Alergie i czynniki środowiskowe w przewlekłym zapaleniu zatok

Alergie i czynniki środowiskowe stanowią jedne z najważniejszych przyczyn przewlekłego zapalenia zatok¹. U dorosłych przewlekłe zapalenie zatok najczęściej wiąże się z obrzękiem błony śluzowej nosa spowodowanym alergiami, szczególnie alergiami na wdychane czynniki takie jak kurz, pleśń, pyłki lub zarodniki grzybów¹. Alergie są znacznie częstsze u osób z przewlekłym zapaleniem zatok niż w populacji ogólnej².

Przewlekłe zapalenie zatok jest zgodnie z jego podstawową etiologią zapalną związane z innymi chorobami zapalnymi, takimi jak alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i astma³. Wiele pacjentów z przewlekłym zapaleniem zatok ma alergie, astmę i inne mniej powszechne choroby współistniejące, które bezpośrednio przyczyniają się do przewlekłego zapalenia zatok⁴.

Główne alergeny wywołujące przewlekłe zapalenie zatok

Najczęstszymi przyczynami przewlekłego zapalenia zatok są alergie, szczególnie katar sienny lub alergie środowiskowe na pyłki lub substancje chemiczne⁵. Te mogą powodować stan zapalny przewodów nosowych⁵. Alergie takie jak na roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt i pleśnie mogą wywoływać przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i mogą nasilać objawy przewlekłego zapalenia zatok⁶.

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa powoduje obrzęk błony śluzowej nosowej, który może częściowo blokować otwory drenażowe z zatok przynosowych⁷. Osoby z alergiami nosowymi mają już podrażnienie zatok⁸. Jeśli masz osłabiony układ odpornościowy, jesteś bardziej narażony na rozwój infekcji zatok wywołanej przez bakterie lub pleśń⁸.

Alergie sezonowe i całoroczne

Alergie sezonowe, zwane również katarem siennym, często powodują stan zapalny błony śluzowej nosa i zwiększoną produkcję śluzu⁹. To stanowi środowisko sprzyjające wzrostowi drobnoustrojów⁹. Alergie całoroczne, szczególnie te doświadczane przez cały rok, mogą zarówno zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia zatok, jak i pogarszać jego objawy¹⁰. Te alergie obejmują te na roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt i pleśń¹⁰.

Związek między alergiami a przewlekłym zapaleniem zatok był szeroko badany¹¹. Niektóre doniesienia w literaturze popierają związek przyczynowo-skutkowy między alergią a przewlekłym zapaleniem zatok, podczas gdy inne nie potwierdzają takiego związku¹¹.

Wpływ dymu tytoniowego

Palenie tytoniu jest silnym czynnikiem ryzyka przewlekłego zapalenia zatok¹². Dym papierosowy uszkadza błonę śluzową nosa i zatok, powodując stan zapalny¹². Prowadzi również do zwiększonej produkcji śluzu¹². Zarówno palenie, jak i bierne palenie są związane z przewlekłym zapaleniem zatok¹³.

Narażenie na dym papierosowy lub niektóre substancje drażniące środowiskowe może zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia zatok². Jeśli regularnie wdychasz dym tytoniowy lub inne substancje drażniące w powietrzu, możesz mieć wyższe ryzyko nawracającego zapalenia zatok¹⁴. Palenie papierosów i inne regularne narażenie na zanieczyszczenia to również czynniki stwierdzane w wielu przypadkach¹⁵.

Zanieczyszczenia powietrza i substancje drażniące

Wdychanie zanieczyszczeń i innych substancji drażniących, takich jak pestycydy, kurz, środki czyszczące i toksyczne gazy, może również powodować stan zapalny w nosie i zatokach, prowadząc do przewlekłego zapalenia zatok⁶. Narażenie na drobne cząsteczki stałe (PM2,5), które składają się z cząstek mniejszych niż 2,5 mikrometra średnicy, zostało powiązane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zapalenia zatok¹³.

