badania/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 01 Apr 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Apetyt]]></category>
		<category><![CDATA[Zdrowie dziecka]]></category>
		<category><![CDATA[Dziecko]]></category>
		<category><![CDATA[Zaburzenia pokarmowe]]></category>
		<category><![CDATA[Dieta]]></category>
		<category><![CDATA[Choroba nowotworowa]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[brak apetytu]]></category>
		<category><![CDATA[radioterapia]]></category>
		<category><![CDATA[odżywianie]]></category>
		<category><![CDATA[apetyt]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=798504</guid>

					<description><![CDATA[Radioterapia u dzieci z chorobą nowotworową może mocno wpływać na apetyt i masę ciała. Nawet przy wsparciu dietetycznym wiele dzieci traci na wadze już w trakcie leczenia. Najtrudniejszy moment przypada zwykle na środek terapii, kiedy organizm jest najbardziej obciążony. Co to oznacza dla leczenia i jak można temu przeciwdziałać?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Jakie ryzyko niedożywienia niesie radioterapia u dzieci z nowotworami?<sup><a href="#chapter53">1</a></sup></li>
<li>Jak szybko i w jakim stopniu dzieci tracą wagę podczas leczenia promieniowaniem?<sup><a href="#chapter26">2</a></sup></li>
<li>W którym momencie terapii następuje największe pogorszenie stanu odżywienia?<sup><a href="#chapter23">3</a></sup></li>
<li>Czy regularne wsparcie dietetyczne może wpłynąć na wyniki leczenia?<sup><a href="#chapter53">1</a></sup></li>
<li>Jaką rolę odgrywają opiekunowie w utrzymaniu prawidłowego żywienia dziecka?<sup><a href="#chapter43">4</a></sup></li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="wplyw-radioterapii">
<h2>Jak radioterapia wpływa na stan odżywienia dziecka?</h2>
<p>Badanie przeprowadzone na 15 dzieciach w wieku 8-16 lat pokazało, że <b>radioterapia wyraźnie zwiększa ryzyko niedożywienia</b>, nawet jeśli dziecko jest pod stałą opieką dietetyka<sup><a href="#chapter53">1</a></sup>. Ponad połowa pacjentów (53,3%) straciła na wadze w trakcie leczenia &#8211; średnio około 3,5 kg, czyli blisko 7% masy ciała<sup><a href="#chapter26">2</a></sup>. Co ważne, u 40% dzieci problemy z odżywieniem występowały już przed rozpoczęciem terapii<sup><a href="#chapter32">5</a></sup>.</p>
<p>Największe pogorszenie stanu odżywienia obserwowano w czwartym tygodniu leczenia<sup><a href="#chapter23">3</a></sup>. W tym czasie rosły także wskaźniki stanu zapalnego (czyli sygnały świadczące o tym, że organizm jest dodatkowo obciążony chorobą i leczeniem)<sup><a href="#chapter23">3</a></sup>. Jednocześnie aż 80% dzieci miało podwyższone ryzyko niedożywienia według testu STRONGkids<sup><a href="#chapter23">3</a></sup>.</p>
<p>Do najczęstszych działań niepożądanych należały: <a href="https://leki.pl/poradnik/co-stosowac-na-pobudzenie-apetytu-u-dzieci/">brak apetytu</a> (u 80% dzieci), nudności i wymioty (46,6%), trudności w połykaniu (30%) oraz zmiana odczuwania smaku (26,6%)<sup><a href="#chapter22">6</a></sup>. Objawy te, często nasilane przez równoczesną chemioterapię, sprawiają, że dzieci jedzą mniej niż potrzebują<sup><a href="#chapter40">7</a></sup>.</p>
</section>
<section id="znaczenie-monitorowania">
<h2>Dlaczego regularne monitorowanie jest kluczowe?</h2>
<p>Dzieci, które już na początku leczenia są niedożywione, mają wyraźnie gorsze rokowanie. W badaniu wszystkie dobrze odżywione dzieci osiągnęły przeżycie bez pogorszenia choroby, podczas gdy w grupie niedożywionej było to tylko 50%<sup><a href="#chapter36">8</a></sup>. Dlatego tak ważne jest regularne kontrolowanie stanu odżywienia (najlepiej co tydzień) poprzez pomiary masy ciała i badania laboratoryjne<sup><a href="#chapter7">9</a></sup><sup><a href="#chapter10">10</a></sup>.</p>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Regularne monitorowanie stanu odżywienia i odpowiednie wsparcie dietetyczne w trakcie radioterapii mogą pomóc ograniczyć pogorszenie samopoczucia i wspierać lepsze wyniki leczenia u dzieci z nowotworami<sup><a href="#chapter53">1</a></sup>.</div>
<p>Badanie pokazało też, jak dużą rolę odgrywają opiekunowie. Dzieci, które traciły na wadze, częściej miały słabsze wsparcie żywieniowe ze strony rodziców &#8211; szczególnie w późniejszych tygodniach terapii<sup><a href="#chapter31">11</a></sup>. Włączenie edukacji i wsparcia psychologicznego dla rodzin może pomóc lepiej stosować się do zaleceń dietetycznych i poprawić efekty leczenia<sup><a href="#chapter44">12</a></sup><sup><a href="#chapter45">13</a></sup>.</p>
</section>
<section id="podsumowanie">
<h2>Co możemy zrobić dla młodych pacjentów?</h2>
<p>Radioterapia u dzieci z nowotworami wiąże się z dużym ryzykiem niedożywienia, zwłaszcza u tych, które już wcześniej miały problemy z prawidłowym odżywieniem<sup><a href="#chapter53">1</a></sup>. Najtrudniejszy moment przypada na czwarty tydzień leczenia, kiedy organizm jest najbardziej obciążony<sup><a href="#chapter23">3</a></sup>. Kompleksowe podejście, obejmujące regularne monitorowanie, indywidualne wsparcie dietetyczne oraz aktywne zaangażowanie opiekunów , może pomóc utrzymać <a href="https://leki.pl/poradnik/co-wybrac-na-apetyt-dla-dziecka-sprawdzone-syropy-krople-i-zelki/">lepszy stan odżywienia</a> i zwiększyć szanse na skuteczne leczenie<sup><a href="#chapter53">1</a></sup><sup><a href="#chapter39">14</a></sup>.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jakie są najczęstsze problemy żywieniowe podczas radioterapii u dzieci?</h3>
