Naturalne immunomodulatory w prewencji zakażeń układu oddechowego

Naturalne immunomodulatory stanowią coraz bardziej uznaną grupę środków wspomagających prewencję zakażeń układu oddechowego. W przeciwieństwie do szczepionek, które działają przeciwko konkretnym patogenom, immunomodulatory wzmacniają ogólną odporność organizmu, przygotowując go do walki z szerokim spektrum mikroorganizmów¹².

Rosnący problem oporności bakteryjnej na antybiotyki oraz ograniczona skuteczność antybiotyków jako długoterminowej opcji leczenia pacjentów z nawracającymi zakażeniami układu oddechowego sprawia, że lekarze mają niewiele dostępnych opcji³. Strategie prewencyjne wysuwają się na pierwszy plan jako część holistycznych wysiłków mających na celu minimalizację częstości występowania zakażeń układu oddechowego i ograniczenie ich następstw³.

Jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea)

Jeżówka purpurowa wykazuje silne działanie przeciwwirusowe przeciwko wirusom otoczkowym, w tym SARS-CoV-2⁴. Badania kliniczne wykazały, że ekstrakt z jeżówki może potężnie zmniejszać infekcje SARS-CoV-2 i ładunki wirusowe jako część ogólnego efektu na wirusowe zakażenia układu oddechowego⁴.

W badaniu przeprowadzonym u dzieci wykazano, że stosowanie jeżówki w porównaniu z witaminą C jako kontrolą skutkowało znaczącą prewencją dni z przeziębieniem i zakażeń układu oddechowego do 32,5%⁵. Powikłania infekcji układu oddechowego zostały zmniejszone o 65%, a przepisywanie antybiotyków zostało zredukowane o 76,3% lub o 171 dni leczenia⁶.

Dla 103 dzieci przyjmujących jeżówkę przez 4 miesiące oznacza to redukcję dni terapii antybiotykowej o 4,98 dnia na dziecko rocznie⁶. Wyniki badania silnie sugerują stosowanie jeżówki (tabletki Echinaforce Junior) do długoterminowej prewencji zakażeń układu oddechowego, dni z przeziębieniem, grypy i innych infekcji wirusami otoczkowymi, powikłań oraz stosowania antybiotyków u dzieci w wieku 4-12 lat⁶.

Mechanizm działania Echinacea

Komercyjny preparat Echinacea purpurea w licencjonowanym dawkowaniu (ekstrakt Echinaforce) reprezentuje bezpieczny, łatwy w użyciu i szeroko dostępny, opłacalny środek przeciwwirusowy z efektami w zapobieganiu zakażeniom układu oddechowego, w tym SARS-CoV-2, oraz zmniejszaniu ładunku wirusowego⁷.

Wyniki badań wykazują, że leczenie ekstraktem jeżówki podczas ostrych epizodów zakażeń układu oddechowego znacząco zmniejszało ładunki wirusowe (wszystkie wirusy i SARS-CoV-2) o ponad 99%⁷. Może to dobrze uzupełniać istniejące środki przeciwdziałania w obecnej pandemii COVID-19, takie jak szczepienia, dystansowanie społeczne i noszenie maseczek ochronnych⁷.

Beta-glukany jako immunomodulatory

Biologicznie aktywne polisacharydy, szczególnie beta-glukany, są jednymi z najlepiej przebadanych naturalnych immunomodulatorów o pluripotentnym mechanizmie działania i aktywności biologicznej⁸. Ze względu na ich potwierdzony złożony mechanizm działania można je nazwać modyfikatorami odpowiedzi biologicznej⁹.

Badania wykazały, że beta-glukany posiadają wiele aktywności biologicznych i charakteryzują się pluripotentnymi właściwościami biologicznymi, które mogą być użyteczne w zarządzaniu różnymi stanami immunologicznymi i chorobami infekcyjnymi, takimi jak nawracające zakażenia układu oddechowego⁹.

Pozytywne i prewencyjne efekty suplementacji pleuran zostały również potwierdzone w dwóch podwójnie ślepych, kontrolowanych placebo, wieloośrodkowych randomizowanych badaniach⁹. Potencjał prewencyjny beta-glukanów w nawracających zakażeniach układu oddechowego został potwierdzony szczególnie dla nierozpuszczalnych beta-glukanów wyizolowanych z Pleurotus ostreatus⁹.

Różne źródła beta-glukanów

Badania z beta-glukanami drożdżowymi wykazały szczególnie pewne efekty na częstość występowania objawów górnych dróg oddechowych, ale wyraźny efekt prewencyjny nie został zaobserwowany¹⁰. U sportowców potwierdzono również prewencję powysiłkowej immunosupresji i zmniejszoną częstość występowania zakażeń układu oddechowego¹⁰.

Profilaktyczne stosowanie beta-glukanów może zmniejszać częstość różnych form zakażeń układu oddechowego, wspierać ochronne mechanizmy immunologiczne i prawdopodobnie przynosić inne korzystne efekty (zwiększone samopoczucie, zmniejszenie liczby dni nieobecności w szkole lub pracy, zmniejszone stosowanie innych terapii objawowych lub antybiotykowych)¹⁰.

Bakteryjne lizaty – OM-85

Bakteryjny lizat immunomodulujący OM-85 ma najbardziej solidną i spójną bazę dowodową¹¹. W nawracających zakażeniach układu oddechowego OM-85 wykazało zmniejszenie częstości występowania, czasu rekonwalescencji i stosowania antybiotyków, a także było bardziej skuteczne u dzieci z czynnikami ryzyka, takimi jak te uczęszczające do żłobków lub mieszkające w domach dziecka¹¹.

