Objawy formy młodzieńczej leukodystrofii metachromatycznej

Forma młodzieńcza leukodystrofii metachromatycznej występuje u około 20-30% pacjentów z tą chorobą¹². Objawy tej formy pojawiają się między 3. a 16. rokiem życia, przy czym średni wiek wystąpienia objawów wynosi 8,7 lat³. Ta forma charakteryzuje się wolniejszym postępem w porównaniu z formą późno-niemowlęcą, ale nadal prowadzi do znaczącej niepełnosprawności i przedwczesnej śmierci.

Forma młodzieńcza jest często dzielona na wczesną młodzieńczą (4-7 lat) i późną młodzieńczą (7-16 lat)⁴. Wczesna forma młodzieńcza zazwyczaj rozpoczyna się od objawów ruchowych, podczas gdy późna forma młodzieńcza częściej zaczyna się od problemów poznawczych⁴.

Wczesne objawy i pierwsze oznaki

W formie młodzieńczej pierwsze objawy często odnoszą się do zmian funkcji poznawczych (56,3% pacjentów) lub funkcji społeczno-behawioralnych (43,8% pacjentów)³. W przeciwieństwie do formy późno-niemowlęcej, gdzie dominują problemy ruchowe, w formie młodzieńczej objawy poznawcze i behawioralne często poprzedzają zaburzenia motoryczne⁵.

Wczesnymi objawami są problemy behawioralne i poznawcze oraz narastające trudności w szkole⁶. Dzieci mogą wykazywać pogorszenie wyników w szkole, problemy z koncentracją i zmiany behawioralne⁷. Stopniowe pogorszenie wyników w szkole może być pierwszym oznakiem choroby⁸.

Charakterystyczne są również trudności z koncentracją, które mogą wpływać na zdolność dziecka do koncentracji i prowadzić do problemów behawioralnych w szkole⁹. Mogą wystąpić nieprawidłowości emocjonalne i behawioralne¹⁰.

Postępujące objawy poznawcze i behawioralne

W miarę postępu choroby pojawiają się charakterystyczne zaburzenia poznawcze i behawioralne. Dzieci mogą mieć trudności z podążaniem za poleceniami¹⁰. W formie późnej młodzieńczej, która pojawia się między 4. a 15. rokiem życia, zaczynając od bardziej wyraźnych nieprawidłowości behawioralnych, słabych wyników w szkole i regresji języka¹¹.

Pogorszenie intelektualne, zmiany behawioralne i możliwe napady padaczkowe są charakterystyczne dla tej formy¹². W formie młodzieńczej napady padaczkowe występują u 50% pacjentów¹³. Objawy mogą obejmować nietrzymanie moczu, trudności z chodzeniem i niewyraźną mowę¹⁰.

Charakterystyczne jest też to, że sytuacja może pozostać stabilna przez miesiące, a nawet lata w niektórych przypadkach, ale przyczyna tego nie jest jeszcze znana⁷. Jednak w miarę postępu objawów osoby rozwijają oznaki zaangażowania neurologicznego, takie jak mimowolna fleksja lub rozciągnięcie ramion i nóg, drżenie, sztywność mięśni⁷.

Objawy ruchowe i neurologiczne

Chociaż objawy poznawcze często dominują na początku, w miarę postępu choroby pojawiają się znaczące zaburzenia ruchowe. We wczesnych stadiach dzieci często cierpią na narastające trudności z ruchem i koordynacją oraz chodzeniem⁷. Mogą rozwinąć niewyraźną mowę i cierpieć na nietrzymanie moczu⁷.

Forma wczesna młodzieńcza objawia się między 4. a 6. rokiem życia nieprawidłowym chodem i postawą, zaburzeniami emocjonalnymi i behawioralnymi, atrofią oka i postępującą spastyczną tetraparezą¹¹. Zaburzenia chodu, drżenia, niezgrabność, utrata wcześniej nabytych umiejętności są charakterystyczne dla tej formy¹².

Ostatecznie tracą zdolność chodzenia⁷. Następuje spadek funkcji ruchowych i poznawczych, a niestety końcowy etap choroby następuje po tym z formy późno-niemowlęcej MLD, ale generalnie przez dłuższy okres czasu⁷.

Różnice między wczesną a późną formą młodzieńczą

Istnieją znaczące różnice między wczesną a późną formą młodzieńczą. Wczesna forma młodzieńcza (4-6 lat) przypomina formę późno-niemowlęcą, ale z wolniejszym spadkiem¹⁴. W późnej młodzieńczej i dorosłej formach objawy psychiatryczne są znacznie bardziej wyraźne z problemami z uwagą, powolną demencją i psychozą¹⁴.

Te objawy często mają podstępny początek, co utrudnia wskazanie początku choroby¹⁴. Objawy ruchowe, takie jak spastyczność i ataksja, są zazwyczaj łagodne i postępują w powolnym tempie¹⁴. Neuropatia obwodowa występuje u prawie wszystkich pacjentów, ale może być bardzo łagodna¹⁴.

Progresja choroby i końcowe stadia

Funkcjonalny spadek doświadczany przez pacjentów z młodzieńczą formą MLD był generalnie bardziej przedłużony niż u pacjentów z późno-niemowlęcą formą MLD, ze średnim czasem od pierwszego objawu do pierwszej utraty funkcjonalnej wynoszącym 6,1 lat¹⁵. Dalszy spadek funkcji ruchowych wielkiej motoryki stał się również powszechny w miarę postępu młodzieńczej choroby¹⁵.

W czasie wywiadu wszyscy pacjenci wykazywali pewien poziom zaburzeń poznawczych¹⁵. Choroba postępuje do całkowitej utraty funkcji, a większość pacjentów umiera przed 20. rokiem życia¹³. Chociaż forma młodzieńcza nie postępuje tak szybko jak forma późno-niemowlęca, przeżycie wynosi generalnie mniej niż 20 lat po rozpoczęciu objawów⁶.

Bez interwencji, gdy układ nerwowy obwodowy zostaje zaangażowany, ruchy mogą stać się niezgrabne i mogą stać się nietrzymanie moczu⁷. Paraliż ramion i nóg rozwija się postępowo⁷. Pacjenci z formą późną młodzieńczą często przeżywają do wczesnej dorosłości⁸.

Rokowanie i długość życia

Rokowanie w formie młodzieńczej jest lepsze niż w formie późno-niemowlęcej, ale nadal poważne. Postęp jest wolniejszy w tej formie choroby, a pacjenci mogą przeżyć do wczesnej dorosłości¹⁶. Śmierć zazwyczaj następuje w ciągu 10-20 lat po wystąpieniu objawów¹⁷.

Niektórzy pacjenci mogą żyć przez kilka dekad po wystąpieniu⁴. Gdy leczenie nie jest zastosowane, oczekiwana długość życia różni się od 3 do 15 lat po wystąpieniu objawów w zależności od powikłań towarzyszących¹⁸. Najbardziej powszechną przyczyną śmierci jest zapalenie płuc lub inne infekcje¹⁹.