Badania obrazowe w diagnostyce TIA – MRI, CT i inne metody

Badania obrazowe stanowią nieodłączny element diagnostyki przemijającego ataku niedokrwiennego, umożliwiając nie tylko potwierdzenie rozpoznania, ale również identyfikację przyczyny i ocenę ryzyka przyszłych zdarzeń naczyniowo-mózgowych¹. Postępy w neuroobrazowaniu znacząco zmieniły nasze rozumienie TIA i zapewniły możliwość przezwyciężenia wielu niedociągnięć podejścia klinicznego poprzez wprowadzenie obiektywnego komponentu do jego definicji².

Rezonans magnetyczny (MRI) w diagnostyce TIA

Rezonans magnetyczny z sekwencjami dyfuzyjnymi (DWI) jest preferowaną metodą obrazowania u pacjentów z TIA². MRI jest bardziej czułe niż CT w wykrywaniu ostrego niedokrwienia, zawału, wcześniejszych krwotoków wewnątrzczaszkowych i innych zmian podstawowych³. Obecność zmian niedokrwiennych na obrazach dyfuzyjnych MRI zwiększa krótkoterminowe ryzyko udaru, co podkreśla wartość tej metody w pilnej stratyfikacji ryzyka³.

Sekwencje dyfuzyjne MRI wykazują zmiany u około 40% pacjentów zgłaszających się z objawami TIA, a pozytywność DWI wiąże się z 6-krotnie zwiększonym ryzykiem nawrotnego udaru w ciągu roku⁴. Jednak badanie MRI może przeoczyć zmiany DWI, szczególnie w tylnej części mózgu, a degradacja obrazu może wystąpić przy opóźnionym wykonaniu badania⁵.

Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne i Towarzystwo Udaru Mózgu definiuje obecnie TIA jako krótki epizod dysfunkcji neurologicznej o przyczynie naczyniowej, z objawami klinicznymi trwającymi zazwyczaj krócej niż godzinę i bez dowodów na znaczący zawał na obrazowaniu⁶. Ta definicja oparta na tkankach wymaga braku zawału na obrazowaniu dyfuzyjnym MRI oprócz ustąpienia objawów w ciągu 24 godzin⁵.

Tomografia komputerowa (CT) w ocenie TIA

Tomografia komputerowa głowy bez kontrastu jest rozsądnym pierwszym wyborem, gdy MRI nie jest łatwo dostępne⁷. Głównym celem CT głowy jest identyfikacja stanów naśladujących TIA, takich jak krwotok wewnątrzczaszkowy, zmiany masywne itp.⁸. W przypadku udaru niedokrwieniowego CT ma czułość 42% i swoistość 91%⁸.

Badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny, są przydatne w diagnozie udaru i pokazują, które części mózgu są uszkodzone. Jednak nie są one przydatne w diagnostyce TIA, ponieważ TIA zazwyczaj nie powoduje trwałego uszkodzenia, które można zobaczyć po zakończeniu ataku⁹. CT głowy bez kontrastu powinno być wykonane w celu zidentyfikowania krwotoku podpajęczynówkowego, krwotoku wewnątrzczaszkowego lub krwiaka podtwardówkowego¹⁰.

Skan CT lub MRI mózgu prawie zawsze będzie zlecony, ale udar może pokazywać zmiany tam, gdzie TIA ich nie wykaże¹¹. Jeśli miałeś udar niedokrwienny, prawdopodobnie nie pojawi się on na skanie CT mózgu przez 24-48 godzin. Skan MRI zwykle pokazuje oznaki udaru wcześniej¹².

Obrazowanie naczyń mózgowych

Obrazowanie naczyń mózgowych powinno być wykonane pilnie, najlepiej w tym samym czasie co badanie mózgu³. Obrazowanie naczyń może zidentyfikować zwężenie lub niedrożność, która może wymagać wczesnej interwencji³. U pacjentów z TIA należy ocenić naczynia szyjno-głowowe pod kątem zmian miażdżycowych, które można leczyć, za pomocą ultrasonografii tętnic szyjnych/ultrasonografii dopplerowskiej przezprzeponowej, angiografii rezonansu magnetycznego lub angiografii CT¹³.

