Leczenie specyficznych typów guzów i torbieli szczęk

Leczenie guzów i torbieli szczęk wymaga indywidualnego podejścia dostosowanego do specyficznego typu zmiany chorobowej¹. Modalności leczenia różnych typów torbieli i guzów różnią się znacznie¹. Torbiele rogowe zęborogowe, podobnie jak inne zmiany torbielowate, są zazwyczaj enukleowane bez radykalnej segmentacji szczęki¹. Z kolei ameloblastoma wymaga bardziej radykalnego usunięcia chirurgicznego niż torbiele rogowe, co drastycznie wpływa na życie pacjentów, powodując deformację twarzy oraz późniejszą niekompetenctę społeczną i emocjonalną¹.

Prawidłowa identyfikacja typu zmiany jest kluczowa dla wyboru odpowiedniej strategii terapeutycznej. Różne rodzaje wymagają odmiennych podejść – niektóre zmiany są szybko rosnące i agresywne, wymagając większego zabiegu chirurgicznego w celu zapewnienia, że nieprawidłowe komórki nie odrosną². Inne zmiany są nieinwazyjne i mogą być po prostu usunięte².

Leczenie ameloblastomy

Ameloblastoma to rzadki, łagodny guz kości, który może wystąpić w dolnej lub górnej kości szczękowej³. Ważne jest, aby ten niezłośliwy guz został zdiagnozowany wcześnie w celu zapobiegania jego nadmiernemu wzrostowi, zniszczeniu kości i inwazji do miękkich tkanek otaczających szczękę oraz możliwej progresji do guza nowotworowego³. Najskuteczniejszą i najczęstszą metodą leczenia ameloblastomy jest chirurgiczne usunięcie guza³.

Chirurgia może być „konserwatywna”, która próbuje zachować jak najwięcej tkanki w okolicy, lub chirurgia może być „radykalna”, bardziej inwazyjna procedura wymagająca rekonstrukcji okolicy po usunięciu guza³. W zależności od lokalizacji, wielkości i podtypu ameloblastomy, leczenie chirurgiczne jest odpowiednio dostosowane⁴. Leczenie chirurgiczne ameloblastomy wymaga „szerokiego marginesu chirurgicznego” w celu osiągnięcia skutecznej i adekwatnej chirurgii⁴.

W przypadku ubytków większych niż 4 cm i tych obejmujących tkankę miękką, czyli gdy guz zaatakował dno jamy ustnej, przeszczep wolnej tkanki jest złotym standardem⁴. Radioterapia jest rozważana, jeśli chirurgia nie jest opcją⁵. Rak ameloblastyczny wymaga chirurgicznego usunięcia i może również obejmować radioterapię, krioterapię lub chemioterapię⁵.

Torbiele zębopochodne

Leczenie torbieli zębopochodnych obejmuje ekstrakcję związanego z nimi zęba, a następnie usunięcie torbieli⁵. W przypadku pacjentów z torbielami zębopochodymi lub dużymi torbielami u dzieci wykonuje się dekompresję⁶. Leczenie może być wskazane dla zębów zaangażowanych w postaci ekstrakcji lub leczenia kanałowego⁷.

W przypadku torbieli okołokorzeniowych, zainfekowana tkanka torbieli musi być całkowicie usunięta, włączając nabłonek ściany torbieli; w przeciwnym razie prawdopodobny jest nawrót⁸. Leczenie kanałowe powinno być wykonane na dotkniętym zębie/zębach⁸. Małe torbiele zwykle nie są zauważalne, więc ich diagnoza może nie być możliwa, dopóki nie wykonasz prześwietlenia stomatologicznego⁹. Torbiel może pojawić się na prześwietleniu jako mała plamka⁹.

Po diagnozie procedura leczenia będzie zależeć od wielkości torbieli⁹. Mała jest łatwa do usunięcia poprzez zabieg chirurgiczny wraz z dotkniętym zębem⁹. W niektórych przypadkach dentysta zastosuje procedurę leczenia znaną jako marsupializacja⁹.

Torbiele rogowe zęborogowe

Torbiele rogowe zęborogowe charakteryzują się wysokim ryzykiem nawrotu po leczeniu chirurgicznym. Torbiel rogowa zęborogowa ma szereg „przegród” i ma łączące mniejsze torbiele, które rozciągają się w otaczającą kość⁸. Z tego powodu istnieje częsta tendencja do nawrotu stanu, szczególnie jeśli pierwotne leczenie chirurgiczne nie spowodowało całkowitego usunięcia torbieli⁸.