<p>Najczęściej pojawiają się brak apetytu (u 80% dzieci), nudności i wymioty (46,6%), trudności w połykaniu (30%) oraz zmiany smaku<sup><a href="#chapter22">6</a></sup>. Objawy te mogą być nasilone przez równoczesną chemioterapię<sup><a href="#chapter40">7</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy wsparcie dietetyczne może zapobiec utracie wagi?</h3>
<p>Wsparcie dietetyczne pomaga, ale nie zawsze całkowicie zapobiega spadkowi masy ciała &#8211; w badaniu ponad połowa dzieci schudła mimo opieki specjalistów<sup><a href="#chapter26">2</a></sup>. Wczesne działania mogą jednak zmniejszyć nasilenie objawów i poprawić tolerancję leczenia<sup><a href="#chapter39">14</a></sup><sup><a href="#chapter41">15</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ W którym momencie radioterapii ryzyko niedożywienia jest największe?</h3>
<p>Największe pogorszenie stanu odżywienia obserwuje się w czwartym tygodniu terapii<sup><a href="#chapter23">3</a></sup>. Wtedy waga jest najniższa, a organizm najbardziej obciążony<sup><a href="#chapter23">3</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy stan odżywienia wpływa na wyniki leczenia?</h3>
<p>Tak, dzieci dobrze odżywione przed rozpoczęciem terapii miały znacznie lepsze wyniki leczenia niż te z niedożywieniem<sup><a href="#chapter36">8</a></sup>. To pokazuje, jak ważna jest wczesna ocena i szybkie wsparcie żywieniowe<sup><a href="#chapter45">13</a></sup><sup><a href="#chapter42">16</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jaka jest rola rodziców w utrzymaniu prawidłowego żywienia dziecka?</h3>
<p>Zaangażowanie opiekunów ma duże znaczenie &#8211; dzieci tracące na wadze częściej miały słabsze wsparcie żywieniowe<sup><a href="#chapter31">11</a></sup>. Edukacja i wsparcie dla rodzin mogą pomóc lepiej zadbać o dietę dziecka podczas leczenia<sup><a href="#chapter44">12</a></sup><sup><a href="#chapter45">13</a></sup>.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/dlaczego-dzieci-traca-wage-podczas-radioterapii-poznaj-najnowsze-badania/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/04/Dlaczego-dzieci-traca-wage-podczas-radioterapii-Poznaj-najnowsze-badania-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Czy jednotygodniowa radioterapia piersi jest bezpieczna? Sprawdź najnowsze wyniki</title>
		<link>https://leki.pl/news/czy-jednotygodniowa-radioterapia-piersi-jest-bezpieczna-sprawdz-najnowsze-wyniki/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/czy-jednotygodniowa-radioterapia-piersi-jest-bezpieczna-sprawdz-najnowsze-wyniki/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 31 Mar 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące]]></category>
		<category><![CDATA[Na receptę]]></category>
		<category><![CDATA[Choroba nowotworowa]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[rak piersi]]></category>
		<category><![CDATA[radioterapia]]></category>
		<category><![CDATA[nowotwór piersi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=798502</guid>

					<description><![CDATA[Czy leczenie raka piersi może trwać tylko tydzień zamiast trzech? Najnowsze badania pokazują, że krótszy schemat radioterapii może być równie bezpieczny i dobrze tolerowany jak tradycyjny. To ważna wiadomość dla pacjentek, bo oznacza mniej wizyt w szpitalu i większy komfort leczenia. Czy to początek zmiany w podejściu do terapii raka piersi?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Czy jednotygodniowa radioterapia piersi jest równie bezpieczna jak standardowe, dłuższe leczenie?<sup><a href="#chapter30">1</a></sup></li>
<li>Jakie korzyści niesie skrócony schemat napromieniania dla pacjentek z rakiem piersi?<sup><a href="#chapter4">2</a></sup></li>
<li>W jaki sposób nowoczesne techniki radioterapii poprawiają precyzję i bezpieczeństwo leczenia?<sup><a href="#chapter2">3</a></sup><sup><a href="#chapter11">4</a></sup></li>
<li>Jak elektroniczne narzędzia monitorowania pomagają kontrolować skutki uboczne?<sup><a href="#chapter13">5</a></sup><sup><a href="#chapter31">6</a></sup></li>
<li>Co wyniki badania oznaczają dla codziennej opieki nad pacjentkami?<sup><a href="#chapter36">7</a></sup></li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="glowne-odkrycie">
<h2>Czy jednotygodniowa radioterapia piersi jest bezpieczna?</h2>
<p>Badanie przeprowadzone z udziałem 308 pacjentek pokazało, że <b>ultrahipofrakcjonowana radioterapia</b> (UHF), czyli skrócony, jednotygodniowy schemat napromieniania, jest równie bezpieczna jak tradycyjne leczenie trwające trzy tygodnie<sup><a href="#chapter30">1</a></sup>. W praktyce oznacza to podanie całkowitej dawki promieniowania w mniejszej liczbie wizyt. W grupie UHF (177 pacjentek) zastosowano 26 Gy w 5 dawkach w ciągu tygodnia, natomiast w grupie standardowej HF (131 pacjentek) &#8211; 40 Gy w 15 dawkach w ciągu trzech tygodni<sup><a href="#chapter8">8</a></sup><sup><a href="#chapter19">9</a></sup>. Wszystkie pacjentki były leczone przy użyciu nowoczesnych metod radioterapii &#8211; IMRT lub VMAT<sup><a href="#chapter6">10</a></sup>.</p>
