Objawy częstoskurczu nadkomorowego – jak rozpoznać SVT

Częstoskurcz nadkomorowy, znany również jako tachykardia nadkomorowa, to zaburzenie rytmu serca charakteryzujące się nagłym i znacznym przyspieszeniem akcji serca¹. Głównym objawem tego schorzenia jest bardzo szybkie bicie serca, które może trwać od kilku minut do kilku dni¹. Serce bije wtedy 100 lub więcej razy na minutę, przy czym zwykle podczas SVT osiąga częstość 150-220 uderzeń na minutę¹. To szybkie bicie serca może pojawiać się i znikać nagle, co jest charakterystyczną cechą tego zaburzenia¹.

Podstawowe objawy częstoskurczu nadkomorowego

Objawy częstoskurczu nadkomorowego mogą się różnić w zależności od osoby, ale najczęściej występującym symptomem jest bardzo szybkie bicie serca². Pacjenci często opisują to jako uczucie, że serce „wyskakuje” z klatki piersiowej lub bije bardzo szybko bez wyraźnego powodu³. Charakterystyczne jest nagłe zwiększenie częstości akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę, a nawet powyżej 200 uderzeń na minutę, które następnie nagle powraca do normy (około 60-100 uderzeń na minutę)³.

Do najczęściej zgłaszanych objawów należą kołatanie serca lub uczucie trzepotania w klatce piersiowej, które medycznie nazywane jest palpitacjami¹. Pacjenci mogą również odczuwać silne pulsowanie w szyi, co wynika z szybkiego przepływu krwi przez duże naczynia krwionośne znajdujące się blisko powierzchni skóry¹⁴. Ból w klatce piersiowej to kolejny częsty objaw, który może wystąpić podczas epizodu SVT¹.

Objawy neurologiczne i ogólnoustrojowe

Częstoskurcz nadkomorowy często powoduje objawy związane z niedostatecznym przepływem krwi do mózgu i innych narządów. Zawroty głowy lub uczucie oszołomienia to bardzo częste dolegliwości, które wynikają z tego, że szybko bijące serce nie ma wystarczająco czasu na napełnienie się krwią między uderzeniami⁵. W rezultacie do mózgu dociera mniej krwi i tlenu, co może powodować uczucie omdlenia lub faktyczne omdlenie¹⁵.

Duszności to kolejny często występujący objaw, szczególnie u osób, które mają już problemy z sercem lub płucami²³. Pacjenci mogą odczuwać trudności w oddychaniu, szczególnie podczas wysiłku fizycznego lub w trakcie epizodu SVT⁶. Pocenie się jest również typowym objawem, który może towarzyszyć szybkiemu biciu serca¹².

Osłabienie i skrajne zmęczenie to objawy, które mogą wystąpić zarówno podczas epizodu SVT, jak i po jego zakończeniu¹⁶. Niektórzy pacjenci opisują uczucie wyczerpania po epizodzie częstoskurczu, jakby ich energia została całkowicie wyczerpana⁷. Zobacz więcej: Objawy neurologiczne i ogólnoustrojowe przy częstoskurczu nadkomorowym

Różnorodność objawów w zależności od wieku

Objawy częstoskurczu nadkomorowego mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta. U niemowląt i bardzo małych dzieci symptomy są często subtelne i mogą obejmować problemy z karmieniem, wymioty lub ogólne zmniejszenie aktywności i czujności dziecka⁸⁹. Niemowlęta mogą również wykazywać oznaki niewydolności serca, takie jak zmęczenie, duszności i słabe przybieranie na wadze, jeśli epizod trwa dłużej niż 24 godziny⁹.

U starszych dzieci, które potrafią już komunikować swoje dolegliwości, objawy są podobne do tych u dorosłych i mogą obejmować kołatanie serca, szybkie bicie serca pojawiające się nagle i losowo, ból w klatce piersiowej oraz zawroty głowy⁸⁹. Młodsze dzieci mogą opisywać swoje serce jako „piszczy” lub mówić o bólu w brzuchu, który często jest sposobem wyrażenia dyskomfortu w klatce piersiowej¹⁰.

