Wpływ pandemii COVID-19 na epidemiologię zakażeń układu oddechowego

Pandemia COVID-19 wywarła bezprecedensowy wpływ na globalną epidemiologię zakażeń układu oddechowego, prowadząc do głębokich zmian w częstości występowania, spektrum patogenów oraz wzorcach zachorowań w różnych grupach wiekowych. Zmiany te były szczególnie widoczne po zniesieniu ograniczeń związanych z lockdownami i środkami zdrowia publicznego wprowadzonymi w odpowiedzi na pandemię¹.

Dramatyczny wzrost zakażeń po lockdownach

Po okresach lockdownu i ograniczeniach zdrowia publicznego wprowadzonych w odpowiedzi na pandemię COVID-19, zakażenia układu oddechowego znacznie wzrosły na całym świecie¹. Ten wzrost doprowadził do zwiększonego obciążenia szpitali dziecięcych, kompromitując opiekę medyczną nad dziećmi chorymi ostro i przewlekle¹. Obserwowane zmiany były na tyle znaczące, że mogły również prowadzić do wzrostu wtórnych przewlekłych chorób układu oddechowego wywołanych przez wirusy, takich jak astma, co stanowi dodatkowe obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej¹.

W porównaniu z latami sprzed pandemii zaobserwowano dramatyczny wzrost pediatrycznych zakażeń układu oddechowego z poszerzającym się spektrum wirusów i przewagą zakażeń rinowirusami/enterowirusami prowadzących do wysokiego wskaźnika hospitalizacji, szczególnie w połączeniu z innymi wirusami¹. Hospitalizacje z powodu zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych były obserwowane częściej w okresie po lockdownie niż przed nim².

Zmiany w spektrum patogenów i koinfekciach

Badania wykazały znaczące zmiany w spektrum krążących wirusów oraz wzorcach koinfekji podczas i po pandemii COVID-19. Zaobserwowano zdumiewający wzrost zakażeń rinowirusami (RV), który prowadził do wysokiej liczby hospitalizacji w 2022 roku². Wystąpiły znaczące zmiany w wieku dzieci dotkniętych zakażeniami oraz zauważalna różnica w związku między zakażeniami wirusowymi a płcią w latach 2021-2022 w porównaniu z rokiem przed pandemią 2019².

Szczególnie dotknięte były kobiety i starsze dzieci. Roczna liczba koinfekji zmieniła się znacząco, zwłaszcza u młodszych dzieci zakażonych rinowirusem². Czynniki leżące u podstaw wzrostu liczby przypadków, szczytu koinfekci i zmian w sezonowym wzorcu wirusowych zakażeń układu oddechowego nie są całkowicie zrozumiane i pozostają przedmiotem dalszych badań³.

Wpływ środków zapobiegawczych na częstość zakażeń

Rygorystyczne środki zapobiegawcze przeciwko COVID-19 początkowo przyczyniły się do zmniejszenia częstości zakażeń układu oddechowego. Badania prowadzone podczas pandemii pokazały, że częstość syndromowych wirusowych zakażeń układu oddechowego wśród pielgrzymów hadżu podczas pandemii COVID-19 była niska⁴. Rygorystyczne środki zapobiegawcze przeciwko COVID-19 mogły przyczynić się do zmniejszenia częstości występowania⁴.

W badaniach z Chin wykazano, że od stycznia 2020 do grudnia 2021 pozytywność patogenów układu oddechowego była niższa niż w 2019 roku⁵. Blokowanie dróg transmisji podczas epidemii COVID-19 mogło pomóc w zmniejszeniu częstości zakażeń układu oddechowego⁶.

Długoterminowe konsekwencje epidemiologiczne

Zmiany epidemiologiczne wywołane pandemią COVID-19 mogą mieć długotrwałe konsekwencje dla zdrowia publicznego. Zakażenia występowały częściej u kobiet i starszych dzieci w porównaniu z latami przed pandemią³. Roczna liczba koinfekci zmieniła się znacząco, zwłaszcza u młodszych dzieci, głównie w połączeniu z rinowirusem³.

Pandemia COVID-19 podkreśliła również znaczenie nadzoru epidemiologicznego i potrzebę ciągłego monitorowania krążących patogenów układu oddechowego. Zwiększone nadzorowanie i sekwencjonowanie patogenów układu oddechowego pomaga w szybkim identyfikowaniu nowych wariantów i zrozumieniu wzorców transmisji, szczególnie dla wirusów takich jak sezonowa grypa i SARS-CoV-2, które są znane z produkcji wariantów o różnych wskaźnikach transmisji, skuteczności szczepionek i ciężkości choroby⁷.

Znaczenie dla polityki zdrowia publicznego

Doświadczenia z pandemii COVID-19 pokazały, jak ważne jest utrzymanie odpornych, populacyjnych zintegrowanych systemów nadzoru, w tym nadzoru genomowego, dla grypy, COVID-19 i potencjalnie innych zakażeń wirusowych układu oddechowego, takich jak RSV lub nowe choroby wirusowe stanowiące zagrożenie dla zdrowia publicznego⁸. Kombinacja zwiększonych wizyt/przyjęć do szpitali i dużej liczby personelu zakażonego krążącymi wirusami może wywierać ogromną presję na systemy opieki zdrowotnej w Europie w nadchodzących tygodniach⁹.

Analiza obecnej częstości występowania patogenów zakażeń układu oddechowego ma ogromne znaczenie dla zapobiegania klinicznego, diagnostyki i leczenia⁵. Zrozumienie obecnej cyrkulacji wirusowej przy użyciu paneli multiplex RT-PCR umożliwia klinicystom przewidywanie najbardziej prawdopodobnych patogenów wpływających na pacjentów i przyczynia się do zarządzania pacjentami, oprócz przewidywania potencjalnych zagrożeń¹⁰.