Profilaktyka OM-85 została oceniona w 6-miesięcznym badaniu dzieci w wieku 3-5 lat z historią nawracających zakażeń układu oddechowego i obniżonymi podklasami IgG¹². Profilaktyka OM-85 skutkowała mniejszym stosowaniem antybiotyków od 2. miesiąca włącznie, w tym podczas miesięcy zimowych, gdy panowały ekstremalne warunki pogodowe, co zostało odzwierciedlone zmniejszeniem liczby zakażeń układu oddechowego¹¹.

MV130 – sublingual bacterial vaccine

MV130 to podjezykowa szczepionka bakteryjna, która indukuje wyuczoną odporność i zapewnia niespecyficzną ochronę przeciwko patogenom układu oddechowego w różnych środowiskach klinicznych zgodnie z koncepcją TIbV (szczepionka oparta na wyuczonej odporności)¹. Badanie rzeczywistego świata wykazało, że MV130 jest skuteczną strategią prewencji infekcji układu oddechowego i zmniejszenia związanego z nimi zużycia antybiotyków¹.

Immunizacja śluzówkowa za pomocą MV130 wykazała wzmocnienie odpowiedzi komórkowej i humoralnej w drogach oddechowych¹³. Wyniki wskazują, że profilaktyka MV130 skutecznie zmniejszała częstość większości infekcji układu oddechowego we wszystkich grupach wiekowych¹³.

Wyniki badania wykazują również znaczące zmniejszenie zużycia antybiotyków (ponad 85% redukcji) po profilaktyce MV130¹³. Ponieważ istnieją silne zalecenia dotyczące zmniejszenia stosowania antybiotyków w celu zapobiegania selekcji opornych bakterii i unikania potencjalnych reakcji niepożądanych, leczenie zapobiegające infekcjom układu oddechowego poprzez podejścia bez antybiotyków oferuje dodatkowe korzyści¹³.

Immunomodulatory w praktyce klinicznej

Immunomodulacja reprezentuje jedno z możliwych i akceptowanych podejść w zarządzaniu i zapobieganiu nawracającym zakażeniom układu oddechowego w każdym wieku lub kategorii pacjentów⁹. Stosowanie immunomodulatorów w celu wzmocnienia zdolności obronnych układu immunologicznego oferuje dodatkową strategię profilaktyczną dostępną dla dorosłych cierpiących na przewlekłe infekcje górnych dróg oddechowych¹².

Dla nawracających zakażeń układu oddechowego strategie prewencyjne są kamieniem węgielnym zarządzania klinicznego, ponieważ zapewniają środki do przerwania błędnego koła infekcji drobnoustrojowej, powtarzającego się stanu zapalnego śluzówki spowodowanego interakcją między drobnoustrojami a pierwszoliniową obroną immunologiczną gospodarza oraz wadliwą odpowiedzią immunologiczną².

Praktyczne zastosowanie i dawkowanie

Ogólne wyniki dotyczące prewencyjnych korzyści jeżówki są bardzo heterogeniczne, co zostało wyjaśnione różnicami jakościowymi między badanymi produktami⁶. Dlatego ważne jest wybieranie standaryzowanych preparatów o udokumentowanej skuteczności klinicznej.

Francuski general practitioners wykazali, że ponad 85% uważa, że prewencja nawracających zakażeń układu oddechowego jest możliwa¹⁴. Zaprzestanie palenia, szczepienia, unikanie alergenów i higiena zostały zidentyfikowane jako główne środki prewencyjne¹⁴. Ogółem 84% lekarzy rodzinnych przepisywało produkty do prewencji nawracających zakażeń układu oddechowego; głównie pierwiastki śladowe, pre/probiotyki, homeopatię i witaminy¹⁵.

Bezpieczeństwo i tolerancja

Większość naturalnych immunomodulatorów charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa. Ponad 90% lekarzy rodzinnych stwierdziło, że przepisaliby produkt stymulujący lub modulujący odporność, gdyby jego skuteczność i tolerancja zostały udowodnione oraz gdyby jego skuteczność została potwierdzona w ich codziennej praktyce¹⁵.

Zastosowanie OM-85 może być skuteczne w zmniejszaniu częstości zaostrzeń zakażeń układu oddechowego u dzieci i dorosłych zagrożonych¹⁶. Jednak potrzebne są dalsze wysokiej jakości badania, aby lepiej wyjaśnić mechanizm działania i potwierdzić korzystne wyniki OM-85¹⁶.

Perspektywy przyszłości

Wiedza i wykrywanie czynników ryzyka to pierwszy krok w prewencji nawracających zakażeń układu oddechowego¹². Edukacja rodziców, zmniejszenie narażenia na zanieczyszczenia środowiskowe, czynna immunizacja i stosowanie immunomodulatorów mogą poprawić prewencję nawracających zakażeń układu oddechowego¹².

Strategie prewencyjne dla zakażeń układu oddechowego są ograniczone ze względu na dużą liczbę patogenów je powodujących i ograniczoną dostępność szczepionek specyficznych dla patogenów¹. Dlatego naturalne immunomodulatory mogą stanowić ważne uzupełnienie istniejących strategii prewencyjnych, oferując szerokie spektrum ochrony przeciwko różnym patogenom układu oddechowego.