Objawy dysleksji u nastolatków i dorosłych – jak się manifestują

Objawy dysleksji u nastolatków i dorosłych są bardzo podobne do tych występujących u dzieci, ale często przybierają bardziej wyrafinowane formy¹. Dysleksja jest stanem trwającym przez całe życie, a jej wpływ może zmieniać się na różnych etapach życia człowieka². U dorosłych objawy często są maskowane przez rozwinięte strategie kompensacyjne³.

Charakterystyczne trudności z czytaniem u nastolatków

U nastolatków z dysleksją jednym z najbardziej wyzywających objawów jest bardzo powolne tempo czytania, co może utrudniać im terminowe wykonywanie zadań⁴. Często czytają znacznie wolniej niż ich rówieśnicy, co wpływa na wykonywanie prac domowych i ogólne wyniki akademickie⁵.

Nastolatkowie z dysleksją mogą również mieć trudności ze znalezieniem słowa, którego chcą użyć⁴. Charakterystyczne jest również to, że uważają naukę języka obcego za niezwykle trudną⁴ i nie potrafią zrozumieć gier słownych, takich jak kalambury⁴.

Pomimo trudności, nastolatkowie z dysleksją często mają duży słownik słuchowy, ale ograniczony zasób słów w czytaniu lub pisaniu⁴. Mogą również opisywać siebie jako „głupich” lub martwić się o swoje postępy akademickie, nawet jeśli otrzymują dobre oceny⁴.

Objawy dysleksji u dorosłych

Dysleksja często utrzymuje się do wieku dorosłego, a w niektórych przypadkach dorośli, którzy nie zostali zdiagnozowani jako dzieci, mogą nadal żyć z nieleczonymi objawami⁷. Objawy dysleksji u dorosłych mogą przjawiać się w różny i nieoczekiwany sposób⁷.

Trudności w miejscu pracy

Dorośli z dysleksją często kierują się ku zawodom, które wymagają jak najmniej czytania⁸. W miejscu pracy mogą mieć trudności z czytaniem i pisaniem, co sprawia, że zadania wymagające tych umiejętności są dla nich szczególnie trudne⁹.

Charakterystyczne problemy w pracy mogą obejmować trudności z robieniem notatek lub przepisywaniem⁹, problemy z zapamiętywaniem słów lub numerów⁹ oraz trudności z zachowaniem organizacji i dotrzymywaniem terminów⁹.

Problemy z czytaniem i pisaniem

Dorośli z dysleksją często mają trudności z czytaniem, w tym z czytaniem na głos¹. Ich czytanie i pisanie jest powolne i wymagające wysiłku¹. Mają również problemy z pisownią¹ i często unikają czynności związanych z czytaniem¹.

Charakterystyczne jest również błędne wymawianie nazw lub słów oraz problemy z odzyskiwaniem słów z pamięci¹. Dorośli z dysleksją spędzają niezwykle długi czas na wykonywaniu zadań wymagających czytania lub pisania¹.

Trudności z pamięcią i organizacją

Dorośli z dysleksją często mają problemy z pamięcią roboczą¹⁰ i trudności z przetwarzaniem informacji wzrokowych¹⁰. Mają także problemy z zapamiętywaniem list i numerów¹⁰ oraz często używają słów wypełniających jak „eee” i „mmm” podczas mówienia¹⁰.

Charakterystyczne są również częste zapominanie imion¹⁰ oraz problemy z organizowaniem i przygotowywaniem prac pisemnych¹⁰. Dorośli z dysleksją mogą mieć trudności z zarządzaniem czasem, a zadania często zajmują im znacznie więcej czasu, niż myślą¹¹.

Wpływ na komunikację i relacje społeczne

Dysleksja może znacząco wpływać na komunikację dorosłych. Często mają oni trudności z przypominaniem sobie przeszłych rozmów i są często oskarżani o to, że nie słuchają¹². Podczas publicznych wystąpień mogą być skrępowani i używać słów wypełniających lub zaczynać i przerywać zdania wielokrotnie¹².