Usunięcie torbieli z usunięciem otaczającej kości i kriochirurgia (intensywne zimno jest stosowane do torbieli i kości) lub chemiczne kauteryzowanie kości (roztworem Carnoy) są najczęstszymi formami leczenia⁸. Duże torbiele rogowe szczęk były leczone dekompresją połączoną z kolejną enukleacją⁶. Dla dużej torbieli rogowej zęborogowej dekompresja powinna być najpierw podjęta, a następnie w razie potrzeby enukleacja¹⁰.

Dekompresja z drenażem lub poprzez marsupializację może prowadzić do całkowitego zniknięcia torbieli rogowej zęborogowej¹⁰. Chociaż opisywano całkowitą regresję torbieli rogowych zęborogowych w wyniku dekompresji, najczęściej wymagana jest enukleacja¹¹. We wszystkich przypadkach konieczna jest długoterminowa obserwacja, powyżej 10 lat¹¹.

Guzy olbrzymiokomórkowe

Najczęstszym leczeniem guzów olbrzymiokomórkowych szczęki jest chirurgia, ale inne terapie medyczne, takie jak kalcytonina, interferon, iniekcje kortykosteroidów zostały zaproponowane¹². Denosumab, przeciwciało monoklonalne przeciwko RANKL, które znacznie hamuje aktywność osteoklastów, został zatwierdzony przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) od 2013 roku do leczenia nieresakcyjnych guzów olbrzymiokomórkowych¹².

Denosumab był używany do osiągnięcia reosyfikacji torbieli kości naczyniowej i zmniejszenia wielkości torbielowatej, liczby i zawartości płynu w kościach twarzowych¹². Centralne ziarniniaki olbrzymiokomórkowe są prawie zawsze wyleczalne poprzez chirurgiczne usunięcie⁵. Leczenie powiększonego CGCG to zazwyczaj dokładne wyłyżkowanie¹³. Nawrót waha się od 15%-20%, drugie wyłyżkowanie jest wystarczające do zapobiegania dalszemu nawrotowi¹³.

Włókniak kostnieniący i inne guzy łagodne

Leczenie włókniaka kostnieniącego zwykle wymaga chirurgicznej ekscyzji, podczas której chirurg stomatologiczny całkowicie usuwa guz z tkanki¹³. Większe guzy mogą wymagać bardziej inwazyjnej procedury w celu rekonstrukcji dotkniętej kości¹³. Włókniak kostnieniący to powoli rosnący, niezłośliwy guz, który zazwyczaj dotyka kości szczęki i twarzy¹⁴.

Odontomy są leczone chirurgicznym usunięciem⁵. Guz adenomatoidny zęborogowy to łagodny guz zwykle związany z zębami zatrzymanymi, często występujący w górnej przedniej szczęce¹⁵. Guz płaskonabłonkowy zęborogowy to rzadki łagodny guz, częstszy u mężczyzn w wieku 20-40 lat, który jest często leczony prostym usunięciem¹⁵.

Inne mniej agresywne guzy, takie jak guzy włóknisto-kostne i zmiany olbrzymiokomórkowe, mogą często być leczone usunięciem i zachowaniem otaczającej struktury kości szczęki i twarzy¹⁶. W zależności od rodzaju łagodnego guza, leczenie może różnić się od enukleacji i wyłyżkowania (lub wyszrobania guza) do usunięcia fragmentu kości szczękowej¹⁷.

Nowotwory złośliwe szczęk

Rak płaskonabłonkowy wymaga kompleksowego leczenia obejmującego usunięcie chirurgiczne, chemioterapię i radioterapię⁵. Mięsak kościopochodny jest leczony usunięciem chirurgicznym, chemioterapią i radioterapią⁵. W przypadku wykrycia raka, lekarz może współpracować z innymi specjalistami, takimi jak onkolodzy, aby opracować kompleksowy plan leczenia, który obejmuje chirurgię, chemioterapię lub radioterapię¹⁸.

Zespół specjalistów zawsze współpracuje w leczeniu raka szczęki, łącząc wiedzę z różnych dyscyplin medycznych¹⁹. Na tzw. konferencjach onkologicznych lub radach onkologicznych eksperci przeglądają każdy przypadek, aby opracować najskuteczniejszy plan leczenia dla danej osoby¹⁹. Generalnie standardowym postępowaniem jest chirurgiczne usunięcie guza¹⁹. W zależności od lokalizacji, wielkości i stadium guza, plany leczenia często obejmują radioterapię lub chemioterapię, przed lub po chirurgii¹⁹.

Główne cele leczenia raka szczęki to: całkowite usunięcie guza, zachowanie lub przywrócenie funkcji szczęki i wyglądu twarzy tak skutecznie, jak to możliwe, oraz zapobieganie nawrotowi guza¹⁹. Jeśli duże części szczęki lub nawet całkowita dolna lub górna szczęka są usuwane, konieczne są złożone procedury rekonstrukcyjne w celu przywrócenia funkcji szczęki i wyglądu twarzy²⁰.