Substancje drażniące w powietrzu, takie jak dym i silne zapachy oraz zanieczyszczenie powietrza, mogą również powodować obrzęk zatok¹⁶. Alergeny i zanieczyszczenia w powietrzu, takie jak kurz i zewnętrzne zanieczyszczenie powietrza, mogą odgrywać rolę w rozwoju zapalenia zatok¹⁷.

Czynniki zawodowe i środowiskowe

Czynniki środowiskowe, takie jak regularne narażenie na zanieczyszczenia, takie jak dym tytoniowy, mogą przyczyniać się do rozwoju przewlekłego zapalenia zatok⁷. Przewlekła choroba zatok ma wiele powiązanych czynników ryzyka, w tym narażenie na substancje drażniące środowiskowe lub zawodowe albo zanieczyszczenia¹⁸.

W zależności od tego, gdzie mieszkasz w Stanach Zjednoczonych, stan zapalny nosa i zatok może być spowodowany różnymi czynnikami wyzwalającymi, w tym pyłkami, alergiami, kurzem rolniczym, chemikaliami rolniczymi, zanieczyszczeniem powietrza, ozonem, pleśnią i różnymi innymi narażeniami środowiskowymi¹⁹.

Mechanizmy działania alergenów

Kiedy masz reakcję alergiczną, twój układ odpornościowy uwalnia substancję chemiczną, która wyzwala stan zapalny, w tym w przewodach nosowych i zatokowych²⁰. Alergie często powodują stan zapalny wokół przewodu nosowego²¹. Ten stan zapalny może uniemożliwiać nosowi odpowiedni drenaż, często prowadząc do infekcji zatok²¹.

Przeziębienia i alergie powodują gromadzenie się śluzu, co prowadzi do zablokowania zatok, które mogą stać się zapalone lub zakażone²². Stan zapalny spowodowany przez alergie może blokować zatoki²³. Alergie takie jak katar sienny to jeden z czynników przewlekłego zapalenia zatok²⁴. Alergie powodują stan zapalny i w rezultacie blokadę w zatokach²⁴.

Związek z astmą

Istnieje silny związek między astmą a przewlekłym zapaleniem zatok²⁵. Oba schorzenia obejmują stan zapalny dróg oddechowych i często współwystępują²⁵. Osoby z astmą są bardziej podatne na rozwój przewlekłego zapalenia zatok i odwrotnie²⁵. Ponad 50% osób z umiarkowaną do ciężkiej astmą ma również przewlekłe zapalenie zatok²⁶.

Astma dzieli ścisły związek z przewlekłym zapaleniem zatok⁷. Osoby z przewlekłym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa lub astmą są bardziej narażone na rozwój przewlekłego zapalenia zatok z wielu powodów²⁷. Ponieważ ich drogi oddechowe są już zagrożone z powodu narażenia na alergeny, zatoki są bardziej narażone na stan zapalny i ostatecznie zakażenie²⁷.

Nowoczesne spojrzenie na czynniki środowiskowe

Ostatnio pojawiają się nowe badania wskazujące na dietę i alergie pokarmowe, a także zespół nieszczelnego jelita jako czynniki mogące przyczyniać się do pogorszenia przewlekłego stanu zapalnego nosa i zatok¹⁹. Czynniki zapalne powodujące utrzymujące się objawy trwające dłużej niż 2-3 miesiące prowadzą do stanu zwanego przewlekłym zapaleniem zatok¹⁹.

Przewlekłe zapalenie zatok może być spowodowane narażeniem na zanieczyszczenie powietrza¹¹. Nasilenie choroby i zmiany histopatologiczne były również związane ze zwiększonym narażeniem na zanieczyszczenie powietrza¹¹. Regularne narażenie na toksyny, alergeny i zanieczyszczenie powietrza pozostawia zatoki z niewielkim czasem na regenerację, co może oznaczać, że są stale zapalone²⁸. Zwierzęta domowe mogą również zwiększać ryzyko przewlekłego zapalenia zatok, szczególnie jeśli masz alergie²⁸.