U dorosłych objawy są zwykle bardziej wyraźne i łatwiejsze do opisania. Należą do nich bardzo szybkie bicie serca, kołatanie, trzepotanie lub uderzanie w klatce piersiowej, uczucie pulsowania w szyi, dyskomfort w klatce piersiowej, zmęczenie, duszności, zawroty głowy, pocenie się oraz omdlenia⁸. Zobacz więcej: Objawy częstoskurczu nadkomorowego u dzieci i niemowląt

Częstość i czas trwania objawów

Charakterystyczną cechą częstoskurczu nadkomorowego jest nagły początek i koniec objawów¹¹. Epizody SVT mogą trwać od kilku sekund do kilku godzin, a w rzadkich przypadkach nawet kilka dni¹²¹³. Częstość występowania epizodów jest bardzo zmienna – niektóre osoby mogą mieć kilka bardzo krótkich epizodów dziennie, podczas gdy inne doświadczają jednego epizodu co kilka lat¹⁴.

Objawy zwykle rozpoczynają się nagle, gdy rozpoczyna się SVT, i ustępują szybko po jego zakończeniu¹⁵. Szybkość akcji serca wzrasta do 140-200 uderzeń na minutę, a czasami nawet więcej¹⁵. Czas między epizodami SVT może się znacznie różnić, a częstość ich występowania różni się między pacjentami¹⁴.

Większość ludzi, którzy doświadczają pierwszego epizodu SVT, szuka pomocy medycznej, ponieważ objawy mogą być bardzo niepokojące¹⁴. Po pierwszym epizodzie pacjenci są zwykle kierowani do specjalisty od chorób serca w celu dalszej diagnostyki i leczenia¹⁴.

Objawy towarzyszące i powikłania

Oprócz głównych objawów, częstoskurcz nadkomorowy może powodować szereg dodatkowych dolegliwości. Lęk i uczucie paniki to częste objawy towarzyszące, szczególnie podczas pierwszych epizodów, gdy pacjent nie wie, co się dzieje¹¹¹⁶. Nieprzewidywalność epizodów SVT może powodować, że ludzie czują się nerwowi w związku z możliwością przerwania planów lub wydarzeń przez szybkie bicie serca, zawroty głowy lub zmęczenie¹⁶.

W niektórych przypadkach mogą wystąpić nietypowe objawy, takie jak dolegliwości żołądkowo-jelitowe, neurologiczne, psychosomatyczne oraz inne nietypowe skargi w połączeniu z głównymi objawami lub bez nich¹⁷. Po epizodzie tachykardii najczęstszymi objawami są zmęczenie i zawroty głowy, które występują odpowiednio u 56% i 55% pacjentów¹⁷.

W okresie po ataku około 10% pacjentów zgłasza również dodatkowe objawy różne od tych występujących podczas ataku tachykardii, takie jak ból w klatce piersiowej, drętwienia, ból głowy, nudności, senność, biegunka, ziewanie i uczucie zimna¹⁸. Objawy po ataku, takie jak wielomocz, zawroty głowy i zmęczenie, występują u prawie połowy pacjentów w połączeniu z rzadszymi nietypowymi objawami towarzyszącymi¹⁸.

Kiedy szukać pomocy medycznej

Chociaż częstoskurcz nadkomorowy rzadko stanowi zagrożenie dla życia, istnieją sytuacje, w których należy natychmiast szukać pomocy medycznej¹³. Poważny atak SVT może prowadzić do omdlenia lub nagłego zatrzymania wszystkich czynności serca, zwanego nagłym zatrzymaniem krążenia⁵. W rzadkich przypadkach SVT może prowadzić do niewydolności serca, utraty przytomności lub zatrzymania krążenia².

Należy szukać pomocy medycznej, jeśli występują objawy SVT, w tym ból w klatce piersiowej, uczucie zmęczenia, szybkie bicie serca, zawroty głowy, omdlenia, kołatanie serca lub duszności¹⁹. Szczególnie ważne jest natychmiastowe wezwanie pomocy, jeśli szybkie bicie serca trwa dłużej niż kilka minut lub występuje wraz z bólem w klatce piersiowej, dusznościami, osłabieniem lub zawrotami głowy²⁰.

Pacjenci powinni również pamiętać, że objawy częstoskurczu nadkomorowego mogą być mylone z atakami paniki, szczególnie u kobiet²¹. Dlatego ważne jest, aby każdy epizod szybkiego bicia serca, szczególnie jeśli jest to pierwszy raz, został oceniony przez lekarza w celu właściwego rozpoznania i leczenia.