<p>Po zakończeniu leczenia reakcje skórne były nieco silniejsze w grupie leczonej dłużej, ale różnice te stopniowo zanikały<sup><a href="#chapter26">11</a></sup>. Po dwóch latach większość pacjentek (niezależnie od wybranego schematu) zgłaszała tylko łagodne objawy lub nie odczuwała ich wcale<sup><a href="#chapter32">12</a></sup>. Dane z elektronicznego monitorowania objawów potwierdziły, że ewentualne skutki uboczne zwykle ustępowały w ciągu pierwszych 3 miesięcy po terapii<sup><a href="#chapter32">12</a></sup>.</p>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Jednotygodniowa radioterapia piersi może być równie bezpieczna jak standardowe leczenie, a jednocześnie oznacza mniej wizyt w szpitalu i większą wygodę dla pacjentek<sup><a href="#chapter30">1</a></sup><sup><a href="#chapter36">7</a></sup>.</div>
</section>
<section id="nowoczesne-techniki">
<h2>Jak nowoczesne techniki radioterapii wpływają na leczenie?</h2>
<p>Współczesna radioterapia pozwala bardzo dokładnie skierować promieniowanie w miejsce choroby, jednocześnie chroniąc zdrowe tkanki<sup><a href="#chapter2">3</a></sup>. W badaniu zastosowano techniki IMRT i VMAT, które umożliwiają dopasowanie dawki promieniowania do <a href="https://leki.pl/poradnik/czy-jest-nowy-lek-na-raka-potrojnie-ujemnego/">kształtu guza</a><sup><a href="#chapter12">13</a></sup>. Dodatkowo wykorzystano tomografię stożkową (CBCT) oraz systemy monitorujące ułożenie ciała pacjentki w czasie rzeczywistym, co zwiększa dokładność leczenia<sup><a href="#chapter11">4</a></sup>.</p>
<p>Do oceny samopoczucia pacjentek użyto także elektronicznego systemu raportowania objawów (ePROM). Dzięki temu możliwe było regularne śledzenie skutków ubocznych przed leczeniem, po jego zakończeniu i w kolejnych miesiącach<sup><a href="#chapter13">5</a></sup><sup><a href="#chapter14">14</a></sup>. Mimo że wiele uczestniczek było w starszym wieku (mediana 73 lata w grupie UHF), większość konsekwentnie zgłaszała swoje objawy &#8211; tylko około 30% przerwało udział w obserwacji po dwóch latach<sup><a href="#chapter31">6</a></sup>.</p>
</section>
<section id="podsumowanie">
<h2>Co te odkrycia oznaczają dla pacjentek?</h2>
<p>Wyniki badania sugerują, że krótszy, jednotygodniowy schemat radioterapii może stać się wygodną alternatywą dla standardowego leczenia<sup><a href="#chapter36">7</a></sup>. Oznacza to mniej wizyt w szpitalu i mniejsze obciążenie dla pacjentek, co ma szczególne znaczenie zwłaszcza u osób starszych<sup><a href="#chapter36">7</a></sup>. Jednocześnie nowoczesne techniki, takie jak IMRT i VMAT, pozwalają zachować wysokie bezpieczeństwo leczenia i chronić ważne narządy, takie jak serce czy płuca<sup><a href="#chapter34">15</a></sup>.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy jednotygodniowy schemat UHF jest bezpieczny dla wszystkich pacjentek?</h3>
<p>Badanie wykazało, że UHF jest równie bezpieczna jak standardowe leczenie, a skutki uboczne są podobne<sup><a href="#chapter30">1</a></sup>. W badaniu brały udział głównie starsze pacjentki z niższym ryzykiem choroby, bez napromieniania węzłów chłonnych i bez chemioterapii<sup><a href="#chapter35">16</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jakie korzyści niesie nowoczesna technika IMRT/VMAT?</h3>
<p>Techniki IMRT i VMAT pozwalają bardzo dokładnie dopasować promieniowanie do kształtu guza, ograniczając narażenie zdrowych tkanek<sup><a href="#chapter2">3</a></sup><sup><a href="#chapter12">13</a></sup>. Dodatkowe systemy kontroli pomagają zadbać o prawidłowe ułożenie pacjentki podczas każdej sesji<sup><a href="#chapter11">4</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czym różni się UHF od HF w kontekście skutków ubocznych?</h3>
<p>Bezpośrednio po leczeniu reakcje skórne były nieco silniejsze przy dłuższym schemacie HF, ale różnice te z czasem znikały<sup><a href="#chapter26">11</a></sup>. Po dwóch latach większość pacjentek w obu grupach nie odczuwała poważnych dolegliwości<sup><a href="#chapter32">12</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jak ePROM pomaga w monitorowaniu leczenia?</h3>
<p>System ePROM umożliwia pacjentkom regularne zgłaszanie objawów online, co pomaga szybciej wychwycić ewentualne skutki uboczne<sup><a href="#chapter13">5</a></sup>. Większość uczestniczek aktywnie korzystała z tego rozwiązania przez cały okres obserwacji<sup><a href="#chapter31">6</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy skrócenie czasu terapii wpływa na komfort życia?</h3>
<p>Tak, krótsze leczenie oznacza mniej wizyt w szpitalu i większą wygodę dla pacjentek<sup><a href="#chapter36">7</a></sup>. Badanie potwierdziło, że skrócony schemat jest równie skuteczny i bezpieczny<sup><a href="#chapter32">12</a></sup><sup><a href="#chapter33">17</a></sup>.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/czy-jednotygodniowa-radioterapia-piersi-jest-bezpieczna-sprawdz-najnowsze-wyniki/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/03/Czy-jednotygodniowa-radioterapia-piersi-jest-bezpieczna-Sprawdz-najnowsze-wyniki-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Jak ChatGPT sprawia, że informacje na temat leczenia stają się zrozumiałe? Sprawdź najnowsze badania</title>
