Rokowanie w świńskiej grypie (H1N1) jest ogólnie korzystne dla większości pacjentów. Pandemia z 2009 roku dostarczyła cennych danych na temat przebiegu tej choroby i czynników wpływających na prognozę1.
Ogólna prognoza i śmiertelność
Pandemiczna infekcja H1N1 z 2009 roku charakteryzowała się śmiertelnością na poziomie około 1%1. W badaniach prowadzonych w Wielkiej Brytanii odnotowano śmiertelność na poziomie 4,6%, przy czym u dzieci wynosiła ona 3,5%, a u dorosłych 5,2%2. Warto podkreślić, że w większości przypadków objawy są stosunkowo łagodne, a większość ludzi wyzdrowieje bez rozległej interwencji medycznej3.
Szczególnie niepokojące jest to, że wśród zmarłych pacjentów aż 59% stanowiły osoby wcześniej zdrowe2. To oznacza, że świńska grypa może powodować ciężkie zachorowania nie tylko u osób z chorobami współistniejącymi, ale także u wcześniej zdrowych jednostek4.
Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu
Istnieje szereg czynników prognostycznych związanych ze zwiększonym ryzykiem śmierci lub przyjęcia na oddział intensywnej terapii. Do najważniejszych należą: cukrzyca, terapia kortykosteroidami, stosowanie antagonistów receptorów histaminowych H2, chorobliwa otyłość oraz wtórne powikłania sercowo-naczyniowe i bakteryjne1.
Badania wieloośrodkowe przeprowadzone w Wielkiej Brytanii na ponad 1500 pacjentach wykazały, że niezależnymi czynnikami predysponującymi do ciężkiego przebiegu są: wiek 55-64 lata, niektóre przewlekłe choroby płuc, podstawowe choroby neurologiczne, otyłość, opóźniona hospitalizacja (5 dni po wystąpieniu objawów choroby) oraz zapalenie płuc5.
Szczególnie narażone na ciężki przebieg są pewne grupy pacjentów, w tym małe dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z osłabionym układem odpornościowym3. W badaniu brytyjskim odnotowano nadreprezentację pacjentów niebędących osobami rasy białej oraz kobiet w ciąży wśród hospitalizowanych4.
Znaczenie wczesnego leczenia dla rokowania
Jednym z najważniejszych czynników wpływających na prognozę jest czas rozpoczęcia leczenia przeciwwirusowego. Opóźnienie podania oseltamiwiru o więcej niż 5 dni od wystąpienia objawów niezależnie koreluje z hospitalizacją, przyjęciem na oddział intensywnej terapii i zwiększoną śmiertelnością1.
Badania przeprowadzone w São Paulo na 1651 pacjentach podczas pandemii 2009 roku potwierdziły, że opóźnienie terapii oseltamiwir o 5 lub więcej dni było niezależnie związane z hospitalizacją, pobytem na oddziale intensywnej terapii i wyższym ryzykiem śmierci (OR=28,1)6. Szczególnie dotyczy to pacjentów, u których rozwija się zajęcie dolnych dróg oddechowych, takie jak duszność i kaszel6.
Z drugiej strony, szybkie rozpoczęcie specyficznego leczenia poprawia rokowanie6. Pacjenci otrzymujący leki przeciwwirusowe przed przyjęciem do szpitala wykazywali tendencję do rzadszego wymagania opieki na poziomie 2 lub 3 (9,8% vs 13%) oraz niższej śmiertelności (2,4% vs 4,9%), choć różnice te nie osiągnęły istotności statystycznej2.
Wskaźniki złej prognozy
Istnieją określone wskaźniki kliniczne i laboratoryjne, które mogą sugerować potencjalnie poważny przebieg choroby. Nieprawidłowe zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub podwyższony poziom białka C-reaktywnego (CRP), szczególnie u pacjentów z otyłością, chorobami płuc innymi niż astma lub POChP, lub u kobiet w ciąży, mogą wskazywać na potencjalnie poważny przebieg24.
Spośród hospitalizowanych pacjentów, 13% wymagało opieki na oddziale wysokiej zależności lub intensywnej terapii4. Ogółem 14% przypadków miało ciężki przebieg, co podkreśla znaczenie wczesnego rozpoznania czynników ryzyka2.
Obecna sytuacja epidemiologiczna i przyszłe rokowanie
Obecnie lekarze uważają H1N1 za szczep grypy, który może występować u ludzi i rozprzestrzeniać się wraz z sezonowymi wirusami grypy7. Po wybuchu epidemii w 2009 roku naukowcy opracowali szczepionkę chroniącą ludzi przed H1N1, a od tego czasu ochrona przed tym wirusem stała się częścią regularnego sezonowego szczepienia przeciwko grypie3.
Ważne jest to, że kolejna pandemia świńskiej grypy H1N1 jest obecnie znacznie mniej prawdopodobna, ponieważ ludzie rozwinęli pewien stopień odporności7. To znacznie poprawia ogólne rokowanie w kontekście przyszłych zachorowań na ten typ grypy.
Podsumowanie prognostyczne
Rokowanie w świńskiej grypie H1N1 jest ogólnie dobre, z niską śmiertelnością na poziomie około 1%. Jednak istnieją określone grupy pacjentów o zwiększonym ryzyku ciężkiego przebiegu, w tym osoby z chorobami współistniejącymi, w podeszłym wieku, kobiety w ciąży oraz osoby z osłabionym układem odpornościowym. Kluczowym czynnikiem determinującym prognozę jest czas rozpoczęcia leczenia przeciwwirusowego – opóźnienie o więcej niż 5 dni znacząco pogarsza rokowanie. Dzięki dostępności szczepionek i lepszemu zrozumieniu czynników ryzyka, obecne rokowanie dla pacjentów ze świńską grypą jest znacznie lepsze niż podczas pandemii z 2009 roku.


















