Objawy zapalenia błędnika – pełny obraz kliniczny

Zapalenie błędnika (labiryntitis) jest schorzeniem dotyczącym całego błędnika – struktury ucha wewnętrznego zawierającej zarówno narządy równowagi, jak i słuchu¹. W przeciwieństwie do zapalenia nerwu przedsionkowego, które wpływa tylko na funkcję równowagi, zapalenie błędnika powoduje objawy związane z obiema funkcjami ucha wewnętrznego².

Główne objawy zapalenia błędnika

Zapalenie błędnika charakteryzuje się szerokim spektrum objawów, które można podzielić na dwie główne kategorie: objawy przedsionkowe (związane z równowagą) i objawy słuchowe³. Najczęstszymi objawami są nudności, wymioty i silny wirujący zawrót głowy³.

Kompleksowy obraz objawów obejmuje⁴:

• Uczucie wirowania (zawrót głowy)
• Zawroty głowy
• Brak równowagi podczas chodzenia
• Nudności i wymioty
• Niemożność skupienia się (koncentracji)
• Okresy niekontrolowanych ruchów gałek ocznych tam i z powrotem (oczopląs)
• Utrata słuchu
• Dzwonienie w uszach (szumy uszne)

Objawy słuchowe w zapaleniu błędnika

Zaburzenia słuchu są charakterystyczną cechą zapalenia błędnika i mogą znacząco różnić się pod względem nasilenia⁶. Utrata słuchu może być jednostronna lub obustronna, łagodna lub głęboka⁶.

Szczegółowa charakterystyka objawów słuchowych⁷:

• Utrata słuchu – często w zakresie wysokich częstotliwości
• Zmniejszona zdolność rozumienia mowy
• Szumy uszne – dzwonienie lub brzęczenie w uchu
• Uczucie pełności lub ciśnienia w uchu

W przypadku ropnego zapalenia błędnika (bakteryjnego) szumy uszne występują w połączeniu z głęboką utratą słuchu i silnym zawrotem głowy⁶. Ten typ zapalenia błędnika zwykle prowadzi do trwałej i głębokiej utraty słuchu⁸.

Przebieg czasowy i fazy choroby

Zapalenie błędnika ma charakterystyczny przebieg czasowy, który można podzielić na fazę ostrą i przewlekłą⁹. Pierwsza faza choroby, znana jako faza ostra, zwykle obejmuje następujące objawy⁹:

• Zawrót głowy (uczucie wirowania)
• Problemy z równowagą
• Nudności i wymioty
• Utrata słuchu lub zniekształcony słuch

Faza ostra zazwyczaj trwa przez dwa lub trzy dni, ale może trwać przez tydzień lub dłużej⁹. Jest często ciężka i prowadzi do niepełnosprawności. Ludzie w ostrej fazie zapalenia błędnika często nie mogą wstać ani chodzić i mogą mieć niekontrolowane wymioty⁹.

Po fazie ostrej ludzie z zapaleniem błędnika mogą nadal mieć problemy z równowagą, niestabilność, utratę słuchu, szumy uszne oraz problemy z koncentracją⁹. Nagłe ruchy głowy mogą wywoływać zawroty głowy. Ta faza może trwać tygodnie lub miesiące⁹.

Różnice w nasileniu objawów

Nasilenie objawów zapalenia błędnika może znacznie się różnić między pacjentami⁴. Objawy mogą pojawiać się bardzo szybko, a u wielu ludzi ustępują w ciągu kilku tygodni⁴. Jednak u innych objawy trwają dłużej⁴.

W przypadku wirusowego zapalenia błędnika objawy zazwyczaj obejmują nagły zawrót głowy, nudności i wymioty¹⁰. Czasami prowadzi też do utraty słuchu¹⁰. Surowicze zapalenie błędnika jest łagodniejszym typem bakteryjnego zapalenia błędnika, a utrata słuchu dotyczy tylko dźwięków o wysokiej częstotliwości¹⁰.

Objawy ropnego zapalenia błędnika są bardziej nasilone niż te w przypadku surowiczego zapalenia błędnika i zazwyczaj dotyczą tylko jednego z uszu¹⁰. Objawy ropnego zapalenia błędnika obejmują¹⁰:

• Silny zawrót głowy
• Nudności i wymioty
• Szumy uszne
• Oczopląs – stan powodujący powtarzające się i niekontrolowane ruchy gałek ocznych
• Utrata słuchu

Powikłania i objawy alarmowe

Chociaż zapalenie błędnika zazwyczaj nie zagraża życiu, zawrót głowy może rzadko być oznaką poważniejszego schorzenia, takiego jak udar lub guz mózgu¹¹. Pacjenci z nagłym, uporczywym zawrotem głowy lub dodatkowymi pogarszającymi się objawami powinni natychmiast szukać pomocy medycznej¹¹.

Ciężkie bakteryjne zapalenie błędnika może wystąpić z bólem ucha, infekcją ucha, wyciekiem ropy z ucha, gorączką lub dreszczami¹¹. Ten typ infekcji ma większe ryzyko trwałej utraty słuchu i może również prowadzić do kostnienia błędnika, gdzie następuje tworzenie się kości w uchu wewnętrznym po infekcji¹¹.

Rokowanie i powrót do zdrowia

W większości przypadków słuch i równowaga powracają do normy z czasem¹². Objawy zawrotu głowy i zawrotów głowy zazwyczaj trwają tylko przez kilka dni¹². Większość ludzi całkowicie wyzdrowieje, pod warunkiem, że otrzyma odpowiednie leczenie, szczególnie w przypadku bakteryjnego zapalenia błędnika¹².

Powrót do zdrowia po zapaleniu błędnika zwykle trwa kilka tygodni¹². Jednak powrót do zdrowia po uszkodzeniu słuchu jest bardziej zmienny¹³. Ropne zapalenie błędnika zazwyczaj pozostawia trwałą i głęboką utratę słuchu¹³, podczas gdy utrata słuchu związana z wirusowym zapaleniem błędnika może się odzyskać¹³.

Nierównowaga lub pozycyjny zawrót głowy może być obecny długoterminowo po ustąpieniu ostrej infekcji¹³. U większości ludzi, którzy cierpią na zapalenie błędnika, ich równowaga i słuch powracają do normy później¹⁴. W niektórych przypadkach ludzie stwierdzają, że mają łagodne zawroty głowy, gdy poruszają głową – może się to zdarzyć przez kilka lat po przebytej infekcji¹⁴.