Szczepienia przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu – wskazania i schemat

Szczepienia przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu stanowią najskuteczniejszą metodę prewencji tej poważnej choroby neurologicznej¹. Decyzja o szczepieniu powinna uwzględniać indywidualny profil ryzyka, planowany pobyt oraz działania podejmowane w obszarach endemicznych².

Wskazania do szczepienia

Szczepionka przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu jest zatwierdzona dla osób od 2. miesiąca życia³. Szczepienie jest zalecane dla osób, które planują zamieszkanie w kraju, gdzie występuje JE, planują odwiedzenie kraju, gdzie występuje JE przez długie okresy (np. miesiąc lub więcej), lub często podróżują do krajów, gdzie występuje JE³.

Szczepienia są szczególnie rekomendowane dla podróżnych spędzających miesiąc lub więcej w obszarach wiejskich krajów o wysokim ryzyku japońskiego zapalenia mózgu⁴. Zaleca się również szczepienie dla osób przebywających w obszarach wiejskich lub miejskich, gdzie występuje japońskie zapalenie mózgu, oraz dla osób spędzających dużo czasu na zewnątrz w obszarach wiejskich lub miejskich, gdzie występuje japońskie zapalenie mózgu⁵.

Szczepienie powinno być również rozważane dla krótkoterminowych podróżnych (mniej niż jeden miesiąc) do obszarów endemicznych w sezonie transmisji, jeśli planują podróżować poza obszary miejskie, a ich działania zwiększają ryzyko narażenia na wirus JE⁶. Szczepionka nie jest zalecana dla krótkoterminowych podróżnych, których wizyty będą ograniczone do obszarów miejskich lub czasów poza dobrze zdefiniowanym sezonem transmisji wirusa JE⁶.

Grupy wysokiego ryzyka

Do grup szczególnie narażonych na zakażenie należą pracownicy laboratoriów narażeni na kontakt z wirusem japońskiego zapalenia mózgu³. Szczepienia przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu są zalecane dla wszystkich pracowników laboratoriów badawczych, którzy mogą być narażeni na kontakt z wirusem⁷.

Szczepienie jest również rekomendowane dla mieszkańców zewnętrznych wysp Cieśniny Torres oraz osób niebędących mieszkańcami, które będą mieszkać lub pracować na zewnętrznych wyspach Cieśniny Torres przez 30 dni lub więcej podczas pory deszczowej⁷. Osoby zatrudnione w wojsku i rządzie podróżujące do tych regionów mogą mieć wymagane szczepienia⁸.

Szczepienia są zalecane dla podróżnych do regionów z aktywną transmisją, podróżnych do obszarów wiejskich, gdzie może wystąpić zakażenie, podróżnych przebywających dłużej niż jeden miesiąc, oraz podróżnych uczestniczących w określonych działaniach, które stwarzają większe ryzyko⁸.

Schemat szczepienia i dawkowanie

Szczepionka podawana jest w schemacie 2 dawek³. Standardowy schemat szczepienia obejmuje podanie dwóch dawek w odstępie czterech tygodni⁹. Dla dorosłych dostępny jest przyśpieszony schemat (0-7 dni), który może znacznie zwiększyć możliwość jego zastosowania⁹.

Dla dorosłych w wieku 18-65 lat szczepionka podawana jest w 2 dawkach w odstępie 7 dni (schemat przyśpieszony) lub 28 dni (schemat standardowy), a szczepienie powinno być zakończone 7 dni przed wyjazdem¹⁰. Dla dzieci (2 miesiące do <18 lat) i starszych dorosłych (66+ lat) szczepionka podawana jest w 2 dawkach w odstępie 28 dni (schemat standardowy), a szczepienie powinno być zakończone 7 dni przed wyjazdem¹⁰.

Ostatnią dawkę należy podać co najmniej tydzień przed podróżą¹¹. Ponieważ ukończenie serii szczepień zajmuje około miesiąca, a wytworzenie przeciwciał ochronnych kolejny tydzień, należy zaplanować szczepienia z odpowiednim wyprzedzeniem¹².

Dawki przypominające

Dawka przypominająca jest zalecana po roku dla osób, które pozostają w grupie ryzyka³. Jeśli zostałeś zaszczepiony co najmniej 11 miesięcy wcześniej, dawka przypominająca może być podana, jeśli oczekujesz ciągłego narażenia lub ponownego narażenia na wirus JE¹⁰.

Przeciwciała neutralizujące utrzymują się w krążeniu przez co najmniej dwa do trzech lat, a być może dłużej¹³. Ponieważ nie ma pewnych dowodów na ochronę powyżej trzech lat, dawki przypominające są zalecane co 11 miesięcy dla osób, które pozostają w grupie ryzyka¹³.

Osoby, które mogą być narażone na ciągłe ryzyko zakażenia wirusem JE, mogą potrzebować dawek przypominających⁷. Czas trwania ochrony wynosi 10 lat lub dłużej¹¹.

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Niektóre osoby nie powinny otrzymać tej szczepionki¹⁴. Każdy, kto miał ciężką (zagrażającą życiu) reakcję alergiczną na dawkę szczepionki JE, nie powinien otrzymać kolejnej dawki¹⁴. Kobiety w ciąży zwykle nie powinny otrzymywać szczepionki JE¹⁴. Jeśli jesteś w ciąży, skonsultuj się z lekarzem¹⁴.

Szczepionka żywa osłabiona jest przeciwwskazana u kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością¹⁵. Szczepionka inaktywowana jest zalecana dla kobiet w ciąży, dzieci w wieku od 2 miesięcy do 9 miesięcy oraz osób z obniżoną odpornością¹⁵.

Osoby, które planują ciążę, powinny zapytać lekarza, czy powinny otrzymać szczepionkę¹⁶. Po szczepieniu należy pozostać w obszarze obserwacyjnym kliniki przez 30 minut¹⁴.

Dostępność i planowanie szczepień

Zaleca się skonsultowanie z pracownikiem opieki zdrowotnej lub odwiedzenie kliniki zdrowia podróżnych najlepiej 6 tygodni przed podróżą⁵. Pracownik opieki zdrowotnej może omówić korzyści płynące z zaszczepienia, jeśli jesteś w grupie wyższego ryzyka narażenia⁵.

Szczepionka IXIARO jest szeroko dostępna w wielu krajach i klinikach podróżniczych¹¹. Kliniki Passport Health w całym kraju dysponują szczepionką JE⁸. W przypadku podróży do obszaru, gdzie japońskie zapalenie mózgu jest powszechne, należy porozmawiać z pracownikiem opieki zdrowotnej o tym, czy szczepienie przeciwko JE jest dla Ciebie zalecane¹⁷.