Charakterystyczne jest również to, że dorośli z dysleksją mogą mieć trudności z rozumieniem żartów, kalamburów czy zwrotów językowych¹³. Mają też problemy z podsumowywaniem wydarzeń słowami, co utrudnia nawiązywanie tej więzi między pojęciami a językiem¹³.

Problemy z nauką języków obcych

Jednym z charakterystycznych objawów dysleksji u nastolatków i dorosłych są szczególne trudności z nauką języków obcych¹. Kluczowym aspektem nauki języka obcego jest tworzenie przestrzeni umysłowej, w której nakłada się nowe słowo na pojęcie, które już znamy¹³. Osoby z dysleksją mają z tym znaczne problemy.

Nastolatkowie z dysleksją mogą mieć szczególne trudności na zajęciach z języków obcych¹⁵. Te trudności wynikają z podstawowych problemów z przetwarzaniem fonologicznym, które są jeszcze bardziej skomplikowane w przypadku nauki nowego systemu dźwięków i liter.

Wpływ na samoocenę i zdrowie psychiczne

Objawy dysleksji u nastolatków i dorosłych mogą znacząco wpływać na zarządzanie obszarami takimi jak kariera i relacje, prowadząc do niskiej samooceny, szczególnie jeśli diagnoza i/lub leczenie nie zostały podjęte wcześniej w dzieciństwie⁷.

Nastolatkowie z dysleksją mogą mieć niską samoocenę z powodu wyzwań związanych z osiągnięciami akademickimi oraz izolację społeczną¹⁶. Mogą również używać słów o właściwym brzmieniu, ale o złym znaczeniu, na przykład używać „asymilować” zamiast „symulować”¹⁶.

Dorośli z dysleksją mogą odczuwać frustrację i izolację¹⁷. Zaburzenie to może prowadzić do trudności z uzyskaniem i utrzymaniem pracy, ukończeniem szkoły oraz osiągnięciem celów osobistych¹⁷. Może również wpływać na relacje dorosłych, powodując frustrację i konflikty z przyjaciółmi, rodziną i partnerami romantycznymi¹⁷.

Objawy fizyczne i somatyczne

U niektórych dorosłych z dysleksją mogą występować objawy fizyczne związane z wysiłkiem czytania. Mogą skarżyć się na zawroty głowy, bóle głowy lub bóle brzucha podczas czytania¹⁸. Te objawy często wynikają z nadmiernego wysiłku umysłowego wymaganego do przetwarzania tekstu pisanego.

Charakterystyczne są również problemy z koordynacją i równowagą¹⁸. Dorośli z dysleksją mogą być niezdarni i mieć trudności z aktywnościami wymagającymi precyzyjnych ruchów.

Strategie kompensacyjne

Wielu dorosłych z dysleksją rozwija różnorodne strategie kompensacyjne, które pomagają im funkcjonować w codziennym życiu. Mogą preferować krótkie fragmenty tekstu zamiast artykułów lub książek¹² oraz rzadko czytać dla przyjemności¹².

Niektórzy dorośli mogą unikać sytuacji, w których będą musieli czytać na głos¹⁹ lub rozwijać alternatywne sposoby zdobywania informacji, takie jak materiały audio czy filmy instruktażowe. Te strategie, choć pomocne, mogą również ograniczać możliwości rozwoju zawodowego i osobistego.

Znaczenie diagnozy w wieku dorosłym

Chociaż objawy dysleksji mogą być różne w zależności od wieku, nie można „wyrosnąć” z tego stanu¹⁰. Jednak dzięki odpowiedniemu szkoleniu i technologii ludzie mogą nauczyć się radzić sobie z dysleksją¹⁰.

Jeśli myślisz, że masz objawy zgodne z dysleksją, nie jest za późno na szukanie pomocy – oceny dla dorosłych są dostępne⁸. Leczenie i akomodacje, niezależnie od tego, kiedy zdiagnozowano dysleksję, mogą być pomocne w każdym wieku²⁰.