Metody leczenia Mięsaka Kaposiego – Od terapii miejscowej do systemowej

Mięsak Kaposiego wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego, które uwzględnia nie tylko charakter i lokalizację zmian nowotworowych, ale przede wszystkim przyczynę osłabienia układu immunologicznego1. Współczesne leczenie tej choroby znacznie się poprawiło w porównaniu do sytuacji sprzed kilku dekad, głównie dzięki lepszemu zrozumieniu przyczyn powstania Mięsaka Kaposiego oraz zgromadzeniu większego doświadczenia klinicznego1.

Zasady ogólne leczenia

Podstawowym założeniem terapii Mięsaka Kaposiego jest fakt, że nie istnieje leczenie przyczynowe eliminujące zakażenie wirusem HHV-82. W związku z tym celem terapii we wszystkich postaciach choroby jest łagodzenie objawów oraz spowolnienie progresji procesu chorobowego2. Decyzje terapeutyczne różnią się w zależności od postaci Mięsaka Kaposiego, obecności objawów oraz stopnia zaawansowania choroby2.

Najważniejszym elementem leczenia pacjentów z problemami układu immunologicznego jest utrzymanie prawidłowego funkcjonowania tego układu oraz kontrola związanych z nim zakażeń1. U niektórych pacjentów może być stosowanych kilka rodzajów terapii jednocześnie1.

Ważne: Wybór odpowiedniej metody leczenia zależy od wielu czynników, w tym od funkcjonowania układu immunologicznego, liczby, lokalizacji i wielkości zmian oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Jeśli pacjent ma inne poważne problemy zdrowotne, niektóre metody leczenia mogą być niewskazane.

Terapia antyretrowirusowa – podstawa leczenia epidemicznego Mięsaka Kaposiego

U pacjentów z AIDS najważniejszą częścią leczenia Mięsaka Kaposiego jest terapia zakażenia HIV przy użyciu kombinacji leków przeciw AIDS3. U wielu pacjentów zmiany Mięsaka Kaposiego zaczynają zmniejszać się w miarę poprawy funkcjonowania układu immunologicznego3. Wysokoaktywna terapia antyretrowirusowa (HAART) stanowi kombinację kilku leków stosowanych w celu zmniejszenia uszkodzeń układu immunologicznego spowodowanych przez zakażenie HIV4.

Terapia HAART odgrywa centralną rolę w leczeniu epidemicznego Mięsaka Kaposiego5. U 40% lub więcej pacjentów z Mięsakiem Kaposiego związanym z AIDS zmiany skórne zmniejszają się po rozpoczęciu HAART5. U niektórych pacjentów z AIDS terapia HAART może być jedynym potrzebnym leczeniem Mięsaka Kaposiego34. Terapia ta także pomaga pacjentom z AIDS żyć dłużej i czuć się lepiej3. Niemniej jednak inne metody leczenia Mięsaka Kaposiego mogą być potrzebne w celu poprawy objawów, takich jak ból i obrzęk Zobacz więcej: Terapie miejscowe w leczeniu Mięsaka Kaposiego.

Leczenie miejscowe

Leczenie miejscowe może być stosowane, gdy pacjent ma tylko kilka zmian skórnych3. Metody miejscowe, takie jak radioterapia, kriochirurgia lub miejscowe retinoidy, mogą być użyte u osób mających tylko kilka zmian skórnych3. Guzy Mięsaka Kaposiego na skórze, w jamie ustnej lub w okolicy odbytu są czasami leczone małymi dawkami radioterapii3. Zazwyczaj lekarze stosują radioterapię w celu złagodzenia objawów lub leczenia wyraźnie widocznych zmian3.

Małe zlokalizowane zmiany Mięsaka Kaposiego mogą być leczone przez elektrodesykację i kiretaż, krioterapię lub chirurgiczne wycięcie6. Guzy Mięsaka Kaposiego są także generalnie bardzo wrażliwe na miejscową radioterapię, a doskonałe złagodzenie objawów uzyskuje się przy dawkach 20 Gy lub nieco wyższych6. Leczenie miejscowe może nie zatrzymać rozwoju nowych zmian, a zmiany mogą również ponownie pojawić się po leczeniu7 Zobacz więcej: Chemioterapia systemowa w leczeniu Mięsaka Kaposiego.

Chemioterapia systemowa

Chemioterapia może być dodana do HAART u pacjentów z licznymi zmianami skórnymi lub w jamie ustnej, silnym obrzękiem wywołanym przez Mięsaka Kaposiego, zmianami w płucach powodującymi duszność, zmianami w żołądku i jelitach, które spowodowały niedokrwistość, utratę masy ciała lub inne problemy8. W przypadku chemioterapii zazwyczaj podaje się paklitaksel lub jeden z liposomalnych antracyklin8.

Aktualne wytyczne National Comprehensive Cancer Network (NCCN) zalecają liposomalną doksorubicynę (lub liposomalną daunorubicynę) albo paklitaksel w pierwszej linii leczenia9. Technologia liposomalna przyczyniła się do wyższych odsetków odpowiedzi przy mniejszej toksyczności sercowej i mielotoksyczności w przypadku liposomalnej doksorubicyny i liposomalnej daunorubicyny10 Zobacz więcej: Immunoterapia i terapie celowane w Mięsaku Kaposiego.

Uwaga: Chemioterapia jest zarezerwowana dla pacjentów, u których leczenie miejscowe nie przynosi skutków lub którzy mają rozległą chorobę. Decyzja o zastosowaniu chemioterapii musi uwzględniać korzyści i ryzyko, szczególnie u pacjentów z osłabionym układem immunologicznym.

