Objawy formy późno-niemowlęcej leukodystrofii metachromatycznej

Forma późno-niemowlęca leukodystrofii metachromatycznej stanowi około 50-60% wszystkich przypadków tej choroby i jest uważana za najbardziej agresywną postać¹². Charakteryzuje się brakiem lub minimalną resztkową aktywnością enzymu arylsulfatazy A, co prowadzi do szybkiej neurodegeneracji².

Objawy tej formy zazwyczaj pojawiają się między 6. miesiącem a 4. rokiem życia, najczęściej w drugim roku życia, między 12. a 24. miesiącem³⁴. Po okresie pozornie normalnego rozwoju wczesnego, niemowlę zaczyna wykazywać charakterystyczne objawy regresji rozwojowej⁵.

Wczesne objawy i pierwsze oznaki choroby

Początkowe objawy formy późno-niemowlęcej mogą być subtelne i niespecyficzne, co często prowadzi do opóźnienia diagnozy⁶. Rozwój dziecka zaczyna się spowalniać między 6. miesiącem a 2. rokiem życia, a dziecko może stać się niespokojne i wykazywać wiotkość fizyczną (hipotonię)⁷.

Najczęstszymi początkowymi objawami zgłaszanymi przez opiekunów są problemy z funkcjami ruchowymi wielkimi (75% pacjentów)⁸. Choroba zazwyczaj rozpoczyna się od zaburzeń chodu lub opóźnienia we wczesnych kamieniach milowych ruchowych². Dzieci mogą mieć trudności z nauką chodzenia lub, jeśli już się nauczyły, zaczynają wykazywać niestabilność i częste upadki⁹.

Charakterystyczne jest, że 11 z 16 pacjentów z tą formą nigdy nie nauczyło się chodzić samodzielnie¹¹. W początkowych stadiach można zaobserwować słabość mięśni, patologiczne ruchy, neuropatię, jak również regresję rozwojową².

Postępujący przebieg objawów ruchowych

W miarę postępu choroby umiejętności ruchowe nie tylko nie rozwijają się zgodnie z oczekiwaniami, ale wcześniej nabyte umiejętności są tracone⁷. Dzieci z formą późno-niemowlęcą często tracą zdolność chodzenia i mówienia w ciągu kilku miesięcy od pojawienia się pierwszych objawów¹².

Początkowo tonus mięśniowy jest obniżony (hipotonia), ale z czasem pacjenci rozwijają sztywność mięśni (spastyczność)¹³. Chociaż dzieci z późno-niemowlęcą formą MLD generalnie uczą się chodzenia, ruch w kończynach staje się nieprawidłowy, a gdy mięśnie stają się sztywne, zdolność chodzenia maleje¹⁰.

Charakterystyczne są również bolesne toniczne skurcze¹⁴. Z czasem kończyny mogą stać się bolesne w miarę rozwoju przykurczy¹⁰. Wpływa to również na umiejętności motoryczne precyzyjne, takie jak pisanie, rysowanie czy podnoszenie przedmiotów¹⁰.

Objawy związane z mową i połykaniem

Mowa jest również dotknięta i, jak zauważyło wielu rodziców, to jeden z najokrutniejszych objawów – nie słyszenie już głosów swoich dzieci¹⁰. Mowa stopniowo staje się wolniejsza w miarę postępu choroby¹⁵. Dzieci mogą mieć niewyraźną mowę lub trudności ze znalezieniem właściwych słów¹³.

Pojawiają się trudności z karmieniem i epizody niedrożności dróg oddechowych¹³. Kontrola mózgu nad mięśniami odpowiedzialnymi za żucie, kaszel i połykanie w końcu zostaje naruszona, więc może być potrzebna pomoc z rurką do karmienia¹⁶. Występują trudności z karmieniem i utrata masy ciała staje się znaczącym problemem¹⁰.

Objawy poznawcze i behawioralne

Po normalnym wczesnym rozwoju niemowlę wykazuje drażliwość, niestabilny chód i kamienie milowe rozwojowe, takie jak rozwój języka, nie są osiągane⁵. Dzieci doświadczają postępującej utraty wzroku prowadzącej do ślepoty, drgawek, osłabienia połykania i demencji¹⁷.

W ciągu następnych kilku lat dziecko staje się całkowicie zależne, zazwyczaj rozwijając sztywność nóg (spastyczność) i ostatecznie tracąc wszelkie rozumienie lub prawdziwą świadomość otoczenia⁷. Wzrok będzie bardzo ograniczony, a czasami mogą rozwinąć się napady padaczkowe⁷.

Końcowe stadia choroby

Ostatecznie mobilność i mowa są całkowicie tracone, a dzieci stają się przykute do łóżka¹⁵. Towarzyszy temu postępujący spadek poznawczy, ograniczający interakcję i zrozumienie, prowadząc ostatecznie do demencji¹⁸. Wzrok jest również tracony, a napady padaczkowe stają się znaczącym problemem¹⁸.

W końcowych stadiach choroby dzieci z niemowlęcą formą MLD stają się ślepe i głuche oraz wymagają rurki do karmienia¹⁹. Nie reagują na otoczenie i ostatecznie stają się sparaliżowane¹⁹. Rozwinie się klatka piersiowa i może prowadzić do infekcji i narastającej słabości fizycznej¹⁶.

Tempo postępu i rokowanie

Forma późno-niemowlęca charakteryzuje się bardzo szybkim postępem. Pacjenci z tą formą wykazują szybki spadek, ze średnim czasem od pierwszego objawu do pierwszej utraty funkcjonalnej wynoszącym 1 rok²⁰. Szybki postęp choroby jest ilustrowany przez przypadek, w którym zdrowe dziecko zaczęło mieć problemy z chodzeniem w wieku 15 miesięcy, a od pierwszych oznak choroby do diagnozy (9 miesięcy) straciło prawie wszystkie funkcje ruchowe²¹.

W czasie wywiadu 14 z 16 pacjentów z późno-niemowlęcą formą MLD (87,5%) miało mały lub żaden pozostały ruch funkcjonalny lub zmarło po utracie wszystkich funkcji ruchowych wielkiej motoryki²². Niemowlęca forma MLD jest zazwyczaj śmiertelna do 10. roku życia²³.

Śmierć zwykle następuje w ciągu około 5 lat po klinicznej obserwacji objawów²⁴, chociaż przy nowoczesnym leczeniu i opiece dziecko może przeżyć 5-10 lat²⁵. Śmierć generalnie występuje w wyniku infekcji, takiej jak zapalenie płuc, a nie jako bezpośredni wynik MLD²⁵. Ostatecznie kombinacja chorowanego mózgu i słabości fizycznej staje się zbyt duża, aby utrzymać życie, a śmierć zwykle następuje między 5. a 8. rokiem życia¹⁶.