Fizjoterapia i rehabilitacja w zespole bolesnego pęcherza

Fizjoterapia odgrywa kluczową rolę w kompleksowym leczeniu zespołu bolesnego pęcherza¹. Wielu mężczyzn i kobiet z tym schorzeniem ma napięte i bolesne mięśnie oraz tkankę łączną w obrębie miednicy, dolnej części brzucha, ud, pachwiny i pośladków¹. Napięte mięśnie i tkanka łączna mogą być zdiagnozowane podczas badania fizycznego¹.

Fizjoterapia dna miednicy może być zalecana w celu zmniejszenia napięcia w tych mięśniach¹. Może ona zmniejszyć ból pęcherza lub miednicy, a także zmniejszyć uczucie parcia na mocz i częstość oddawania moczu¹. Ten rodzaj fizjoterapii znacznie różni się od fizjoterapii przeznaczonej do leczenia urazu kolana lub bólu pleców, która zazwyczaj działa na zwiększenie siły mięśni¹.

Specjalistyczne techniki fizjoterapii dna miednicy

W fizjoterapii dna miednicy pacjent leży płasko, a fizjoterapeuta pracuje nad ciałem, aby manualnie „uwolnić” napięcie, punkty bolesne, punkty spustowe i ograniczone ruchy tkanek łącznych i mięśni¹. Obejmuje to mięśnie i tkanki pochwy lub odbytnicy, brzucha, bioder, ud i dolnej części pleców¹.

Fizjoterapeuci wykonujący ten rodzaj fizjoterapii muszą być specjalnie przeszkoleni w manipulacji i rehabilitacji miękkich tkanek miednicy¹. Odpowiednie techniki manualnej fizjoterapii, takie jak manewry rozwiązujące punkty spustowe mięśni miednicy, brzucha i/lub bioder, wydłużające przykurcze mięśniowe i uwalniające bolesne blizny oraz inne ograniczenia tkanki łącznej, powinny być oferowane pacjentom z tkliwością dna miednicy².

Skuteczność fizjoterapii w badaniach klinicznych

Kilka badań wykazało korzyści fizjoterapii dla napięć i bolesnych mięśni miednicy związanych z zespołem bolesnego pęcherza³. Jedno badanie wykazało, że 70 procent pacjentów z zespołem bolesnego pęcherza, którzy byli leczeni manualną fizjoterapią tkanek dna miednicy przez 12 do 15 wizyt, doświadczyło umiarkowanej do znacznej poprawy³.

Inne badanie wykazało, że 59 procent kobiet miało poprawę objawów zespołu bolesnego pęcherza po fizjoterapii miednicy, w porównaniu z tylko 29 procentami kobiet, które miały poprawę po leczeniu standardowym masażem całego ciała³. Fitzgerald i współpracownicy przeprowadzili wieloośrodkowe, randomizowane kontrolowane badanie porównujące fizjoterapię dna miednicy z globalnym masażem u pacjentów z nowo objawowym zespołem bolesnego pęcherza z współistniejącą tkliwością dna miednicy⁴.

Wyniki ich przełomowego badania wykazały wyższy wskaźnik odpowiedzi w globalnej ocenie w grupie, która otrzymywała fizjoterapię dna miednicy w porównaniu z grupą, która otrzymywała globalny masaż (odpowiednio 59% vs 26%)⁴. Kamieniem węgielnym leczenia pacjentów z fenotypem dysfunkcji mięśniowo-powięziowej dna miednicy jest fizjoterapia dna miednicy⁴.

Przebieg i częstotliwość leczenia

Fizjoterapia dna miednicy jest zazwyczaj przeprowadzana przez godzinę raz w tygodniu przez co najmniej 12 tygodni³. Pacjent otrzymuje również ćwiczenia rozciągające do wykonywania w domu³. Większość ludzi zaczyna odczuwać poprawę po sześciu do ośmiu sesjach³.

Jeśli pacjent nie jest w stanie tolerować fizjoterapii z powodu bólu, miejscowy środek znieczulający może być wstrzyknięty do bolesnych mięśni przed fizjoterapią w celu zmniejszenia bólu i umożliwienia terapeucie bardziej efektywnej pracy³. Fizjoterapeuta może nauczyć pacjenta ćwiczeń relaksujących mięśnie dolnej części brzucha, pachwiny i pośladków⁵.

Rodzaje ćwiczeń i technik terapeutycznych

Fizjoterapeuta może nauczyć pacjenta ćwiczeń zarówno wzmacniających, jak i rozluźniających mięśnie dna miednicy⁶. Ćwiczenia wzmacniające biodra i mięśnie głębokie, szczególnie z jogą, mogą przynosić korzyści⁷. Jednak ćwiczenia wzmacniające dno miednicy (np. ćwiczenia Kegla) powinny być unikane².

