Badania obrazowe w przemijającej amnezji całkowitej – MRI i inne metody

Badania obrazowe w przemijającej amnezji całkowitej służą przede wszystkim wykluczeniu innych, poważniejszych przyczyn nagłych zaburzeń pamięci, takich jak udar mózgu czy urazy strukturalne¹. Chociaż diagnoza opiera się głównie na kryteriach klinicznych, nowoczesne techniki obrazowania, szczególnie rezonans magnetyczny, mogą dostarczyć istotnych informacji potwierdzających rozpoznanie².

Rezonans magnetyczny – najważniejsze badanie obrazowe

Rezonans magnetyczny stanowi najcenniejsze badanie obrazowe w diagnostyce przemijającej amnezji całkowitej³. Podczas epizodu lub bezpośrednio po nim konwencjonalne sekwencje MRI mogą nie wykazywać żadnych nieprawidłowości⁴. Kluczowe znaczenie mają sekwencje dyfuzyjne (DWI – Diffusion-Weighted Imaging), które mogą wykryć subtelne zmiany w strukturach odpowiedzialnych za pamięć⁵.

Badania wykazały, że u wielu pacjentów z klinicznymi cechami przemijającej amnezji całkowitej można zidentyfikować punktowe regiony nieprawidłowo zwiększonego sygnału DWI w regionie CA1 hipokampa⁴. Te charakterystyczne zmiany mogą być jednostronne lub obustronne i lokalizują się selektywnie w obszarze odpowiadającym sektorowi CA1 (sektorowi Sommera) hipokampalnego rogu Ammona⁶.

Optymalne warunki wykonania badania MRI

Timing wykonania badania MRI ma kluczowe znaczenie dla wykrycia charakterystycznych zmian⁷. Dane z neuroobrażowania wykazały, że poziom wykrywalności zmian hipokampalnych DWI u pacjentów z przemijającą amnezją całkowitą jest wysoce zależny od czasu⁶. Badanie DWI wykonane w przedziale czasowym między 24 a 96 godzinami po wystąpieniu objawów ma wyższą wartość diagnostyczną niż DWI wykonane w ciągu pierwszych 24 godzin lub później niż 96 godzin⁶.

Najwyższą częstość wykrywania zmian obserwuje się około 2 dni po wystąpieniu objawów⁸. Czułość MRI jest uważana za wyższą, gdy badanie wykonuje się między 24 a 72 godzinami po wystąpieniu objawów⁹. Zmiany te pozostają wykrywalne przez 10-14 dni po epizodzie przemijającej amnezji całkowitej⁷.

Charakterystyka zmian w badaniu DWI

Nieprawidłowości w badaniu DWI często współrejestrują się z regionem obniżonych wartości ADC (Apparent Diffusion Coefficient), jednak zależy to od czasu, ponieważ wartości ADC będą najniższe w trzecim dniu po wystąpieniu objawów i pseudonormalizują się około 10. dnia⁸. Te zmiany zazwyczaj pojawiają się po ustąpieniu objawów, a najwyższa częstość wykrywania występuje około 2 dni po wystąpieniu objawów⁸.

Wykrycie typowych jednostronnych lub obustronnych punktowych zmian DWI/T2 w hipokampie (szczególnie w regionie CA1) u części pacjentów potwierdza rozpoznanie przemijającej amnezji całkowitej⁹. Zmiany te znajdują się w nawet do 80% pacjentów i zazwyczaj pojawiają się 24 do 72 godzin po wystąpieniu przemijającej amnezji całkowitej¹⁰.

Znaczenie diagnostyczne badań obrazowych

Chociaż rezonans magnetyczny nie jest wymagany do postawienia diagnozy przemijającej amnezji całkowitej, może znacząco wspierać proces diagnostyczny¹¹. Wykrycie charakterystycznych zmian DWI może potwierdzić diagnozę i zapewnić dodatkowe potwierdzenie dla lekarzy i pacjentów⁹. Jednak brak zmian DWI nie wyklucza przemijającej amnezji całkowitej – nawet przy optymalnych parametrach MRI i odpowiednim czasie wykonania badania, zmiany nie są widoczne u wszystkich pacjentów⁷.

W praktyce klinicznej, gdy obraz kliniczny jest typowy, dodatkowe procedury diagnostyczne nie są konieczne¹². Jeśli diagnoza jest niepewna, MRI może wykazać dowody typowych ogniskowych, hiperintensywnych zmian w hipokampie¹². Badania wykazały, że można poprawić częstość wykrywania zmian hipokampalnych w przemijającej amnezji całkowitej nawet do 85% dzięki zoptymalizowanym parametrom MRI i uwzględnieniu przebiegu czasowego zmiany⁶.

Tomografia komputerowa w diagnostyce

Tomografia komputerowa mózgu może nie wykazywać nieprawidłowości, szczególnie gdy pacjent jest objawowy⁴. CT wykorzystuje specjalistyczną aparaturę rentgenowską do wykonywania zdjęć mózgu z różnych kątów i łączenia ich w celu utworzenia przekrojowych obrazów mózgu i czaszki¹³. Badanie CT może wykryć nieprawidłowości strukturalne w mózgu, takie jak zwężone, nadmiernie rozciągnięte lub uszkodzone naczynia krwionośne, a także poprzednie udary¹³.

Jeśli badanie CT wykonane w czasie epizodu nie wykazuje oznak zaburzeń mózgowych, MRI może nie być konieczne¹⁴. Jednak w praktyce, gdy dostępny jest rezonans magnetyczny, jest on preferowany ze względu na wyższą czułość w wykrywaniu subtelnych zmian związanych z przemijającą amnezją całkowitą¹⁵.

Inne metody obrazowania

Funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI) może wykazywać obustronną hipoperfuzję skroniową podczas epizodu przemijającej amnezji całkowitej¹. Inne obszary, które mogą być dotknięte, obejmują hipokamp, zakręt okołohipokampalny i ciało migdałowate¹. Te badania mają głównie znaczenie badawcze i nie są rutynowo stosowane w praktyce klinicznej.

Trójwymiarowa angiografia TOF MR (Time-of-Flight MRA) została wykorzystana w badaniach w celu próby wykrycia wewnątrzczaszkowego wstecznego przepływu żylnego u pacjentów z przemijającą amnezją całkowitą¹⁶. Jednak te techniki pozostają w sferze badań naukowych i nie mają jeszcze zastosowania w rutynowej diagnostyce klinicznej.

Praktyczne zalecenia dotyczące obrazowania

W praktyce klinicznej, każdy pacjent zgłaszający się z cechami przemijającej amnezji całkowitej powinien otrzymać badanie obrazowe w celu wykluczenia możliwości udaru, szczególnie jeśli obecne są znaczące czynniki ryzyka¹⁵. MRI z obrazowaniem dyfuzyjnym (DWI) może łatwo wykazać ostre zmiany niedokrwienne we wczesnym stadium i ukierunkować postępowanie¹⁵.

Gdy objawy kliniczne lub podstawowe wyniki laboratoryjne budzą wątpliwości co do diagnozy, pacjent może wymagać hospitalizacji w celu monitorowania i dalszych badań¹⁷. Najważniejszym badaniem w takiej sytuacji jest MRI, rodzaj skanu wykorzystujący silne pola magnetyczne do tworzenia szczegółowych obrazów wnętrza ciała¹⁷.