Angiografia tomografii komputerowej (CTA)

CTA ma rosnące znaczenie w identyfikacji choroby okluzyjnej w krążeniu naczyniowo-mózgowym¹⁴. Pilne obrazowanie za pomocą CT/CTA może zidentyfikować pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotnego udaru¹⁵. CT głowy i szyi wykorzystuje promienie rentgenowskie do stworzenia obrazu 3D, co pozwala pracownikowi opieki zdrowotnej spojrzeć na mózg lub tętnice w szyi i mózgu¹⁶.

Angiografia rezonansu magnetycznego (MRA)

Większe naczynia krwionośne zaopatrujące mózg mogą być również zobrazowane za pomocą CT lub MRI; skany te są określane jako CTA (angiogram tomografii komputerowej) i MRA (angiogram rezonansu magnetycznego)¹⁷. MRA lub angiografia mózgowa może pokazać, czy występuje poważne zwężenie tętnicy⁹. W procesie tym wykorzystuje się materiał kontrastowy wstrzykiwany do naczynia krwionośnego w celu wizualizacji tętnic mózgu i szyi¹⁸.

Ultrasonografia dopplerowska tętnic szyjnych

Ultrasonografia tętnic szyjnych umożliwia wizualizację tętnic i dostarcza dowodów na obecność skrzepów krwi lub zwężenia naczyń¹⁹. Jeśli lekarz uważa, że zwężona tętnica szyjna w szyi może być przyczyną TIA, może być potrzebne USG tętnic szyjnych¹⁶. Skan USG tętnic szyjnych może pokazać, czy występuje zwężenie lub jakiekolwiek blokady w tętnicach szyi prowadzących do mózgu²⁰.

Ultrasonografia dopplerowska przezprzeponowa (TCD) może mierzyć przepływ krwi i dostarczyć lekarzom informacji o rozmiarze blokady⁹. Obrazowanie dupleksowe tętnic szyjnych służy do oceny stanu głównych tętnic niosących krew z serca do mózgu⁹.

Zaawansowane techniki obrazowania

Niektóre procedury mogą być używane u niektórych osób do uzyskania obrazu tętnic w mózgu, które zwykle nie są widoczne na zdjęciu rentgenowskim¹⁶. Angiografia pomaga lekarzowi spojrzeć na tętnice w mózgu, które zwykle nie są widoczne na zdjęciu rentgenowskim. Lekarz umieści cienką rurkę (cewnik) w małym cięciu w nodze. Rurka jest przesuwana do mózgu, gdzie wstrzykuje barwnik, aby uzyskać lepszy obraz mózgu na zdjęciu rentgenowskim²¹.

W angiografii mózgowej płyn jest wstrzykiwany do tętnicy, podczas gdy wykonywane są zdjęcia rentgenowskie głowy i szyi²². Obrazowanie mózgu i naczyń wewnątrzczaszkowych oraz pozaczaszkowych za pomocą CT, angiografii CT, ultrasonografii dopplerowskiej tętnic szyjnych i MRI jest ważną częścią oceny diagnostycznej¹.

Interpretacja wyników i znaczenie kliniczne

Istnieje niepewność dotycząca cech radiograficznych przemijających ataków niedokrwiennych, biorąc pod uwagę, że obecnie nie ma idealnego radiograficznego odpowiednika patologii, szczególnie gdy nawet minutowe obszary zawału mogą odróżnić udar od TIA²³. Określenie, które lub czy wszystkie „DWI-pozytywne” TIA powinny być faktycznie klasyfikowane jako udary, pozostaje niejasne i jest przedmiotem trwających badań²³.

Mimo trendu w kierunku częstszego stosowania MRI w ostatnich latach, większość pacjentów z TIA jest obecnie niedostatecznie oceniana². Możliwość obiektywnej oceny deficytu klinicznego w TIA jest bardzo ograniczona². Potwierdzenie diagnozy zwężenia tętnicy szyjnej jest ważne, ponieważ leczenie tego stanu, endarterektomia tętnicy szyjnej, może stwarzać znaczne ryzyko dla pacjenta, w tym zawały serca i udary po procedurze²⁴.