Rozkład geograficzny dziedzicznej paraplegii spastycznej na świecie

Europa – zróżnicowane wskaźniki występowania

Europejski kontynent charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem w częstości występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej. Ogólne szacunki dla Europy wskazują na zakres od 1 przypadku na 11 000 do 1 na 77 000 mieszkańców¹, co odzwierciedla heterogenność genetyczną europejskich populacji oraz różnice w metodologiach badawczych stosowanych w poszczególnych krajach.

Norwegia wyróżnia się najwyższymi odnotowanymi wskaźnikami występowania w Europie. Kompleksowe badanie obejmujące ponad 2,5 miliona osób wykazało częstość 7,4 przypadków na 100 000 mieszkańców². To badanie nie wykazało różnic związanych z płcią, a średni wiek zachorowania wynosił 24 lata. Tak wysokie wskaźniki mogą być związane z dokładnością norweskiego systemu rejestracji medycznej oraz specyficznym składem genetycznym populacji skandynawskiej.

Hiszpania prezentuje bardziej umiarkowane wskaźniki występowania. Przekrojowe badanie epidemiologiczne przeprowadzone w 2019 roku, obejmujące dane z 11 wspólnot autonomicznych dostarczonych przez 47 neurologów i genetyków, wykazało częstość występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej na poziomie 2,24 przypadków na 100 000 mieszkańców³⁴. Badanie objęło łącznie 562 pacjentów z dziedziczną paraplegią spastyczną spośród 1933 pacjentów z różnymi zaburzeniami neurodegeneracyjnymi.

Portugalia przeprowadziła jedno z najbardziej kompleksowych krajowych badań epidemiologicznych, które wykazało ogólną częstość występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej na poziomie 4,1 przypadków na 100 000 mieszkańców⁵. Co interesujące, badanie to wykazało, że częstość występowania formy autosomalnie dominującej wynosiła 5,6 na 100 000, podczas gdy forma autosomalnie recesywna występowała z częstością 3,3 na 100 000 mieszkańców.

Ameryka Północna – umiarkowane wskaźniki

Stany Zjednoczone wykazują częstość występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej szacowaną na około 3 przypadki na 100 000 mieszkańców⁶⁷. Według klasyfikacji Urzędu Chorób Rzadkich (Office of Rare Diseases) Narodowych Instytutów Zdrowia, dziedziczna paraplegia spastyczna jest wymieniona jako „rzadka choroba”, co oznacza, że dotyka mniej niż 200 000 osób w populacji amerykańskiej². Szacuje się, że w całych Stanach Zjednoczonych występuje mniej niż 10 000 przypadków tej choroby⁶.

Inne źródła wskazują na nieco wyższe szacunki dla Stanów Zjednoczonych, podając zakres od 10 000 do 20 000 przypadków w całym kraju⁸. Różnice te mogą wynikać z różnych metodologii szacowania oraz uwzględnienia różnych stopni ciężkości choroby. Około 10% pacjentów z dziedziczną paraplegią spastyczną ma skomplikowaną formę choroby⁶.

Azja – najniższe wskaźniki występowania

Japonia wykazuje znacznie niższe wskaźniki występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej w porównaniu z populacjami europejskimi i północnoamerykańskimi. Częstość występowania szacowana jest na około 0,2 przypadków na 100 000 mieszkańców⁷. Historyczne badanie przeprowadzone przez Hirayamę i współpracowników w ramach ogólnokrajowego badania japońskich pacjentów oszacowało częstość występowania wszystkich form zwyrodnienia rdzeniowo-móżdżkowego na 4,53 na 100 000, z czego 3,9% przypadków uznano za dziedziczną paraplegię spastyczną⁹.

Kompleksowe badanie molekularne i epidemiologiczne przeprowadzone w japońskiej populacji objęło 129 pacjentów z różnymi formami dziedzicznej paraplegii spastycznej¹⁰. Badanie to wykorzystywało zaawansowane techniki molekularne, w tym sekwencjonowanie mikromatryc, porównawczą hybrydyzację genomową oraz sekwencjonowanie Sangera, aby uzyskać wysoką czułość wykrywania różnych typów mutacji. Wyniki wykazały 49 mutacji u 46 pacjentów, co przyczyniło się do lepszego zrozumienia epidemiologii molekularnej dziedzicznej paraplegii spastycznej w populacji japońskiej.

Bliski Wschód i Afryka Północna – przewaga form recesywnych

Region Bliskiego Wschodu i północnej Afryki charakteryzuje się szczególnym wzorcem epidemiologicznym dziedzicznej paraplegii spastycznej. W tych obszarach formy autosomalnie recesywne są znacznie częstsze ze względu na wysoką częstość małżeństw spokrewnionych. Około 30% wszystkich zarejestrowanych przypadków dziedzicznej paraplegii spastycznej z tego regionu stanowią formy autosomalnie recesywne¹¹¹².

Podtypy SPG11 i SPG15 stanowią znaczną część form autosomalnie recesywnych w tym regionie¹¹. Według globalnych szacunków epidemiologicznych, około 29% pacjentów z SPG11 na świecie znajduje się w regionie północnej Afryki i zachodniej Azji¹³. Podobny wzorzec obserwuje się dla SPG7 i SPG15, gdzie odpowiednio 28% pacjentów z każdym z tych podtypów zamieszkuje ten region.

Ameryka Południowa – ograniczone dane

Dane epidemiologiczne z Ameryki Południowej są ograniczone, jednak dostępne badania z Brazylii dostarczają cennych informacji. Brakuje kompleksowych danych epidemiologicznych dotyczących dziedzicznej paraplegii spastycznej w Ameryce Łacińskiej, a nieliczne badania sugerują, że SPG4 jest najczęstszym podtypem autosomalnie dominującym, podczas gdy SPG11 jest najczęstszym podtypem autosomalnie recesywnym w Brazylii¹⁴.

Badanie brazylijskiej kohorty dzieci z dziedziczną paraplegią spastyczną o początku w dzieciństwie wykazało, że SPG4 był najczęstszym podtypem, reprezentując 22% przypadków z potwierdzonym rozpoznaniem genetycznym, a następnie SPG3A z 16% przypadków¹⁵. Te wyniki są istotne dla zrozumienia epidemiologii wczesnych form choroby w regionie Ameryki Południowej.

Czynniki wpływające na różnice geograficzne

Znaczące różnice w częstości występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej między różnymi regionami geograficznymi wynikają z kilku kluczowych czynników. Po pierwsze, różny skład genetyczny populacji odgrywa fundamentalną rolę – populacje o różnym pochodzeniu etnicznym mogą mieć różną częstość występowania określonych mutacji genowych⁵.

Po drugie, heterogenność metodologiczna między badaniami może znacząco wpływać na raportowane wskaźniki występowania. Różne kryteria diagnostyczne, metody rekrutacji pacjentów oraz okresy obserwacji mogą prowadzić do odmiennych wyników. Dodatkowo, poziom świadomości diagnostycznej i dostępność zaawansowanych metod diagnostycznych może różnić się między krajami i regionami, wpływając na wykrywalność przypadków.

Wreszcie, duże obszary świata pozostają bez badań dotyczących częstości występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej⁵, co ogranicza nasze zrozumienie globalnego rozkładu tej choroby. Konieczne są dalsze, standaryzowane badania epidemiologiczne, aby uzyskać bardziej precyzyjny obraz globalnego występowania dziedzicznej paraplegii spastycznej.