Objawy tętniaka aorty brzusznej – jak rozpoznać zagrożenie

Tętniak aorty brzusznej jest często nazywany „cichym zabójcą”, ponieważ w większości przypadków rozwija się bez widocznych objawów¹². Większość pacjentów z tętniakiem aorty brzusznej nie ma żadnych symptomów aż do momentu, gdy tętniak jest bliski pęknięcia lub już pękł². Ta bezobjawowa natura schorzenia sprawia, że wczesne wykrycie jest niezwykle trudne, a jednocześnie kluczowe dla ratowania życia.

Objawy niepękniętego tętniaka aorty brzusznej

Większość tętniaków aorty brzusznej pozostaje bezobjawowa przez długi czas³⁴. Szacuje się, że około 75% tętniaków nie wykazuje żadnych objawów w momencie diagnozy⁵. Gdy objawy się pojawiają, najczęściej wskazują na powiększanie się tętniaka i zwiększone ryzyko pęknięcia⁵.

Do najczęstszych objawów niepękniętego tętniaka aorty brzusznej należą:

• Ból brzucha – może być stały lub napadowy, często opisywany jako głęboki, tępy lub gryzący³⁶
• Ból pleców – szczególnie w dolnej części kręgosłupa, może promieniować do pośladków, pachwiny lub nóg²³
• Pulsująca masa w brzuchu – uczucie pulsacji w jamie brzusznej, szczególnie w okolicy pępka, podobne do bicia serca³⁶

Ból związany z tętniakiem może trwać godzinami lub dniami i zazwyczaj nie zmniejsza się przy zmianie pozycji ciała, chociaż niektóre pozycje mogą być bardziej komfortowe³. Ból może również promieniować do różnych obszarów ciała, w tym do klatki piersiowej, okolicy lędźwiowej, pachwiny, pośladków lub nóg³.

Nietypowe objawy tętniaka aorty brzusznej

Niektórzy pacjenci mogą doświadczać mniej typowych objawów, które wynikają z ucisku tętniaka na okoliczne struktury lub z powikłań zakrzepowo-zatorowych³. Do takich objawów należą:

• „Zimna stopa” lub sinawe, bolesne palce stóp – mogą wystąpić, gdy tętniak wytwarza skrzep krwi, który odrywa się i blokuje przepływ krwi do nóg lub stóp³
• Gorączka lub utrata masy ciała – w przypadku tętniaków spowodowanych infekcją lub zapaleniem⁷
• Problemy z połykaniem – gdy tętniak uciska na przełyk⁸
• Uczucie sytości po małym posiłku – w przypadku dużych tętniaków uciskających na przewód pokarmowy⁸

Objawy pęknięcia tętniaka aorty brzusznej

Pęknięcie tętniaka aorty brzusznej jest stanem zagrożenia życia, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej¹². Objawy pęknięcia pojawiają się nagle i mogą obejmować Zobacz więcej: Objawy ostrego pęknięcia tętniaka aorty brzusznej – sytuacja zagrożenia życia:

• Nagły, bardzo silny i długotrwały ból brzucha lub pleców – często opisywany jako uczucie rozdzierania lub rwania¹²
• Niskie ciśnienie krwi – wynik masywnego krwotoku wewnętrznego¹²
• Szybki puls – organizm próbuje skompensować utratę krwi¹²
• Duszność – trudności w oddychaniu związane ze szokiem²⁹
• Zawroty głowy lub omdlenia – wynik nagłego spadku ciśnienia krwi²⁶
• Nudności i wymioty – towarzyszące objawom szoku²⁶
• Lepka, spocona skóra – objaw szoku krwotocznego²⁶

Pęknięcie tętniaka aorty brzusznej prowadzi do potencjalnie śmiertelnego krwotoku wewnętrznego². Bez natychmiastowego leczenia może szybko doprowadzić do śmierci⁷. Szacuje się, że tylko około 20% osób przeżywa pęknięcie tętniaka aorty brzusznej¹⁰, a aż 65% pacjentów z pękniętym tętniakiem umiera z powodu nagłego załamania krążenia jeszcze przed dotarciem do szpitala¹¹.

Czynniki wpływające na występowanie objawów

Prawdopodobieństwo wystąpienia objawów zwiększa się wraz z rozmiarem tętniaka¹⁹. Im większy tętniak, tym większe prawdopodobieństwo, że pęknie i spowoduje zagrażający życiu krwotok wewnętrzny². Tętniaki mogą rosnąć w różnym tempie – niektóre rozwijają się powoli przez lata, inne mogą powiększać się szybko¹⁹.

Objawy mogą również pojawić się nagle, gdy tętniak szybko się powiększa, pęka lub gdy dochodzi do przecieku krwi w ścianie naczynia¹⁰. W takich przypadkach ból może być bardzo silny, nagły, stały i długotrwały¹⁰. Może również promieniować do pachwiny, pośladków lub nóg¹⁰ Zobacz więcej: Objawy ostrzegawcze przed pęknięciem tętniaka aorty brzusznej.

Znaczenie wczesnego wykrycia

Ze względu na bezobjawową naturę tętniaka aorty brzusznej, wczesne wykrycie jest niezwykle ważne⁸. Wykrycie tętniaka przed jego pęknięciem daje najlepsze szanse na powrót do zdrowia⁸. W miarę powiększania się tętniaka mogą pojawić się objawy ostrzegawcze, takie jak trudności w oddychaniu, uczucie sytości po małym posiłku, ból w miejscu wzrostu tętniaka czy trudności w połykaniu⁸.

Regularne badania kontrolne i programy badań przesiewowych są kluczowe dla wykrycia tętniaka przed wystąpieniem objawów⁴. Szczególnie ważne jest to u osób z grup wysokiego ryzyka, takich jak mężczyźni powyżej 65 roku życia z historią palenia tytoniu.