		<link>https://leki.pl/news/jak-chatgpt-sprawia-ze-informacje-na-temat-leczenia-staja-sie-zrozumiale-sprawdz-najnowsze-badania/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/jak-chatgpt-sprawia-ze-informacje-na-temat-leczenia-staja-sie-zrozumiale-sprawdz-najnowsze-badania/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 30 Mar 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Inne]]></category>
		<category><![CDATA[Zdrowie kobiety]]></category>
		<category><![CDATA[Zrozumiałe informacje o leku]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[rak piersi]]></category>
		<category><![CDATA[nowotwór piersi]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=798508</guid>

					<description><![CDATA[Coraz więcej pacjentów szuka w internecie informacji o leczeniu, ale wiele materiałów medycznych wciąż bywa napisanych zbyt trudnym językiem. Badanie pokazało, że ChatGPT po odpowiednim poleceniu potrafi wyjaśniać kwestie związane z operacjami raka piersi w znacznie prostszy i bardziej przystępny sposób, bez wyraźnej utraty jakości merytorycznej. To może ułatwić pacjentom zrozumienie dostępnych metod leczenia i lepsze przygotowanie się do rozmowy z lekarzem. Czy sztuczna inteligencja może pomóc przełożyć medyczny język na słowa, które naprawdę da się zrozumieć?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Jak ChatGPT poprawia zrozumienie materiałów medycznych o operacjach raka piersi<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter28">2</a></sup>?</li>
<li>Dlaczego obecne materiały online są trudne do przeczytania dla większości pacjentów<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter2">3</a></sup>?</li>
<li>Co oznacza FKGL i dlaczego jest ważny dla dostępności informacji<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter8">4</a></sup>?</li>
<li>Czy uproszczone materiały zachowują wysoką jakość merytoryczną<sup><a href="#chapter23">5</a></sup><sup><a href="#chapter31">6</a></sup>?</li>
<li>Jakie praktyczne korzyści przynosi uproszczenie informacji medycznych<sup><a href="#chapter29">7</a></sup><sup><a href="#chapter30">8</a></sup>?</li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="glowne-odkrycie">
<h2>Co odkryto w badaniu dotyczącym ChatGPT i materiałów o operacjach piersi?</h2>
<p>Badanie wykazało, że ChatGPT po odpowiednim poleceniu potrafi tworzyć materiały edukacyjne o operacjach raka piersi na poziomie zrozumiałości zgodnym z zaleceniami NIH i AMA<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter1">9</a></sup>. Uproszczone odpowiedzi osiągnęły wskaźnik <b>FKGL</b> (<em>Flesch-Kincaid Grade Leve</em>l) na poziomie 5,8, podczas gdy tradycyjne materiały internetowe miały medianę 10,8<sup><a href="#chapter12">1</a></sup>. Duże znaczenie miało tu precyzyjne polecenie, na przykład prośba o wyjaśnienie treści „jak dla szóstoklasisty”<sup><a href="#chapter28">2</a></sup><sup><a href="#chapter3">10</a></sup>.</p>
<p>Badacze przeanalizowali 99 stron internetowych oraz 60 odpowiedzi ChatGPT, wykorzystując sześć wskaźników czytelności<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter11">11</a></sup>. We wszystkich ocenianych miarach &#8211; od <em>Flesch-Kincaid Reading Ease Score</em> po <em>SMOG Index</em> &#8211; uproszczone materiały przygotowane przez ChatGPT wypadały lepiej niż tradycyjne źródła internetowe i standardowe odpowiedzi AI<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter18">12</a></sup>.</p>
<h2>Dlaczego to odkrycie jest ważne dla pacjentów?</h2>
<p>To, jak dobrze pacjent rozumie informacje medyczne, ma bezpośredni wpływ na podejmowanie decyzji dotyczących leczenia<sup><a href="#chapter1">9</a></sup>. Gdy materiały są napisane prostym językiem, łatwiej zrozumieć dostępne opcje terapii i aktywnie uczestniczyć w leczeniu<sup><a href="#chapter29">7</a></sup><sup><a href="#chapter1">9</a></sup>. Problem jest powszechny, np. 28% dorosłych Amerykanów ma najniższy poziom umiejętności czytania<sup><a href="#chapter1">9</a></sup>. Jeśli materiały są napisane na poziomie licealnym, dla wielu pacjentów stają się po prostu za trudne<sup><a href="#chapter2">3</a></sup><sup><a href="#chapter29">7</a></sup>.</p>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Uproszczone materiały przygotowane przez ChatGPT nadal zachowują „dobry” poziom jakości merytorycznej &#8211; ocena narzędziem DISCERN wykazała wartość porównywalną z tradycyjnymi źródłami<sup><a href="#chapter23">5</a></sup><sup><a href="#chapter31">6</a></sup>.</div>
<p>Badanie pokazało też, że uproszczone materiały mają bardziej wyrównany poziom niż tradycyjne treści dostępne w internecie<sup><a href="#chapter23">5</a></sup><sup><a href="#chapter18">12</a></sup>. Wskaźnik DISCERN dla uproszczonych odpowiedzi ChatGPT wynosił 53,5, co mieści się w kategorii „dobrej” jakości<sup><a href="#chapter23">5</a></sup>. Autorzy zwrócili też uwagę, że nowsze wersje ChatGPT, radzą sobie z tym zadaniem wyraźnie lepiej niż wcześniejsze modele<sup><a href="#chapter31">6</a></sup><sup><a href="#chapter30">8</a></sup>.</p>
</section>
<section id="podsumowanie">
<h2>Czy sztuczna inteligencja może zastąpić tradycyjne materiały edukacyjne?</h2>
