Dieta i odżywianie w prewencji ZZSK

Prawidłowe odżywianie stanowi ważny element kompleksowego podejścia do prewencji progresji zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Spożywane pokarmy mogą pomagać w zapobieganiu stanom zapalnym lub do nich przyczyniać¹. Chociaż obecnie nie ma lekarstwa na ZZSK, wczesna diagnoza i zastosowanie odpowiednich technik zarządzania może pomóc pacjentowi radzić sobie z objawami i zmniejszyć ryzyko powikłań². Pacjenci z ZZSK mogą próbować stosować dietę wraz z konwencjonalnymi metodami leczenia w celu zmniejszenia objawów².

Znaczenie utrzymania prawidłowej masy ciała

Utrzymanie umiarkowanej masy ciała jest ważne dla pacjentów z ZZSK, ponieważ nadmierna masa ciała wywiera dodatkowy nacisk na kości i stawy organizmu². Może to nasilić objawy choroby². Badania wykazują, że niedowaga lub otyłość mogą pogorszyć objawy u osób z ZZSK¹. Kontrola masy ciała powinna obejmować zarówno unikanie nadwagi, jak i niedowagi, ponieważ oba ekstremalne stany mogą negatywnie wpływać na przebieg choroby.

Lekarz może zalecić określone diety, pokarmy lub składniki odżywcze, aby pomóc pacjentowi w zarządzaniu objawami ZZSK³. Może to obejmować dietę przeciwzapalną opartą na całych pokarmach, takich jak dieta śródziemnomorska, utratę masy ciała w razie potrzeby w celu zmniejszenia nacisku na kości i stawy oraz unikanie pokarmów sprzyjających stanom zapalnym, takich jak żywność wysoce przetworzona³.

Dieta przeciwzapalna jako podstawa odżywiania

Przyjęcie diety przeciwzapalnej może pomóc w zmniejszeniu stanu zapalnego w organizmie⁴. Pokarmy w tego typu diecie są podobne do tych stosowanych w diecie śródziemnomorskiej⁴. Fundacja Artretyzmu zaleca osobom z reumatoidalnym zapaleniem stawów przestrzeganie diety przeciwzapalnej⁴. Te pokarmy mogą również przynieść korzyści osobom z ZZSK, które jest podobną chorobą zapalną⁴.

Dieta bogata w owoce i warzywa oraz uboga w żywność przetworzoną może pomóc w redukcji stanu zapalnego i bólu⁵. Przyjmowanie leków w celu zmniejszenia stanu zapalnego, a także stosowanie zdrowej diety, niepralenie i regularne ćwiczenia zmniejszą to ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych⁶. Utrzymanie zrównoważonej diety bogatej w pokarmy przeciwzapalne jest korzystne dla ogólnego stanu zdrowia i może również pomóc w zmniejszeniu stanu zapalnego⁷.

Korzystne składniki odżywcze

Przegląd z 2020 roku wskazuje, że potrzebne są dalsze badania w celu potwierdzenia skuteczności kwasów tłuszczowych omega-3 w zmniejszaniu stanu zapalnego u osób z ZZSK⁴. Jednak autorzy zauważają, że starsze badania, takie jak małe badanie kliniczne z 2006 roku, wykazały, że wysokie dawki suplementacji kwasami tłuszczowymi omega-3 mogą zmniejszyć aktywność choroby ZZSK⁴. Według metaanalizy z 2018 roku produkty pełnoziarniste mogą również pomóc w zmniejszeniu stanu zapalnego w całym organizmie⁴.

ZZSK osłabia kości, dlatego pokarmy bogate w wapń są tak ważne⁹. Wapń jest niezbędny do poprawy wytrzymałości kości⁹. Jeden przegląd z 2015 roku donosi, że wyższe poziomy witaminy D są związane z niższym ryzykiem rozwoju ZZSK⁹. Również osoby z wyższymi poziomami witaminy D rzadziej mają objawy związane z tym schorzeniem⁹.

Pokarmy do unikania

Pewne pokarmy wywołujące stan zapalny mogą nasilić objawy ZZSK⁹. Jednak, jak wcześniej wspomniano, istnieją ograniczone dowody na poparcie związku między dietą a ZZSK⁹. Ponieważ ZZSK jest chorobą autoimmunologiczną, zmniejszenie spożycia soli może być dobrym pomysłem, aby pomóc w zarządzaniu schorzeniem⁹. Spożywanie mniej czerwonego mięsa lub jego całkowite unikanie może pomóc w zmniejszeniu objawów ZZSK, jednak istnieją ograniczone dowody na poparcie tego związku⁹.

Fundacja Artretyzmu zaleca ograniczenie rodzajów tłuszczów wywołujących stan zapalny, w tym tłuszczów nasyconych i kwasów tłuszczowych omega-6⁹. Dieta bezglutenowa jest pomocna dla niektórych osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów i może również przynieść korzyści osobom z ZZSK⁸. Osoby z ZZSK powinny starać się ograniczyć spożycie alkoholu lub całkowicie go unikać⁸.

Indywidualne podejście do diety

Pokarmy wywołujące ból i inne objawy ZZSK różnią się w zależności od osoby⁸. Prowadzenie dziennika żywieniowego przez miesiąc może pomóc pacjentowi określić pokarmy, które wydają się nasilać objawy⁸. Chociaż zarządzanie ZZSK wyłącznie za pomocą diety nie jest wskazane, niektóre osoby mogą stwierdzić, że określone pokarmy wywołują objawy ZZSK i może pomóc ich unikanie⁸.

Bezpieczeństwo zmian dietetycznych

Zazwyczaj wprowadzanie zmian dietetycznych w celu zarządzania objawami ZZSK jest bezpieczne, szczególnie gdy pacjent robi to wraz z przyjmowaniem leków lub innych terapii zaleconych przez lekarza⁸. Jeśli pacjent nie ma nietolerancji lub alergii pokarmowych, te zmiany dietetyczne powinny być bezpieczne do wypróbowania². Ważne jest jednak, aby pacjenci rozmawiali z lekarzem przed wprowadzeniem zmian, aby upewnić się, że będą spożywać wystarczająco dużo składników odżywczych i kalorii⁸.

Kompleksowe podejście do odżywiania

Zdrowa, dobrze zbilansowana dieta jest ważna dla ogólnego dobrego stanu zdrowia¹⁰. Utrzymanie aktywności fizycznej i regularne ćwiczenia może pomóc zapobiec sztywnieniu i bolesności kręgosłupa u pacjentów⁸. Te podejścia promujące zdrowie, w połączeniu z tradycyjnymi metodami leczenia, mogą pomóc opóźnić lub spowolnić progresję choroby¹¹. Nie wiadomo, czy ZZSK można zapobiec, jednak jeśli pacjent ma tę chorobę, może skupić się na zapobieganiu niepełnosprawności poprzez utrzymanie aktywności, spożywanie diety bogatej w składniki odżywcze oraz utrzymanie umiarkowanej masy ciała¹¹.