Leczenie fizjoterapeutyczne może obejmować modyfikację diety, edukację dotyczącą jelit i pęcherza, techniki ponownego treningu pęcherza, edukację dotyczącą bólu, zarządzanie stresem i progresywną relaksację mięśni, ćwiczenia terapeutyczne takie jak rozciąganie i joga, zewnętrzne techniki mięśniowo-powięziowe w tym masaż tkanki łącznej, wewnętrzne techniki mięśniowo-powięziowe oraz leczenie układu nerwowego⁸.

Integracja z innymi metodami leczenia

Fizjoterapia może być używana w wybranych przypadkach zespołu bolesnego pęcherza, szczególnie do leczenia towarzyszących skurczów mięśni dna miednicy⁹. Osiemdziesiąt siedem procent pacjentów z zespołem bolesnego pęcherza ma hipertoniczną dysfunkcję mięśni dna miednicy¹⁰. Nie jest jasne, czy jest to pierwotna patologia, czy zjawisko wtórne, ale niezależnie od jej pochodzenia, manualna fizjoterapia może łagodzić objawy¹⁰.

Pacjenci z zespołem bolesnego pęcherza często mają tkliwość i/lub ból w obszarze dna miednicy, a czasami manipulacyjna fizjoterapia może zmniejszyć objawy¹¹. Fizjoterapia dna miednicy została wykazana jako integralna część multidyscyplinarnego leczenia objawów związanych z zespołem bolesnego pęcherza¹².

Specjalistyczne urządzenia i techniki wspomagające

Fizjoterapeuta może również pokazać pacjentowi, jak używać urządzenia do przezskórnej elektrycznej stymulacji nerwów (TENS), które jest zewnętrznym urządzeniem dostarczającym łagodne impulsy elektryczne do plastrów przylepnych umieszczonych na skórze brzucha¹³. Może to poprawić przepływ krwi do pęcherza i łagodzić ból¹³.

Niektórzy pacjenci z zespołem bolesnego pęcherza mają wysokie napięcie dysfunkcji dna miednicy, co oznacza bardzo napięte i bolesne mięśnie dna miednicy¹⁴. Mogą być leczeni przez wyspecjalizowanego fizjoterapeutę w celu złagodzenia napięcia mięśniowego powodującego ból¹⁴.

Wskazania i przeciwwskazania

Fizjoterapia może leczyć zespół bolesnego pęcherza i faktycznie jest często zalecana jako leczenie pierwszej linii¹⁵. Fizjoterapia może pomóc zmniejszyć ból, poprawić funkcję pęcherza i zwiększyć jakość życia¹⁵. Fizjoterapeuci dna miednicy są specjalnie przeszkoleni do leczenia zespołu bolesnego pęcherza¹⁶.

Będą współpracować z pacjentem, aby zidentyfikować mięśnie, które powodują ból, a następnie opracują plan leczenia w celu wzmocnienia i rozluźnienia tych mięśni oraz nauczą ćwiczeń poprawiających funkcję pęcherza¹⁶. Jeśli rozważasz fizjoterapię w zespole bolesnego pęcherza, ważne jest znalezienie terapeuty, który ma doświadczenie w leczeniu tego schorzenia¹⁶.

Długoterminowe korzyści i prognoza

Zespoły bólu moczowo-płciowego, takie jak zespół bolesnego pęcherza, charakteryzują się tkliwością mięśni miednicy, a objawy mogą być zmniejszone dzięki mięśniowo-powięziowej fizjoterapii miednicy¹⁷. Może to pozostawić obszar miednicy w stanie uwrażliwionym, powodując pętlę napięcia mięśniowego i wzmożonego sprzężenia zwrotnego neurologicznego, formę zespołu bólu mięśniowo-powięziowego¹⁷.

Obecne protokoły w dużej mierze koncentrują się na rozciąganiu w celu uwolnienia nadmiernie napiętych mięśni w obszarze miednicy lub odbytu, fizjoterapii tego obszaru oraz progresywnej terapii relaksacyjnej w celu zmniejszenia stresu przyczynowego¹⁷. Fizjoterapia dna miednicy jest często wykorzystywana do leczenia wielu objawów zespołu bolesnego pęcherza¹⁸.

Mięśnie dna miednicy kobiety mogą rozwijać skurcze lub punkty spustowe, które mogą powodować ból miednicy, bolesne stosunki płciowe lub ból sromu¹⁸. Fizjoterapia dna miednicy dla tych obszarów może być niezwykle pomocna w łagodzeniu bólu i objawów pęcherzowych¹⁸.