<p>Badanie dostarcza dowodów na to, że odpowiednio wykorzystana sztuczna inteligencja może tworzyć materiały o operacjach raka piersi, które są jednocześnie zrozumiałe i wartościowe merytorycznie<sup><a href="#chapter34">13</a></sup>. Prośba o uproszczenie języka poprawia czytelność bez wyraźnej utraty jakości treści<sup><a href="#chapter28">2</a></sup><sup><a href="#chapter31">6</a></sup>. Dla pacjentów oznacza to łatwiejszy dostęp do informacji, które mogą pomóc lepiej zrozumieć leczenie i świadomiej podejmować decyzje<sup><a href="#chapter29">7</a></sup><sup><a href="#chapter34">13</a></sup>.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy uproszczone materiały ChatGPT są równie wartościowe jak tradycyjne źródła?</h3>
<p>Tak. Badanie wykazało, że uproszczone materiały przygotowane przez ChatGPT uzyskały 53,5 punktów w skali DISCERN, co oznacza „dobrą” jakość i wynik porównywalny z tradycyjnymi materiałami<sup><a href="#chapter23">5</a></sup><sup><a href="#chapter31">6</a></sup>. Samo uproszczenie języka nie pogorszyło rzetelności informacji.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Co oznacza wskaźnik FKGL 5,8 w praktyce?</h3>
<p>FKGL na poziomie 5,8 oznacza, że tekst jest zrozumiały dla osoby z wykształceniem na poziomie około szóstej klasy<sup><a href="#chapter12">1</a></sup><sup><a href="#chapter8">4</a></sup>. To zgodne z zaleceniami NIH i AMA dotyczącymi materiałów medycznych<sup><a href="#chapter1">9</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Dlaczego tradycyjne materiały online są trudne do przeczytania?</h3>
<p>Większość materiałów o operacjach piersi jest napisana na poziomie licealnym, gdzie mediana FKGL wynosi 10,8<sup><a href="#chapter12">1</a></sup>. To znacznie więcej niż zalecany poziom, dlatego dla wielu pacjentów takie treści są po prostu trudne do zrozumienia<sup><a href="#chapter2">3</a></sup><sup><a href="#chapter29">7</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jakie korzyści przynosi lepsze zrozumienie materiałów medycznych?</h3>
<p>Pacjenci, którzy dobrze rozumieją materiały edukacyjne, lepiej poznają dostępne opcje leczenia<sup><a href="#chapter1">9</a></sup>. To sprzyja bardziej świadomym decyzjom, większemu zaangażowaniu w terapię i lepszemu stosowaniu się do zaleceń lekarzy<sup><a href="#chapter29">7</a></sup><sup><a href="#chapter1">9</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy ChatGPT zawsze generuje materiały o tym samym poziomie czytelności?</h3>
<p>Uproszczone odpowiedzi ChatGPT wykazują mniejszą zmienność niż tradycyjne materiały internetowe<sup><a href="#chapter18">12</a></sup>. Zakres FKGL dla ChatGPT wynosił 1,0, a dla materiałów internetowych 3,4<sup><a href="#chapter18">12</a></sup>, co wskazuje na bardziej spójną jakość.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/jak-chatgpt-sprawia-ze-informacje-na-temat-leczenia-staja-sie-zrozumiale-sprawdz-najnowsze-badania/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/03/Jak-ChatGPT-sprawia-ze-informacje-o-raku-piersi-staja-sie-zrozumiale-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Jak miastenia wpływa na operacje serca? Sprawdź najnowsze dane</title>
		<link>https://leki.pl/news/jak-miastenia-wplywa-na-operacje-serca-sprawdz-najnowsze-dane/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/jak-miastenia-wplywa-na-operacje-serca-sprawdz-najnowsze-dane/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Thu, 26 Mar 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Na receptę]]></category>
		<category><![CDATA[Układ sercowo-naczyniowy]]></category>
		<category><![CDATA[operacja serca]]></category>
		<category><![CDATA[operacja sercowo-naczyniowa]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[miastenia]]></category>
		<category><![CDATA[serce]]></category>
		<category><![CDATA[miastenia gravis]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=798293</guid>

					<description><![CDATA[Miastenia rzekomoporaźna może utrudniać powrót do zdrowia po operacji serca, choć nie oznacza wyraźnie większego ryzyka zgonu. Pacjenci z tą chorobą częściej zmagają się po zabiegu z problemami z oddychaniem, połykaniem i infekcjami, a także zwykle dłużej pozostają w szpitalu. Częściej niż inni wymagają też dalszej rehabilitacji po wypisie. Co dokładnie zwiększa ryzyko powikłań i jak można lepiej przygotować się do operacji?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Jak miastenia rzekomoporaźna wpływa na przebieg operacji serca?<sup><a href="#chapter57">1</a></sup></li>
<li>Czy pacjenci z miastenią mają wyższe ryzyko śmiertelności po zabiegach kardiochirurgicznych?<sup><a href="#chapter40">2</a></sup></li>
<li>Jakie powikłania pooperacyjne najczęściej występują u osób z miastenią?<sup><a href="#chapter41">3</a></sup></li>
<li>Dlaczego pobyt w szpitalu jest dłuższy i wiąże się z wyższymi kosztami?<sup><a href="#chapter40">2</a></sup></li>
<li>Jakie działania mogą zmniejszyć ryzyko komplikacji?<sup><a href="#chapter66">4</a></sup></li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="glowne-odkrycie">
<h2>Jak miastenia rzekomoporaźna wpływa na wyniki operacji serca?</h2>
