Trendy czasowe i czynniki wpływające na epidemiologię choroby Kawasaki

Analiza trendów czasowych w epidemiologii choroby Kawasaki ujawnia fascynujące wzorce, które różnią się znacząco między regionami świata. Te trendy dostarczają cennych wskazówek dotyczących potencjalnych czynników etiologicznych i mogą pomóc w przewidywaniu przyszłych wzorców występowania choroby¹.

Kontrastowe trendy między regionami świata

Jedną z najbardziej uderzających cech epidemiologii choroby Kawasaki są przeciwstawne trendy obserwowane w różnych częściach świata. W krajach Azji Północno-Wschodniej, w tym w Japonii, Korei Południowej, Chinach i Tajwanie, częstość występowania stale rośnie od kilku dekad². Natomiast w Ameryce Północnej i Europie częstość występowania pozostaje względnie stabilna².

W Japonii, gdzie prowadzone są ogólnokrajowe badania epidemiologiczne co dwa lata od 1970 roku, liczba pacjentów i częstość występowania choroby Kawasaki wzrastają szybko od połowy lat 90.³. Mimo spadającego współczynnika urodzeń, liczba pacjentów z diagnozą choroby Kawasaki oraz częstość występowania w Japonii wzrosły gwałtownie od lat 90. XX wieku⁴.

Szczegółowe dane z Japonii

Japońskie dane pokazują dramatyczny wzrost częstości występowania: w 2000 roku wynosiła 134,2 przypadków na 100 000 dzieci poniżej 5. roku życia, a w 2012 roku wzrosła do 264,8 przypadków na 100 000 dzieci⁴. Ten wzrost jest szczególnie uderzający, gdy weźmie się pod uwagę, że współczynnik urodzeń w Japonii w tym samym okresie spadał.

Trendy w innych krajach azjatyckich

W Chinach obserwuje się podobne tendencje wzrostowe. W Pekinie częstość występowania wzrosła z 40,9 na 100 000 dzieci w 2000 roku do 55 na 100 000 w 2004 roku⁵. W Szanghaju częstość wzrosła trzykrotnie w ciągu niecałych 20 lat – z 16,8 na 100 000 w 1998 roku do 50,5 na 100 000 dzieci w 2012 roku⁵.

W Tajwanie, na podstawie danych krajowego systemu ubezpieczeń zdrowotnych, częstość występowania u dzieci poniżej 18. roku życia wzrosła znacząco z 11,78 na 100 000 osobolat w 2001 roku do 22,40 na 100 000 osobolat w 2020 roku⁶.

Stabilizacja w krajach zachodnich

W przeciwieństwie do krajów azjatyckich, w Ameryce Północnej, Europie i Australii częstość występowania choroby Kawasaki wynosi 5-22 na 100 000 dzieci poniżej 5. roku życia i przez ostatnie 10 lat pozostaje względnie stała⁷. W tych krajach częstość rosła, częściowo w wyniku lepszej diagnostyki, aż do ostatnich 10 lat, kiedy to ustabilizowała się.

W Stanach Zjednoczonych częstość hospitalizacji z powodu choroby Kawasaki u dzieci poniżej 18 lat pozostawała względnie stabilna w latach 1997-2007, z wyjątkiem niewielkiego wzrostu w 2005 roku⁴. Częstość hospitalizacji dla dzieci poniżej 5 lat wynosiła 20,8 przypadków na 100 000 dzieci w 2006 roku.

Wpływ pandemii COVID-19 na epidemiologię

Pandemia COVID-19 miała dramatyczny wpływ na epidemiologię choroby Kawasaki na całym świecie, dostarczając unikalnych danych na temat potencjalnych czynników etiologicznych. W Japonii liczba pacjentów z diagnozą choroby Kawasaki zmniejszyła się z 17 347 w 2019 roku do 11 173 w 2020 roku, co oznacza spadek o 35,6%⁸. Co ważne, nie było dowodów na to, że spadek ten wynikał z opóźnionego zgłaszania się po leczenie podczas pandemii.

Badacze w innych krajach zgłaszali podobny spadek częstości występowania choroby Kawasaki podczas pandemii COVID-19⁸. Ten spadek może być związany z ograniczonym krążeniem wirusów oddechowych podczas pandemii, co wspiera hipotezę o roli infekcji wirusowych jako czynników wyzwalających chorobę Kawasaki.

Badania z Australii wykazały, że podczas pandemii COVID-19 (2020 i później) nie obserwowano związku między częstością występowania wirusów a przypadkami choroby Kawasaki w całym stanie⁹. Zniknięcie tych związków podczas pandemii COVID-19 może odzwierciedlać ograniczone krążenie wirusów innych niż SARS-CoV-2 w tym okresie.

Wzorce sezonowe i ich znaczenie

Sezonowość choroby Kawasaki stanowi jeden z najważniejszych wskazówek dotyczących jej etiologii. Kilka krajów zgłosiło wyraźną sezonowość, w tym Japonia, Korea, Tajwan, USA, Kanada i Indie¹⁰.

Wzorce sezonowe w różnych krajach

W Japonii sezonowość ma charakter dwumodalny, ze szczytami w styczniu i czerwcu/lipcu oraz najniższą częstością w październiku⁸. Od 1993 roku obserwowano wyraźne wzorce przestrzenno-czasowe zarówno w sezonowości, jak i w odchyleniach od średniej liczby przypadków choroby Kawasaki.

