Chociaż operacja przełączenia tętniczego jest standardową procedurą w leczeniu przełożenia wielkich pni tętniczych, nie wszyscy pacjenci mogą być jej poddani. W takich przypadkach chirurdzy stosują alternatywne metody operacyjne, każda z własnymi wskazaniami, techniką i długoterminowymi następstwami12.
Operacje przełączenia przedsionkowego
Operacje przełączenia przedsionkowego były główną metodą leczenia TGA przed wprowadzeniem operacji przełączenia tętniczego w latach 80. XX wieku3. Do tej grupy należą procedury Mustard i Senning, nazwane od nazwisk chirurgów, którzy je opracowali4.
Procedura Mustard
Procedura Mustard polega na utworzeniu tunelu (przegrody) między dwoma górnymi komorami serca za pomocą syntetycznego materiału, takiego jak GorTex5. Przegroda ta kieruje przepływ krwi przez przedsionki do właściwego miejsca – krew ubogą w tlen do lewej komory, a następnie do płuc, oraz krew bogatą w tlen do prawej komory, a następnie do aorty i reszty ciała5.
Do około 1990 roku większość pacjentów z TGA przechodziła operację Mustard w wieku około 1-2 lat5. Po tej operacji oczekuje się, że poziom tlenu w organizmie będzie normalny5.
Procedura Senning
Procedura Senning jest podobna do operacji Mustard, ale wykorzystuje własne tkanki pacjenta zamiast syntetycznych materiałów do utworzenia przegrody między przedsionkami6. Obie procedury przekierowują krew nienatlenioną przez lewą komorę do płuc, podczas gdy natleniona krew jest kierowana przez prawą komorę do aorty w celu zaopatrzenia krążenia systemowego6.
Długoterminowe następstwa operacji przedsionkowych
Pacjenci po operacjach Mustard lub Senning stają przed trzema głównymi rodzajami problemów: zaburzeniami rytmu serca, problemami z przegrodą oraz problemami z funkcją pompowania4. Ogólna śmiertelność po przełączeniu na poziomie przedsionków jest niska, jednak długoterminowa zachorowalność związana z rozszerzeniem i niewydolnością systemowej (prawej) komory, niedomykalnością systemowej zastawki trójdzielnej oraz bradyarytmiami i tachyarytmiami przedsionkowymi jest znacząca8.
Dobrą wiadomością jest to, że istnieje wiele sposobów leczenia i poprawy problemów z pompowaniem u pacjentów po operacjach Mustard/Senning4. Jeśli inne opcje leczenia nie działają, można rozważyć opcje chirurgiczne4.
Jeśli występuje niedrożność przegrody systemowej żylnej, często można ją usunąć w pracowni hemodynamiki za pomocą terapii stentowej w połączeniu z angioplastyką balonową5. Leczenie farmakologiczne jest zazwyczaj pomocne i może przywrócić część funkcji serca oraz poprawić objawy5.
Procedura Rastelli
Procedura Rastelli jest wskazana u pacjentów z TGA, którzy mają również duży ubytek przegrody międzykomorowej (VSD) oraz zwężenie płucne910. Jest to preferowana operacja dla takich przypadków11.
Technika operacji Rastelli
Podczas procedury Rastelli chirurg zamyka ubytek przegrody międzykomorowej za pomocą łaty, kierując w ten sposób krew bogatą w tlen z lewej komory do aorty9. Następnie umieszcza się sztuczną zastawkę łączącą prawą komorę z tętnicą płucną, aby umożliwić przepływ krwi ubogiej w tlen do płuc9.
Alternatywnie, podczas tej procedury VSD jest zamykany za pomocą przegrody tak, aby natleniona krew z lewej komory była kierowana do aorty, a przewód jest następnie umieszczany z prawej komory do tętnicy płucnej, aby skierować nienatlenioną krew do tętnicy płucnej12.
Procedura ta umożliwia lewej komorze pompowanie krwi bogatej w tlen do aorty, podczas gdy prawa komora pompuje krew ubogą w tlen do płuc przez sztuczny przewód13.
Procedura podwójnego przełączenia
Procedura podwójnego przełączenia jest złożoną operacją stosowaną w leczeniu wrodzonej korekcji przełożenia (L-TGA)14. Łączy ona techniki przełączenia przedsionkowego z przełączeniem tętniczym13.
Cel i technika podwójnego przełączenia
Celem tej procedury jest przekierowanie przepływu krwi wpływającej do serca oraz przełączenie połączeń wielkich tętnic tak, aby lewa komora mogła pompować krew bogatą w tlen do aorty14. Procedura ta została wprowadzona w celu włączenia lewej komory do krążenia systemowego15.
Ze względu na nieuchronność progresywnej dysfunkcji serca w wieku dorosłym, wielu klinicystów rozważa „podwójne przełączenie” jako opcję chirurgiczną w dzieciństwie16. Dzięki doskonałym krótkoterminowym i średnioterminowym wyników operacji podwójnego przełączenia i jej modyfikacji, stała się ona procedurą z wyboru w leczeniu ccTGA15.
Wskazania do alternatywnych procedur
Obecne wskazania do operacji przełączenia przedsionkowego obejmują: noworodki z izolowanym TGA (z nienaruszoną przegrodą międzykomorową), które zgłaszają się po okresie noworodkowym17. Alternatywnym podejściem jest przewężenie tętnicy płucnej w celu wytrenowania lewej komory, a następnie przełączenie tętnicze17.
Inne wskazania to palliacja pacjentów z chorobą naczyń płucnych z towarzyszącym ubytkiem przegrody międzykomorowej18 oraz pacjenci z innymi złożonymi wadami wrodzonymi z VSD, hemodynamiką przełożenia i ciężką obturacyjną chorobą naczyń płucnych18.
Wybór odpowiedniej procedury chirurgicznej zależy od specyficznej anatomii pacjenta, wieku w momencie prezentacji oraz doświadczenia zespołu chirurgicznego. Wszystkie te alternatywne metody wymagają doświadczonego zespołu i specjalistycznej opieki długoterminowej.

