<p>Badanie przeprowadzone na reprezentatywnej grupie pacjentów w USA wykazało, że osoby z <b>miastenią rzekomoporaźną </b><em>(myasthenia gravis)</em> poddawane operacjom serca spędzają w szpitalu średnio o jeden dzień dłużej i ponoszą o 15 000 dolarów wyższe koszty leczenia<sup><a href="#chapter40">2</a></sup>. Choć śmiertelność w obu grupach była podobna, pacjenci z miastenią częściej po wypisie wymagali dalszej opieki &#8211; ich szanse na skierowanie do ośrodka rehabilitacyjnego zamiast powrotu do domu były wyższe o 35%<sup><a href="#chapter40">2</a></sup>.</p>
<p>Analiza objęła ponad 4000 hospitalizacji i pokazała, że u pacjentów z miastenią ryzyko poważnych powikłań po operacji było o 30% wyższe<sup><a href="#chapter40">2</a></sup>. Najczęściej dotyczyło to problemów z połykaniem, niewydolności oddechowej wymagającej dłuższej wentylacji mechanicznej oraz zakażeń<sup><a href="#chapter41">3</a></sup>.</p>
</section>
<section id="powiklania">
<h2>Jakie powikłania najczęściej dotykają pacjentów z miastenią?</h2>
<p>Wśród charakterystycznych powikłań pooperacyjnych najczęściej pojawiały się zaburzenia połykania &#8211; ich ryzyko było ponad dwukrotnie wyższe u pacjentów z miastenią<sup><a href="#chapter41">3</a></sup>. To ważne, ponieważ trudności z połykaniem mogą prowadzić do zachłyśnięcia i zakażeń dróg oddechowych<sup><a href="#chapter64">5</a></sup>.</p>
<p>Badanie wykazało także o 39% częstsze występowanie niewydolności oddechowej oraz o 30% wyższe prawdopodobieństwo konieczności przedłużonej wentylacji mechanicznej<sup><a href="#chapter41">3</a></sup>. Pacjenci z miastenią mieli również o 46% większe ryzyko zakażeń pooperacyjnych<sup><a href="#chapter41">3</a></sup>. Wyniki te są zgodne z charakterem choroby, która wiąże się z osłabieniem mięśni oddechowych oraz z obniżoną odpornością wynikającą z leczenia immunosupresyjnego<sup><a href="#chapter64">5</a></sup><sup><a href="#chapter61">6</a></sup>.</p>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Pacjenci z miastenią wymagają szczególnie starannej oceny przed operacją i indywidualnego zaplanowania opieki. Choć ich ryzyko zgonu nie jest wyraźnie wyższe, znacznie częściej pojawiają się u nich powikłania, które wydłużają leczenie i rekonwalescencję<sup><a href="#chapter57">1</a></sup><sup><a href="#chapter66">4</a></sup>.</div>
</section>
<section id="mechanizmy">
<h2>Dlaczego miastenia zwiększa ryzyko komplikacji?</h2>
<p>Miastenia rzekomoporaźna to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje receptory acetylocholiny w połączeniach nerwowo-mięśniowych, co prowadzi do osłabienia mięśni<sup><a href="#chapter1">7</a></sup>. W przypadku operacji serca szczególne znaczenie mają trzy problemy: osłabienie mięśni oddechowych, zaburzenia pracy autonomicznego układu nerwowego oraz trudna do przewidzenia reakcja na leki stosowane podczas znieczulenia<sup><a href="#chapter61">6</a></sup>.</p>
<p>Pacjenci z miastenią są bardziej wrażliwi na leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, używane w trakcie znieczulenia, co może wydłużać wybudzanie po operacji i utrudniać odłączenie od respiratora<sup><a href="#chapter61">6</a></sup>. Z kolei leczenie immunosupresyjne osłabia naturalną odporność, co może tłumaczyć częstsze infekcje po zabiegu<sup><a href="#chapter64">5</a></sup>.</p>
</section>
<section id="podsumowanie">
<h2>Co te odkrycia oznaczają dla opieki nad pacjentem?</h2>
<p>Wyniki badania pokazują, że miastenia nie zwiększa w istotny sposób ryzyka zgonu po operacjach serca, ale wyraźnie wpływa na przebieg powrotu do zdrowia<sup><a href="#chapter57">1</a></sup>. Dlatego tak ważne są dobre przygotowanie do zabiegu i wcześniejsze przewidzenie możliwych powikłań<sup><a href="#chapter66">4</a></sup>.</p>
<p>Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na ocenę stanu neurologicznego pacjenta, odpowiedni dobór leków do znieczulenia oraz szybkie wykrywanie problemów oddechowych i zakażeń<sup><a href="#chapter66">4</a></sup>. Współpraca specjalistów z różnych dziedzin może wyraźnie poprawić bezpieczeństwo leczenia i przebieg rekonwalescencji<sup><a href="#chapter66">4</a></sup>.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy miastenia zwiększa ryzyko zgonu po operacji serca?</h3>
<p>Badanie wykazało, że po uwzględnieniu innych czynników ryzyka śmiertelność szpitalna była podobna w obu grupach<sup><a href="#chapter40">2</a></sup><sup><a href="#chapter59">8</a></sup>. Największym problemem pozostają więc powikłania, a nie samo ryzyko zgonu.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jakie powikłania występują najczęściej?</h3>
<p>Do najważniejszych należą zaburzenia połykania, których ryzyko rośnie ponad dwukrotnie, a także niewydolność oddechowa wymagająca przedłużonej wentylacji oraz zakażenia pooperacyjne<sup><a href="#chapter41">3</a></sup><sup><a href="#chapter64">5</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Dlaczego pacjenci z miastenią dłużej przebywają w szpitalu?</h3>
<p>Dłuższy pobyt wiąże się z częstszymi powikłaniami oddechowymi, problemami z połykaniem oraz większym ryzykiem zakażeń, które wymagają dodatkowego leczenia i rehabilitacji<sup><a href="#chapter57">1</a></sup><sup><a href="#chapter40">2</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy można zmniejszyć ryzyko komplikacji?</h3>
