Urazy, operacje i inne czynniki w patogenezie zapalenia krezki

Chociaż dokładna patogeneza stwardniającego zapalenia krezki pozostaje niewyjaśniona, zidentyfikowano szereg czynników, które mogą wyzwalać rozwój tej choroby u osób predysponowanych1. Mechanizm patogenetyczny wydaje się być niespecyficzną odpowiedzią na różnorodne bodźce2.

Urazy brzuszne i operacje chirurgiczne

Najczęściej dokumentowanym czynnikiem wyzwalającym są wcześniejsze operacje brzuszne lub urazy jamy brzusznej3. W systematycznym przeglądzie opublikowanej literatury wcześniejsza operacja brzuszna lub uraz brzuszny były opisywane u prawie 30% pacjentów3.

W jednej z serii 92 pacjentów ze stwardniającym zapaleniem krezki, 38 pacjentów (41%) miało wcześniejszą operację brzuszną, w tym cholecystektomię, appendektomię, histerektomię i kolektomię3. Badanie Sharma i wsp. na 192 przypadkach wykazało, że 28,6% przypadków miało historię urazu brzusznego lub wcześniejszej operacji4.

Operacje brzuszne są często wskazywane jako prekursor rozwoju stwardniającego zapalenia krezki5. W jednej z serii aż 84% pacjentów miało historię wcześniejszego urazu brzusznego lub operacji2. Stwardniające zapalenie krezki może być związane zarówno z ostrym urazem brzusznym, jak i przewlekłym urazem powtarzającym się, takim jak praca z młotem pneumatycznym3.

Mechanizm pourazowy: Uraz lub operacja mogą prowadzić do nieprawidłowej odpowiedzi gojenia u osób genetycznie predysponowanych. Proces ten może być również związany z utajonym przebiciem jelita krętego lub innymi powikłaniami pooperacyjnymi powodującymi przewlekłe zapalenie.

Czynniki materiałowe i chemiczne

Interesującym aspektem jest rola materiałów używanych podczas operacji. Zastosowanie pudru z rękawiczek chirurgicznych zostało również powiązane z rozwojem włóknienia brzusznego jako prekursora stwardniającego zapalenia krezki3. Pozostały materiał szewny również był wskazywany jako czynnik etiologiczny2.

Wśród innych potencjalnych wyzwalaczy wymienia się urazy termiczne lub chemiczne, które mogą inicjować proces zapalny prowadzący do rozwoju choroby6. Te różnorodne bodźce zewnętrzne mogą uruchamiać kaskadę procesów zapalnych u podatnych osób.

Niedokrwienie i zaburzenia naczyniowe

Niedokrwienie naczyń krezkowych stanowi kolejny ważny mechanizm patogenetyczny2. Niedostateczność naczyniowa może wynikać z zakrzepicy krezkowej, arteriopatii krezkowej, wcześniejszych operacji lub urazów7. Zapalenie naczyń również zostało wymienione jako potencjalny czynnik wyzwalający6.

W kontekście zaburzeń naczyniowych szczególne znaczenie może mieć przewlekła zakrzepica żył, która może prowadzić do przewlekłego zapalenia8. U pacjentów ze stwardniającym zapaleniem krezki warto rozważyć badania w kierunku stanów nadkrzepliwości8.

Procesy infekcyjne

Chociaż infekcja została zaproponowana jako jeden z mechanizmów rozwoju stwardniającego zapalenia krezki, w opublikowanych seriach przypadków lub dużych retrospektywnych przeglądach kart przedstawiono bardzo mało dowodów9. Mimo to, niektóre infekcje były powiązane z rozwojem choroby.

Wśród infekcji wymienia się gruźlicę brzuszną, kryptokokozę, schistosomatozę oraz zakażenie HIV10. Związek z infekcjami wydaje się być bardziej oczywisty u pacjentów z osobistą historią zakażenia duru brzusznego, czerwonki, gruźlicy, kiły, malarii, grypy i gorączki reumatycznej11.

Różnorodność czynników: Szeroki zakres potencjalnych wyzwalaczy sugeruje, że stwardniające zapalenie krezki może być końcowym wspólnym szlakiem różnych procesów patologicznych. Kluczowe znaczenie ma prawdopodobnie indywidualna predyspozycja do nieprawidłowej odpowiedzi zapalnej.

Związek z nowotworami

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii dotyczących stwardniającego zapalenia krezki jest pytanie, czy jest to zespół paraneoplastyczny9. Choroba została opisana w powiązaniu z różnymi nowotworami złośliwymi, takimi jak chłoniaki, przewlekła białaczka limfocytowa, szpiczak, rakowiaki, nowotwory przewodu pokarmowego, nerki i płuc12.

Badanie Sharma i wsp. wykazało, że 8,9% przypadków miało historię nowotworu4. Chociaż sugerowano związek z chłoniakiem miejscowym (do 15% przypadków) i ogólniejsze powiązanie z nowotworami złośliwymi (37-56%), prawdziwy związek nie został udowodniony13.

Inne czynniki wyzwalające

Lista potencjalnych czynników wyzwalających jest bardzo szeroka i obejmuje również niedobory witaminowe (awitaminozę)614, reakcje nadwrażliwości614, a nawet zapalenie trzustki i wycieki żółci lub moczu6.

Niektóre leki również zostały powiązane ze stwardniającym zapaleniem krezki, w tym paroksetyna i pergolid, chociaż te powiązania są w dużej mierze spekulacyjne z wysokim stopniem błędu systematycznego10. Niedawno opisano również przypadki związane z toksycznością po terapii inhibitorami punktów kontrolnych immunologicznych stosowanymi w leczeniu nowotworów15.

Pytania i odpowiedzi

Czy każda operacja brzuszna może prowadzić do stwardniającego zapalenia krezki?

Nie, chociaż operacje brzuszne są najczęstszym czynnikiem wyzwalającym (występują u około 30-40% pacjentów), większość osób po operacjach nie rozwija tej choroby. Prawdopodobnie potrzebna jest genetyczna predyspozycja.

Jakie infekcje mogą wywoływać stwardniające zapalenie krezki?

Wymienia się gruźlicę brzuszną, dur brzuszny, czerwonkę, kryptokokozę, schistosomatozę i zakażenie HIV. Jednak dowody na związek przyczynowy są ograniczone i wymagają dalszych badań.

Czy stwardniające zapalenie krezki może być wywoływane przez nowotwory?

To pozostaje kontrowersyjne. Chociaż obserwowano współwystępowanie z różnymi nowotworami (8,9% przypadków), nie udowodniono prawdziwego związku przyczynowego. Może to być przypadkowe współwystępowanie.

Ile czasu może upłynąć między czynnikiem wyzwalającym a rozwojem choroby?

Nie ma jednoznacznych danych na ten temat. Choroba może rozwijać się zarówno wkrótce po urazie lub operacji, jak i po latach, co sugeruje złożony mechanizm patogenetyczny.

Reklama
Reklama