Cyjanoza, znana również jako sinica, to stan charakteryzujący się niebieskawo-fioletowym zabarwieniem skóry i błon śluzowych1. Jest to objaw, który występuje, gdy we krwi brakuje odpowiedniej ilości tlenu potrzebnego do dotarcia do różnych tkanek organizmu1. Cyjanoza nie jest chorobą samą w sobie, lecz oznaką problemów z układem oddechowym, krążenia lub serca2.
Charakterystyczne objawy cyjanozy
Głównym objawem cyjanozy jest niebieskawe zabarwienie skóry1. Ten charakterystyczny odcień może również wpływać na usta, język, dziąsła, uszy i paznokcie1. Sinica jest najłatwiej widoczna w miejscach, gdzie skóra jest cienka, takich jak usta, dziąsła, płatki uszu i paznokcie3.
W zależności od rodzaju cyjanozy, skóra, usta, język, dziąsła, oczy lub paznokcie mogą wykazywać różne odcienie niebieskiego lub fioletowego1. Niebieskawe zabarwienie może nie pojawić się, dopóki saturacja tlenem nie spadnie poniżej 85%5.
Rodzaje cyjanozy i ich objawy
Cyjanoza dzieli się na dwa główne rodzaje, które różnią się lokalizacją i znaczeniem klinicznym. Cyjanoza centralna odnosi się do niebieskiego zabarwienia centralnych części ciała, w tym ust, głowy i tułowia3. Nigdy nie jest normalna u noworodków i prawie zawsze wiąże się z niższą ilością tlenu we krwi3. Może być spowodowana problemami serca, płuc lub krwi3.
Cyjanoza obwodowa wpływa na kończyny i skórę wokół ust, ale nie na błony śluzowe6. Występuje z powodu niezdolności organizmu do dostarczania bogatej w tlen krwi do tkanek obwodowych7. W przypadku cyjanozy obwodowej występuje prawidłowa saturacja tlenem krwi tętniczej, ale zwiększone pobieranie tlenu przez tkanki obwodowe w łożu naczyniowym7.
Towarzyszące objawy
Oprócz charakterystycznego niebieskiego zabarwienia, cyjanoza może być związana z wieloma innymi objawami. Pacjenci mogą doświadczać trudności z oddychaniem, bólu w klatce piersiowej, splątania, senności lub zawrotów głowy8. Często występuje duszność, trudności z oddychaniem i szybki, płytki oddech9.
U pacjentów z długotrwałą cyjanozą może wystąpić palczastość paznokci, która pojawia się z powodu długotrwałego niedoboru tlenu w niektórych chorobach serca i płuc10. Często towarzyszy temu ogólne zmęczenie lub osłabienie u pacjentów cierpiących na długotrwałą cyjanozę10.
Objawy u dzieci i niemowląt
U niemowląt i dzieci cyjanoza może przejawiać się nieco inaczej. Najczęstszym objawem wrodzonej wady serca jest niebieskawe lub fioletowe zabarwienie skóry na ustach, palcach lub palcach stóp11. Cyjanoza może wystąpić, gdy uboga w tlen niebieska krew nie dociera do płuc lub gdy bogata w tlen czerwona krew miesza się z niebieską krwią, zanim wróci do organizmu11.
Jeśli dziecko ma uporczywie niebieską lub fioletową twarz, język lub tułów, może to być spowodowane poważniejszym problemem i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej11. Cyjanoza okołoustna odnosi się do niebieskiego zabarwienia wyłącznie wokół ust i jest zwykle obserwowana u niemowląt, szczególnie nad górną wargą12.
Kiedy szukać pomocy medycznej
Cyjanoza może sygnalizować poważny stan medyczny, szczególnie jeśli występuje nagle5. Jeśli niebieskie lub szare usta pojawiają się nagle, osoba może wymagać natychmiastowej pomocy medycznej, szczególnie jeśli towarzyszą temu inne objawy ostrzegawcze, takie jak duszność13.
W przypadku niemowląt, jeśli rodzice zauważą, że usta dziecka są niebieskie lub szare, powinni skontaktować się z pracownikiem służby zdrowia w celu uzyskania porady13. Cyjanoza centralna, szczególnie u dzieci i niemowląt, która przejawia się niebieskawo-fioletowym zabarwieniem wokół ust, jamy ustnej, języka i błon śluzowych, zwykle wymaga przyjęcia i oceny14.
Znaczenie kliniczne objawów
Niebieskawe zabarwienie skóry może być oznaką wielu poważnych problemów medycznych4. Ogólnie rzecz biorąc, cyjanoza, która występuje ostro, jest bardziej prawdopodobne, że będzie stanowić sytuację awaryjną niż wtedy, gdy jest obecna przez długi czas4. Gdy poziom tlenu spadł tylko nieznacznie, cyjanoza może być trudna do wykrycia4.
Rokowanie dla cyjanozy zależy od przyczyny stanu i tego, jak szybko pacjent otrzyma leczenie15. Generalnie nie stanowi zagrożenia dla życia, ale należy skonsultować się z lekarzem, jeśli występują jakiekolwiek inne powiązane objawy lub jeśli cyjanoza pojawia się, gdy pacjent jest ciepły i w spoczynku15.

