Immunoterapia i terapie celowane

Interferon alfa wykazuje aktywność kliniczną w Mięsaku Kaposiego, która może być związana z jego właściwościami przeciwangiogennymi, przeciwwirusowymi i immunomodulacyjnymi11. Interferony alfa są również szeroko badane i wykazują 40% obiektywną odpowiedź u pacjentów z Mięsakiem Kaposiego związanym z AIDS6.

Ze względu na wysoce naczyniowy charakter Mięsaka Kaposiego jest on uważany za naturalny cel dla hamowania angiogenezy11. Bewacyzumab, inhibitor VEGF, był badany w Mięsaku Kaposiego związanym z AIDS12. W maju 2020 roku FDA zatwierdziła pomalidomid do leczenia dorosłych pacjentów z Mięsakiem Kaposiego13. Lek jest przeznaczony do stosowania u dorosłych z Mięsakiem Kaposiego związanym z AIDS po niepowodzeniu HAART oraz u pacjentów HIV-ujemnych13.

Leczenie w zależności od rodzaju Mięsaka Kaposiego

Klasyczny Mięsak Kaposiego rośnie i rozprzestrzenia się powoli, dlatego zmiany częściej są leczone chirurgicznie, radioterapią lub innym leczeniem miejscowym, takim jak chemioterapia dozmianowa8. U osób po przeszczepie narządów zmiany Mięsaka Kaposiego czasami znikają samoistnie, jeśli leki hamujące układ immunologiczny zostaną zmienione lub odstawione14. Lek o nazwie sirolimus może być stosowany zamiast innego leku przeciwko odrzucaniu, ponieważ często może sprawić, że zmiany Mięsaka Kaposiego się zmniejszą14.

Endemiczny Mięsak Kaposiego występuje w krajach ubogich, gdzie opcje leczenia są często ograniczone. Gdy są dostępne, można stosować te same metody leczenia co w przypadku klasycznego Mięsaka Kaposiego14.

Badania kliniczne i nowe terapie

Badania kliniczne są dokładnie kontrolowanymi badaniami naukowymi, które mają na celu bliższe przyjrzenie się obiecującym nowym metodom leczenia lub procedurom15. W niektórych przypadkach mogą być jedynym sposobem uzyskania dostępu do nowszych metod leczenia15. Kilka badań jest obecnie prowadzonych w celu znalezienia nowych i nowatorskich metod leczenia Mięsaka Kaposiego16.

Obecnie badane są talidomid, inhibitory VEGF, inhibitory kinazy tyrozynowej i metaloproteinazy macierzy jako pojedyncze środki do leczenia Mięsaka Kaposiego16. Hamowanie punktów kontrolnych immunologicznych również wymaga dalszej oceny w tym kontekście17.

Opieka wspomagająca i jakość życia

Niezależnie od tego, czy pacjent myśli o leczeniu, otrzymuje leczenie, czy w ogóle nie jest leczony, może nadal otrzymywać opiekę wspomagającą, która pomaga w bólu lub innych objawach18. Leczenie obrzęku kończyn dolnych można prowadzić przy użyciu pończoch uciskowych2. Ważne jest omówienie wszystkich opcji leczenia, w tym ich celów i możliwych skutków ubocznych, z lekarzami, aby pomóc w podjęciu decyzji, która najlepiej odpowiada potrzebom pacjenta15.

Rokowanie i monitorowanie

Chociaż Mięsak Kaposiego często dobrze odpowiada na leczenie, nawrotowa choroba jest powszechna19. Oznacza to, że Mięsak Kaposiego prawdopodobnie powróci po leczeniu19. Z tego powodu pacjenci będą mieli regularne kontrole, aby lekarz mógł monitorować stan zdrowia i sprawdzać oznaki nowego nowotworu20. Leczenie Mięsaka Kaposiego jest bardziej skuteczne niż było kilka dekad temu dzięki lepszemu zrozumieniu przyczyn choroby i znacznie większemu doświadczeniu w leczeniu1.

Pytania i odpowiedzi

Czy Mięsak Kaposiego można całkowicie wyleczyć?

Nie ma leczenia przyczynowego Mięsaka Kaposiego, ponieważ nie istnieje terapia eliminująca zakażenie wirusem HHV-8. Jednak choroba może być skutecznie kontrolowana przez wiele lat, a u niektórych pacjentów zmiany mogą całkowicie zniknąć podczas leczenia.

Czy terapia HAART wystarczy do leczenia Mięsaka Kaposiego u pacjentów z HIV?

U wielu pacjentów z AIDS terapia HAART może być jedynym potrzebnym leczeniem, szczególnie w przypadku ograniczonej choroby skórnej. U 40% lub więcej pacjentów zmiany zmniejszają się po rozpoczęciu HAART.

Kiedy konieczna jest chemioterapia w leczeniu Mięsaka Kaposiego?

Chemioterapia jest zalecana w przypadku licznych zmian skórnych, objawowego obrzęku, zmian w płucach powodujących duszność, zmian w przewodzie pokarmowym lub gdy leczenie miejscowe nie przynosi skutków.

Jakie są najczęściej stosowane leki w chemioterapii Mięsaka Kaposiego?

Aktualne wytyczne zalecają jako pierwszą linię leczenia liposomalną doksorubicynę lub paklitaksel. Leki te wykazują wysoką skuteczność przy zmniejszonej toksyczności w porównaniu do konwencjonalnych chemioterapeutyków.

Czy leczenie miejscowe może zapobiec pojawianiu się nowych zmian?

Leczenie miejscowe skutecznie usuwa istniejące zmiany, ale nie zapobiega powstawaniu nowych. Zmiany mogą również powrócić po leczeniu miejscowym, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie.

Reklama
Reklama