Przyczyny drgawek – kompleksowy przegląd etiologii

Drgawki powstają w wyniku nagłych zmian w sposobie komunikacji komórek nerwowych w mózgu¹. Neurony w mózgu tworzą, wysyłają i odbierają impulsy elektryczne, które umożliwiają im komunikację. Wszystko, co przeszkadza w tych szlakach komunikacyjnych, może prowadzić do wystąpienia drgawek¹.

Drgawki są spowodowane nieprawidłową aktywnością elektryczną w mózgu². Gdy drgawka ma miejsce, dotknięte komórki mózgowe wysyłają sygnały w sposób niekontrolowany do innych komórek wokół nich. Ten rodzaj aktywności elektrycznej przeciąża dotknięte obszary mózgu i powoduje objawy drgawek².

Podział etiologiczny drgawek

Przyczyny drgawek dzielą się na dwie główne kategorie w zależności od tego, dlaczego występują³. Drgawki prowokowane (niepadaczkowe) występują w odpowiedzi na konkretny wyzwalacz, którym może być tymczasowy stan lub określone okoliczności. Drgawki nieprowokowane (padaczkowe) pojawiają się spontanicznie i mogą występować często – są one głównym objawem padaczki³.

Drgawki prowokowane, znane również jako drgawki objawowe ostre, mogą wynikać z zaburzeń elektrolitowych, toksyn, urazów głowy, procesów infekcyjnych, anomalii naczyniowych, nowotworów lub innych zmian ogniskowych oraz wielu innych przyczyn⁴. Lista prowokowanych przyczyn drgawek jest długa i może obejmować powikłania prawie każdego procesu chorobowego⁴.

Główne kategorie przyczyn drgawek

Współczesna klasyfikacja wyróżnia sześć głównych kategorii przyczyn drgawek: strukturalne, genetyczne, infekcyjne, metaboliczne, immunologiczne oraz nieznane⁵⁶. Ta systematyka pozwala na precyzyjniejsze określenie etiologii i wybór odpowiedniego postępowania terapeutycznego Zobacz więcej: Strukturalne i genetyczne przyczyny drgawek.

Przyczyna strukturalna odnosi się do nieprawidłowości mózgu widocznych na obrazowaniu strukturalnym, takich jak rezonans magnetyczny. Przyczyny genetyczne to przypadki, w których drgawki są bezpośrednim wynikiem mutacji genetycznej. Etiologia infekcyjna dotyczy sytuacji, gdy pacjent ma infekcję, w której drgawki są głównym objawem⁵.

Czynniki ryzyka i okoliczności sprzyjające

Wiele różnych stanów może zakłócić typowe wzorce elektryczne mózgu i prowadzić do drgawek. Zakres ten obejmuje zmiany poziomu cukru we krwi, choroby, urazy lub stany podstawowe². Najczęstsze przyczyny drgawek obejmują udary, nowotwory mózgu, urazy głowy oraz infekcje takie jak zapalenie opon mózgowych⁷.

Czynniki związane ze stylem życia i dietą również mogą odgrywać rolę w wystąpieniu drgawek. Bardzo niskie poziomy sodu w organizmie, skrajne niedobory snu, bardzo niski poziom cukru we krwi lub zespół abstynencyjny po alkoholu mogą wywoływać sporadyczne drgawki⁷. Czasami przyczyna drgawek nie jest znana, co określa się jako drgawki idiopatyczne Zobacz więcej: Drgawki o nieznanej etiologii – przypadki idiopatyczne.

Różnice etiologiczne w zależności od wieku

Przyczyny drgawek różnią się znacząco w zależności od wieku pacjenta⁸. U dzieci przed 2. rokiem życia główne przyczyny to gorączka, wrodzone lub dziedziczne zaburzenia neurologiczne, urazy porodowe oraz wrodzone lub nabyte zaburzenia metaboliczne⁹.

U młodych dorosłych najczęstszą znaną przyczyną są urazy głowy. W średnim wieku częstsze stają się udary, nowotwory i urazy głowy, przy czym udar staje się najczęstszą przyczyną u osób starszych, obok choroby Alzheimera i innych stanów degeneracyjnych⁸. U dorosłych najczęstsze przyczyny to urazy mózgu, zespół abstynencyjny po alkoholu, nowotwory, udary oraz przyczyna nieznana w 50% przypadków⁹.

Znaczenie diagnostyczne i terapeutyczne

Identyfikacja podstawowej przyczyny drgawek jest kluczowa dla prowadzenia leczenia i oceny ryzyka nawrotu¹⁰. Większość chorych pacjentów z wtórnymi drgawkami nie ma padaczki i należy to wyjaśnić pacjentom i ich rodzinom. Tylko ci pacjenci z nawracającymi drgawkami i nienaprawialnymi czynnikami predysponującymi potrzebują długoterminowego leczenia lekami przeciwdrgawkowymi¹¹.

W około połowy wszystkich przypadków padaczki na całym świecie przyczyna choroby pozostaje nieznana⁶. Przyczyny padaczki dzielą się na następujące kategorie: strukturalne, genetyczne, infekcyjne, metaboliczne, immunologiczne oraz nieznane. Pomimo postępów w nowoczesnym neuroobrazowaniu i testach genetycznych, nadal w znacznej części przypadków nie udaje się ustalić konkretnej przyczyny drgawek.