<p>Tak, bardzo ważna jest dokładna ocena stanu neurologicznego przed operacją, właściwy dobór metod znieczulenia oraz szybkie rozpoznawanie i leczenie powikłań<sup><a href="#chapter66">4</a></sup><sup><a href="#chapter67">9</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy wszyscy pacjenci z miastenią mają podobne ryzyko?</h3>
<p>Nie, ryzyko komplikacji było najwyższe u pacjentów poddawanych pomostowaniu naczyń wieńcowych, natomiast w innych typach operacji różnice były mniej wyraźne<sup><a href="#chapter44">10</a></sup><sup><a href="#chapter58">11</a></sup>.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/jak-miastenia-wplywa-na-operacje-serca-sprawdz-najnowsze-dane/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/03/Czy-miastenia-zwieksza-ryzyko-podczas-operacji-serca-i-po-zabiegu-150x150.webp" medium="image" />	</item>
		<item>
		<title>Czy odwrócone narządy wpływają na funkcje mózgu? Sprawdź wyniki badań</title>
		<link>https://leki.pl/news/czy-odwrocone-narzady-wplywaja-na-funkcje-mozgu-sprawdz-wyniki-badan/</link>
					<comments>https://leki.pl/news/czy-odwrocone-narzady-wplywaja-na-funkcje-mozgu-sprawdz-wyniki-badan/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Kamil Pajor]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 20 Mar 2026 09:00:00 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Ośrodkowy układ nerwowy]]></category>
		<category><![CDATA[Na receptę]]></category>
		<category><![CDATA[News]]></category>
		<category><![CDATA[ośrodkowy układ nerwowy]]></category>
		<category><![CDATA[aktywność mózgu]]></category>
		<category><![CDATA[situs inversus]]></category>
		<category><![CDATA[aktywność nerwowa mózgu]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://leki.pl/?post_type=news&#038;p=797676</guid>

					<description><![CDATA[Belgijscy naukowcy sprawdzili, czy rzadkie, lustrzane ułożenie narządów wewnętrznych wpływa także na pracę mózgu. Choć badanie wykazało pewne różnice w jego budowie, nie przełożyły się one na gorsze myślenie, mowę ani inne ważne funkcje poznawcze. U osób z tym rzadkim stanem zachowana była też typowa organizacja funkcji mózgowych, w tym dominacja lewej półkuli dla języka. Czy to oznacza, że mózg potrafi działać prawidłowo nawet przy wyraźnych różnicach anatomicznych?]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<section id="wprowadzenie">
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Z tego artykułu dowiesz się:</strong></p>
<ul>
<li>Czym jest <em>situs inversus totalis</em> i jakie może mieć podłoże genetyczne<sup><a href="#chapter6">1</a></sup>?</li>
<li>Jakie zmiany w budowie mózgu wykryto u osób z odwróconym układem narządów<sup><a href="#chapter9">2</a></sup>?</li>
<li>Dlaczego funkcje poznawcze pozostają prawidłowe mimo zmian anatomicznych mózgu<sup><a href="#chapter82">3</a></sup>?</li>
<li>Czy mutacje w genach związanych z rzęskami wpływają na funkcjonalną asymetrię mózgu<sup><a href="#chapter49">4</a></sup>?</li>
<li>Co te odkrycia mogą oznaczać dla codziennego życia pacjentów<sup><a href="#chapter81">5</a></sup>?</li>
</ul>
</div>
</section>
<section id="glowne-odkrycie">
<h2>Jak <em>situs inversus totalis</em> wpływa na strukturę i funkcje mózgu?</h2>
<p>Belgijscy naukowcy przebadali 38 osób z <em><b>situs inversus totalis</b></em> (SIT), czyli rzadkim stanem, w którym wszystkie narządy wewnętrzne są ułożone lustrzanie<sup><a href="#chapter6">1</a></sup>. Odkryli, że mimo wyraźnych różnic w budowie mózgu, <a href="https://leki.pl/poradnik/co-poza-lekami-i-suplementami-poprawia-pamiec-seniorow/">funkcje poznawcze</a> i zdolności językowe pozostają typowe<sup><a href="#chapter82">3</a></sup><sup><a href="#chapter81">5</a></sup>.</p>
<p>SIT występuje u około 1 na 10 000 osób i może mieć związek z mutacjami w co najmniej 33 różnych genach<sup><a href="#chapter6">1</a></sup>. Sekwencjonowanie genomu pozwoliło wskazać prawdopodobne przyczyny genetyczne u połowy uczestników &#8211; najczęściej były to mutacje w genach kodujących białka rzęsek ruchowych<sup><a href="#chapter49">4</a></sup><sup><a href="#chapter51">6</a></sup>. Zarówno osoby z wykrytymi mutacjami, jak i te, u których nie udało się ustalić przyczyny genetycznej, miały podobne zmiany w strukturze mózgu<sup><a href="#chapter75">7</a></sup>.</p>
<p>Najbardziej widoczne różnice dotyczyły asymetrii mózgu określanej jako &#8220;<em>torque</em>&#8220;, czyli charakterystycznego układu i wygięcia jego części, zwłaszcza płata potylicznego. U osób z SIT kierunek tej asymetrii był odwrócony w porównaniu z osobami zdrowymi<sup><a href="#chapter78">8</a></sup>. Zaobserwowano także różnice w asymetrii okolic czołowych i potylicznych oraz w objętości zatoki poprzecznej<sup><a href="#chapter75">7</a></sup><sup><a href="#chapter77">9</a></sup>.</p>
</section>
<div style="background-color: #f8f8f8; padding: 10px; border-left: 4px solid #ff6600;"><strong>Ważne:</strong> Mimo wyraźnych zmian w budowie mózgu osoby z <em>situs inversus totalis</em> zachowują typową funkcjonalną asymetrię mózgu, w tym lewostronną dominację dla języka, spotykaną u większości ludzi<sup><a href="#chapter82">3</a></sup><sup><a href="#chapter69">10</a></sup>.</div>
<section id="funkcje-poznawcze">
