Zasady postępowania w dni choroby przy cukrzycy – zapobieganie DKA

Zarządzanie cukrzycą podczas choroby jest kluczowym elementem zapobiegania cukrzycowej kwasicy ketonowej¹. Gdy organizm jest chory, znajduje się pod stresem, a podczas okresów stresu psychicznego lub fizycznego, takich jak grypa lub poważna infekcja, organizm wytwarza i uwalnia hormony stresowe w celu zwalczania choroby². To może wpłynąć na poziom cukru we krwi².

Intensyfikacja monitorowania podczas choroby

W dniach choroby konieczne jest bardzo ścisłe monitorowanie poziomu cukru we krwi i ketonów, zwykle co 2-4 godziny². Podczas choroby zaleca się sprawdzanie poziomu glukozy we krwi co najmniej co 3-4 godziny³. Częste sprawdzanie poziomu cukru we krwi jest szczególnie ważne, gdy pacjent jest chory⁴.

Samokontrola ketonów również nabiera szczególnego znaczenia jako potencjalna strategia podczas choroby. W trakcie choroby lub podczas innych stresujących wydarzeń, takich jak uraz czy operacja, osoby skłonne do ketozy mogą monitorować swoje ketony, oprócz zwiększenia częstotliwości monitorowania glukozy we krwi¹.

Kontynuacja insuliny podczas choroby

Jedną z najważniejszych zasad postępowania w dni choroby jest kontynuacja insuliny i leków przeciwcukrzycowych, nawet gdy pacjent wymiotuje i ma trudności z jedzeniem lub piciem⁵. Nawet gdy pacjent nie je, nie należy całkowicie przerywać podawania insuliny³. Organizm podczas choroby potrzebuje więcej, a nie mniej insuliny⁶.

Jeśli pacjent pominął zwykłą dawkę insuliny lub innego leku przeciwcukrzycowego, powinien przyjąć pominiętą dawkę lub ilość określoną przez lekarza na wypadek takiej sytuacji⁵. W przypadku wątpliwości dotyczących zmiany dawki insuliny, należy skontaktować się z lekarzem³.

Zarządzanie płynami i odżywianiem

Podczas choroby kluczowe znaczenie ma picie dodatkowych płynów w celu zapobieżenia odwodnieniu⁵. Należy pić dużo płynów bezcukrowych i bezkoferinowych³. Jeśli poziom glukozy we krwi wynosi powyżej 250 mg/dl, nie należy jeść ani pić pokarmów bogatych w węglowodany³.

Kluczowe elementy zarządzania chorobą towarzyszącą obejmują utrzymanie odpowiedniego nawodnienia, regularne monitorowanie poziomu glukozy we krwi i ketonów co dwie do czterech godzin, podawanie dodatkowej insuliny przy podwyższonych ketonach oraz przyjmowanie leków przeciwwymiotnych⁷. Podczas choroby należy spożywać miękką i łatwo strawną żywność⁸.

Rozpoznawanie sytuacji wymagających pilnej interwencji

Wielu lekarzy zaleca sprawdzanie ketonów w przypadku choroby, szczególnie gdy pacjent wymiotuje, ma ból brzucha lub gorączkę². Ważne jest również monitorowanie ketonów, gdy poziom glukozy we krwi jest powyżej docelowego – na przykład wyższy niż 240 mg/dl przez trzy godziny w przypadku korzystania z pompy insulinowej lub zautomatyzowanego systemu podawania insuliny (AID), lub wyższy niż 300 mg/dl przez trzy godziny w przypadku wielokrotnych codziennych iniekcji (MDI)².

W przypadku oznak infekcji, w tym gorączki, kaszlu, bólu gardła lub bólu podczas oddawania moczu, należy skonsultować się z lekarzem, aby upewnić się, że otrzymuje się właściwe leczenie³. Należy zwracać szczególną uwagę na objawy infekcji, gorączkę oraz miejscowe zaczerwienienie, ciepło i ból skóry⁸.

Opracowanie planu postępowania w dni choroby

Każda osoba z cukrzycą typu 1 powinna mieć pisemny plan zarządzania chorobą towarzyszącą oraz dostęp do pasków testowych na ketony i miernika ketonów⁷. Plan powinien zawierać precyzyjne zalecenia dotyczące tego, jak opiekować się sobą podczas choroby⁹.

Instrukcje powinny obejmować łatwo strawny posiłek bogaty w sól i węglowodany, sposoby leczenia infekcji, ilość dodatkowej insuliny do przyjęcia, gdy poziomy cukru wydają się wymykać spod kontroli, oraz sugestie dotyczące tego, kiedy szukać pomocy medycznej⁹. Podczas choroby osoby z cukrzycą mogą sprawdzać własne poziomy ketonów, a jeśli są podwyższone, szukać pomocy medycznej⁹.

Dodatkowe dawki insuliny podczas choroby

Jeśli badania wykazują podwyższone ketony w moczu lub krwi, należy postępować zgodnie z planem opracowanym wspólnie z zespołem diabetologicznym w celu leczenia ketonów². Leczenie zazwyczaj obejmuje zwiększenie podaży insuliny i płynów². Jeśli poziom glukozy we krwi jest wysoki, należy przyjąć dodatkową insulinę w celu jego kontroli³.

Należy zachęcać do regularnego podawania insuliny, szczególnie podkreślając wagę niepomijania długodziałającej insuliny podczas stosowania iniekcji długopisowych w żadnych okolicznościach⁷. Jeśli pacjent ma słaby apetyt, należy zwracać uwagę na stosowanie leków – nie należy przyjmować doustnych leków przeciwcukrzycowych ani wstrzykiwać insuliny na pusty żołądek⁸.

Kiedy szukać natychmiastowej pomocy medycznej

Gdy cukier w moczu utrzymuje się na poziomie 3+ do 4+, lub poziom cukru we krwi pozostaje wysoki, występują nudności, ból brzucha, duszność i utrzymująca się gorączka, należy jak najszybciej zgłosić się do szpitala⁸. Jeśli poziom cukru we krwi jest niekontrolowany, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem⁸.

Ignorowanie wysokich poziomów ketonów lub innych objawów DKA może być śmiertelne¹⁰. Wczesne wykrywanie daje możliwość podjęcia działań w celu jak najszybszego przywrócenia poziomów glukozy i ketonów do normy, co pozwala uniknąć DKA i związanych z nią ostrych powikłań¹⁰.