W kontynentalnych Stanach Zjednoczonych choroba Kawasaki jest bardziej powszechna w zimie i wczesną wiosną¹¹. Szczyt częstości występowania przypadki między styczniem a marcem, co sugeruje udział czynników środowiskowych¹².

W Tajwanie badanie wykazało sezonowość z większą liczbą przypadków latem (28,6%) i jesienią (26,0%)¹³. W Malezji, mimo klimatu tropikalnego, epidemiologia choroby Kawasaki jest podobna do regionów niezwrotnikowych ze wzorcami sezonowymi i rosnącą częstością występowania, ze szczytem częstości podczas pory deszczowej¹⁴.

Czynniki związane z industrializacją i rozwojem

Interesującym zjawiskiem jest zgłaszanie stopniowego wzrostu częstości występowania choroby Kawasaki w szybko uprzemysławiających się krajach rozwijających się, takich jak Chiny, Indie i kraje Ameryki Łacińskiej¹⁵. Może to wynikać z rzeczywistego wzrostu liczby przypadków lub z poprawy placówek zdrowotnych oraz powszechnego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych i szczepionek, które pomogły wyeliminować choroby zakaźne o podobnych objawach gorączki i wysypki.

W Indiach odnotowano stopniowy wzrost częstości występowania choroby Kawasaki, przy czym liczba przypadków podwoiła się w ciągu ostatnich 10 lat – z 18 w 2009 roku do 35 w 2018 roku i 40 w 2019 roku¹⁶. Czy jest to rzeczywisty wzrost częstości występowania, czy wynik lepszego wykrywania, pozostaje przedmiotem spekulacji.

Związek z infekcjami wirusowymi

Badania dostarczają coraz więcej dowodów na związek między chorobą Kawasaki a infekcjami wirusowymi. Lokalne ogniska w dwóch miastach w Stanach Zjednoczonych w 1979 i 1980 roku wykazały, że jedyną różnicą między pacjentami a grupą kontrolną była historia choroby układu oddechowego, co może sugerować współwystępujące krążenie wirusowego czynnika infekcyjnego¹⁷.

Od tego czasu wzorce sezonowe choroby Kawasaki obserwowano w Japonii, Korei i Francji, z rocznymi szczytami występującymi zimą i dodatkowym szczytem latem w Japonii¹⁷. Badania obserwacyjne zgłaszały związek między chorobą Kawasaki a adenowirusami, ludzkim rinoowirusem i koronawirusami innymi niż SARS-CoV-2.

W Australii przeprowadzono analizę związków przestrzenno-czasowych między częstością występowania choroby Kawasaki a krążeniem wirusów oddechowych w ciągu 10 lat¹⁸. Analiza regresji dwumianowej ujemnej wykazała 1,52-krotnie zwiększone ryzyko wystąpienia choroby Kawasaki w szczytowych sezonach ludzkiego metapneumowirusa (HMPV) i 1,43-krotnie zwiększone ryzyko w szczytowych sezonach RSV⁹.

Czynniki genetyczne i środowiskowe

Przeważający konsensus dotyczący etiologii choroby Kawasaki mówi, że występuje ona u osób z genetyczną i potencjalną podatnością z wczesnego dzieciństwa, która predysponuje do rozwoju hiperreaktywnej odpowiedzi immunologicznej po ekspozycji na niezidentyfikowany czynnik środowiskowy lub infekcyjny¹⁹.

Badania wykazały związek między niższym habitualnym narażeniem na alergeny środowiskowe a poprzedzającą niespecyficzną ekspozycją infekcyjną ze zwiększonym ryzykiem rozwoju choroby Kawasaki¹⁹. Związek między niższymi dochodami gospodarstw domowych a zwiększonym ryzykiem choroby Kawasaki może również być powiązany z aktywacją inflammasomu²⁰.

Implikacje dla przyszłych badań i opieki zdrowotnej

Analiza trendów czasowych w epidemiologii choroby Kawasaki ma istotne implikacje dla przyszłych badań i planowania opieki zdrowotnej. Różnice w trendach między regionami sugerują, że czynniki środowiskowe, genetyczne i związane z rozwojem gospodarczym mogą odgrywać kluczową rolę w etiologii choroby.

Badania epidemiologiczne choroby Kawasaki wykazały nowe wzorce lub zmiany w jej występowaniu, które sugerują jej patofizjologię lub czynniki ryzyka². Dlatego wysiłki zmierzające do zbadania prawdziwej epidemiologii choroby Kawasaki powinny być kontynuowane w każdym kraju w celu zapewnienia wysokiej jakości opieki nad pacjentami z chorobą Kawasaki przy użyciu badań ankietowych, danych krajowych systemów ubezpieczeń zdrowotnych lub metod kombinowanych, w zależności od środowiska medycznego każdego kraju.

Zrozumienie trendów czasowych może również pomóc w opracowaniu modeli predykcyjnych i systemów nadzoru dla przyszłej częstości występowania choroby Kawasaki w określonych lokalizacjach¹⁹. Takie modele mogłyby ostatecznie stać się podstawą przewidywania i nadzoru nad przyszłą częstością występowania choroby Kawasaki.