<h2>Dlaczego funkcje mózgowe pozostają nienaruszone mimo zmian strukturalnych?</h2>
<p>Uczestnicy wykonywali cztery zadania poznawcze oceniające funkcje, które zwykle są silniej związane z jedną z półkul mózgu &#8211; tworzenie słów, planowanie ruchów, uwagę przestrzenną i rozpoznawanie twarzy<sup><a href="#chapter32">11</a></sup>. W żadnym z tych zadań nie stwierdzono różnic między osobami z SIT a grupą kontrolną<sup><a href="#chapter69">10</a></sup>. Zachowana była typowa lewostronna dominacja dla języka i prawostronna specjalizacja dla funkcji przestrzennych<sup><a href="#chapter69">10</a></sup>.</p>
<p>To odkrycie sugeruje, że mechanizmy odpowiadające za funkcjonalną asymetrię mózgu działają niezależnie od szlaku rzęsek i węzła zarodkowego, który odpowiada za prawidłowe ustawienie narządów wewnętrznych w czasie rozwoju płodowego<sup><a href="#chapter82">3</a></sup><sup><a href="#chapter83">12</a></sup>. Badacze przypuszczają, że funkcjonalna asymetria mózgu może być kształtowana przez inne mechanizmy komórkowe, związane między innymi z organizacją mikrotubul i tzw. chiralnością komórkową<sup><a href="#chapter83">12</a></sup>.</p>
<p>Wyniki badania niosą uspokajającą wiadomość dla osób z SIT i ich rodzin &#8211; lustrzane ułożenie narządów wewnętrznych nie wpływa negatywnie na podstawowe funkcje poznawcze ani zdolności językowe<sup><a href="#chapter82">3</a></sup><sup><a href="#chapter81">5</a></sup>.</p>
</section>
<section id="podsumowanie">
<h2>Co te odkrycia znaczą dla pacjentów i nauki?</h2>
<p>To badanie jest jak dotąd największym połączeniem danych z obrazowania mózgu i analizy genetycznej u osób z SIT<sup><a href="#chapter81">5</a></sup>. Odkrycie, że zarówno osoby z potwierdzoną przyczyną genetyczną, jak i te bez rozpoznanego podłoża genetycznego mają podobny wzorzec zmian w mózgu, wnosi nowe informacje o tym, jak rozwija się asymetria w ludzkim organizmie<sup><a href="#chapter81">5</a></sup>.</p>
<p>Niezależnie od przyczyny (mutacji genetycznych, czynników środowiskowych czy losowych zdarzeń na wczesnym etapie rozwoju) zaburzenie osi lewo-prawej narządów wewnętrznych wiąże się ze zmianami strukturalnymi mózgu, ale nie z zaburzeniami jego działania<sup><a href="#chapter87">13</a></sup><sup><a href="#chapter91">14</a></sup>. Oznacza to, że pacjenci z SIT mogą zachowywać <a href="https://leki.pl/poradnik/co-lepiej-brac-na-pamiec-i-koncentracje-ashwagandhe-i-lecytyne/">prawidłowe funkcje poznawcze</a> mimo anatomicznych różnic w budowie mózgu.</p>
</section>
<section id="faq">
<h2>Pytania i odpowiedzi</h2>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy osoby z SIT mają problemy z mówieniem lub rozumieniem języka?</h3>
<p>Nie. Badanie wykazało, że typowa lewostronna dominacja językowa utrzymuje się u pacjentów z SIT, niezależnie od obecności mutacji genetycznych<sup><a href="#chapter82">3</a></sup><sup><a href="#chapter69">10</a></sup>. Funkcje językowe pozostają prawidłowe mimo zmian strukturalnych mózgu.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jakie konkretne zmiany w mózgu występują u osób z odwróconym układem narządów?</h3>
<p>Najważniejsze zmiany dotyczą anatomicznej asymetrii mózgu określanej jako &#8220;<em>torque</em>&#8220;, czyli przesunięć i wygięcia wybranych części półkul, zwłaszcza w okolicach czołowych i potylicznych<sup><a href="#chapter75">7</a></sup><sup><a href="#chapter78">8</a></sup>. Kierunek tych asymetrii jest często odwrócony w porównaniu z osobami bez SIT.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy mutacje w genach rzęsek wpływają na zdolności poznawcze?</h3>
<p>Nie. Mimo obecności mutacji genetycznych w genach związanych z rzęskami i towarzyszących im różnic w budowie mózgu, funkcjonalne aspekty jego pracy (w tym pamięć, uwaga i rozpoznawanie twarzy) pozostają typowe<sup><a href="#chapter82">3</a></sup><sup><a href="#chapter69">10</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Jak często występuje <em>situs inversus totalis</em>?</h3>
<p>SIT jest rzadkim stanem, który występuje u około 1 na 10 000 osób<sup><a href="#chapter6">1</a></sup>. Może być związany z mutacjami w co najmniej 33 różnych genach biorących udział w kształtowaniu osi lewo-prawej ciała w czasie rozwoju prenatalnego<sup><a href="#chapter6">1</a></sup>.</p>
</div>
<div style="background-color: #f9f9f9; padding: 15px; margin: 20px 0; border-radius: 5px;">
<h3 style="color: #ff6600; margin-top: 0;">❓ Czy SIT zawsze ma podłoże genetyczne?</h3>
<p>Nie. W badaniu belgijskim tylko u połowy uczestników z SIT udało się wskazać prawdopodobną przyczynę genetyczną<sup><a href="#chapter49">4</a></sup>. W pozostałych przypadkach znaczenie mogą mieć czynniki środowiskowe, takie jak palenie przez matkę w ciąży, albo losowe zdarzenia we wczesnym rozwoju zarodka<sup><a href="#chapter6">1</a></sup><sup><a href="#chapter91">14</a></sup>.</p>
</div>
</section>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://leki.pl/news/czy-odwrocone-narzady-wplywaja-na-funkcje-mozgu-sprawdz-wyniki-badan/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
		<media:content url="https://leki.pl/wp-content/uploads/2026/03/Czy-odwrocone-narzady-wplywaja-na-funkcje-mozgu-Sprawdz-wyniki-badan-150x150.jpg" medium="image" />	</item>
	</channel>
</rss>
