Odpowiedź immunologiczna organizmu na infekcję Treponema pallidum stanowi kluczowy element patogenezy kiły, determinujący nie tylko przebieg choroby, ale także jej charakterystyczne stadia kliniczne. Pomimo intensywnej reakcji obronnej organizmu, bakteria potrafi skutecznie unikać całkowitej eliminacji, co prowadzi do przewlekłej infekcji1.
Charakterystyka infiltratu zapalnego
Histopatologicznym znakiem rozpoznawczym kiły jest obecność charakterystycznego infiltratu zapalnego, który składa się głównie z komórek plazmatycznych, limfocytów i histiocytów. Ten infiltrat zazwyczaj ma rozmieszczenie okołonaczyniowe i często wykazuje obrzęk śródbłonka, który może ostatecznie prowadzić do niedokrwienia, a nawet całkowitego zamknięcia tętnic2.
Infiltrat zapalny w kiłowych zmianach chorobowych odzwierciedla reakcję nadwrażliwości typu opóźnionego na antygeny Treponema pallidum3. W przypadku niektórych pacjentów z kiłą trzeciorzędową, ta odpowiedź przez uczulone limfocyty T i makrofagi prowadzi do powstawania gumowatych owrzodzeń i martwicy3.
Odpowiedź humoralna
Antygeny Treponema pallidum indukują u gospodarza produkcję przeciwciał treponemowych oraz niespecyficznych przeciwciał reagin. Odpowiedź humoralna prowadzi do wytworzenia przeciwciał pełniących funkcje opsonizacyjne oraz uczestniczących w unieruchomieniu lub neutralizacji bakterii za pośrednictwem dopełniacza3.
Odporność przeciwko kiłowym zakażeniom jest niepełna. Na przykład, humoralna i komórkowa odpowiedź immunologiczna gospodarza może zapobiec powstaniu pierwotnej zmiany chorobowej przy kolejnych infekcjach Treponema pallidum, ale jest niewystarczająca do całkowitego usunięcia organizmu3.
Odpowiedź komórkowa i cytokiny
Treponema pallidum wywołuje intensywną odpowiedź zapalną w skórze, z udziałem różnych cytokin (IFN-γ i TNF-α), chemokin (CCL2 i CXCL10), markerów aktywacji makrofagów i komórek dendrytycznych (CD40 i CD86), receptorów fagocytozy za pośrednictwem Fc (FcγRI i FcγR3), oraz IFN-β i cząsteczek efektorowych związanych z cytotoksyczną odpowiedzią komórek CD8 i NK4.
Interakcja białka TpN47 z receptorem TLR2 na powierzchni makrofagów indukuje produkcję IL-125. Pomimo jawnej reakcji zapalnej, komórki immunologiczne są nieskuteczne w fagocytozie tych krętków4.
Przesunięcie równowagi immunologicznej
Przebieg różnych stadiów kiły wynika z interakcji między antygenem a odpowiedzią immunologiczną gospodarza. Początkowa infekcja w pierwotnej kiłowym jest ograniczona ze względu na odpowiedź Th1 i brak odpowiedzi przeciwciał. Spekuluje się, że podczas wtórnej kiły następuje przesunięcie z odpowiedzi Th1 na Th26.
Cytotoksyczne limfocyty T i niepełna odpowiedź humoralna są głównie odpowiedzialne za utrzymywanie się infekcji i uszkodzenie tkanek w kiłowym trzeciorzędowej. Nieskuteczna reakcja nadwrażliwości typu 4 zawierająca makrofagi i uczulone limfocyty T jest głównie odpowiedzialna za tworzenie się gumów w różnych narządach6.
Rola białek immunogennych
Komórkowe i humoralne odpowiedzi immunologiczne w kiłowym są indukowane głównie przez wysoce immunogenne białka endoflagelli, takie jak FlaA, FlaB1, FlaB2 i FlaB37. Większość zmian kiłowych prawdopodobnie wynika z nieadekwatnej, wzmożonej odpowiedzi immunologicznej (niespecyficznej i specyficznej) indukowanej przez bakterie7.
- Silna odpowiedź typu opóźnionego (DTH) – związana z eliminacją organizmów w dobrze rozwiniętym szankreze
- Odpowiedź cytotoksycznych limfocytów T – związana z przedłużoną infekcją
- Silna humoralna odpowiedź przeciwciał – związana z progresją do kiły trzeciorzędowej
- Niewystarczająca aktywacja makrofagów przez uczulone komórki CD4 T
Konsekwencje niedostatecznej odpowiedzi
Przebieg, stadia i patologia ludzkiej kiły są determinowane przez równowagę między nadwrażliwością typu opóźnionego a odpornością humoralną na czynnik sprawczy, Treponema pallidum1. Wiele różnorodnych objawów wtórnej i trzeciorzędowej ludzkiej kiły to manifestacje reakcji immunologicznych, które nie potrafią usunąć organizmu, z powodu braku rekrutacji, a co ważniejsze, aktywacji makrofagów przez uczulone komórki CD4 T1.
Eliminacja krętków z miejsc infekcji dokonuje się przez aktywowane makrofagi, najprawdopodobniej w połączeniu z przeciwciałami opsonizującymi8. Ograniczona antygenność powierzchniowa Treponema pallidum uważana jest za główny czynnik w zdolności krętka do ustanowienia trwałej infekcji8.
Znaczenie kliniczne zrozumienia odpowiedzi immunologicznej
Zrozumienie molekularnych celów tych odpowiedzi immunologicznych może ułatwić rozwój szczepionek przeciwko kiłowym9. Wiedza o mechanizmach odpowiedzi immunologicznej ma kluczowe znaczenie dla opracowania nowych strategii terapeutycznych, które mogłyby skuteczniej wspierać naturalną obronę organizmu przeciwko Treponema pallidum.















