Kulanie i zaburzenia chodu w chorobie Legga-Calvégo-Perthesa

Kulanie stanowi najczęstszy i często pierwszy objaw choroby Legga-Calvégo-Perthesa, który zwraca uwagę rodziców¹. Zmiany w sposobie chodzenia mogą być subtelne na początku, ale stopniowo stają się bardziej widoczne, szczególnie po aktywności fizycznej.

Bezbolesne kulanie jako pierwszy objaw

Charakterystyczne dla choroby Legga-Calvégo-Perthesa jest to, że kulanie może początkowo być bezbolesne². Dziecko może zacząć faworyzować jedną nogę podczas chodzenia, aby zmniejszyć obciążenie dotkniętej strony, ale nie skarży się na ból. To kulanie często pojawia się przed wystąpieniem jakichkolwiek dolegliwości bólowych i może być jedynym objawem przez tygodnie lub nawet miesiące².

Rodzice mogą zauważyć, że dziecko „jakoś inaczej” chodzi lub biega, szczególnie podczas aktywności sportowych³. Te zmiany mogą być początkowo bardzo subtelne i mogą być początkowo przypisywane zmęczeniu lub „dziecięcym dziwactwom”.

Chód przeciwbólowy (antalgiczny)

Wraz z rozwojem bólu dziecko może rozwinąć chód przeciwbólowy, charakteryzujący się skróceniem fazy podporu na dotkniętej nodze⁴. W tym typie chodu dziecko szybko przenosi ciężar ciała z bolącej nogi na zdrową stronę, aby zminimalizować dyskomfort.

Chód przeciwbólowy jest mechanizmem obronnym organizmu, który ma na celu zmniejszenie obciążenia uszkodzonego stawu biodrowego. Może być szczególnie widoczny po wysiłku fizycznym lub pod koniec dnia, gdy ból nasila się⁵.

Chód Trendelenburga

W bardziej zaawansowanych przypadkach może rozwinąć się chód Trendelenburga, który jest charakterystyczny dla problemów z biodrem⁶. Ten typ chodu charakteryzuje się opadaniem miednicy w dół po stronie dotkniętej podczas chodzenia.

Chód Trendelenburga wynika ze słabości mięśni biodrowych, szczególnie mięśnia pośladkowego średniego⁷. Gdy mięśnie te są osłabione z powodu bólu i ograniczonego używania, nie są w stanie utrzymać miednicy w poziomej pozycji podczas chodzenia na dotkniętej nodze.

Wpływ aktywności na kulanie

Kulanie w chorobie Legga-Calvégo-Perthesa ma tendencję do nasilania się po aktywności fizycznej⁸. Dzieci mogą chodzić względnie normalnie rano, ale kulanie staje się bardziej widoczne pod koniec dnia lub po intensywnych zabawach.

Ten wzorzec nasilania się objawów po wysiłku jest bardzo charakterystyczny dla choroby Legga-Calvégo-Perthesa i może pomóc w różnicowaniu z innymi przyczynami kulania u dzieci⁸. Odpoczynek zwykle prowadzi do poprawy, ale nie zawsze do całkowitego ustąpienia objawów.

Zmiany w sposobie biegania

Oprócz zmian w chodzeniu, rodzice mogą zauważyć zmiany w sposobie biegania dziecka². Dziecko może rozwinąć szczególny styl biegania, który ma na celu zminimalizowanie obciążenia dotkniętego biodra. Te zmiany mogą być szczególnie widoczne podczas aktywności sportowych.

Niektóre dzieci mogą zacząć unikać biegania lub innych intensywnych aktywności z powodu dyskomfortu lub świadomości, że „coś jest nie tak” z ich sposobem poruszania się. To może być ważną wskazówką dla rodziców, że należy skonsultować się z lekarzem³.

Postępujące zmiany w chodzeniu

W miarę postępu choroby kulanie może stać się bardziej wyraźne i stałe. W zaawansowanych przypadkach dziecko może mieć znaczne trudności z chodzeniem lub może całkowicie unikać obciążania dotkniętej nogi⁹.

Te poważniejsze zaburzenia chodu są związane z postępującym uszkodzeniem głowy kości udowej i rozwojem deformacji stawu biodrowego. W takich przypadkach konieczne może być bardziej intensywne leczenie, w tym czasem immobilizacja w gipsie lub leczenie chirurgiczne⁹.

Rozpoznawanie zmian przez rodziców

Rodzice są często pierwszymi osobami, które zauważają zmiany w sposobie chodzenia dziecka. Ważne jest, aby nie bagatelizować nawet subtelnych zmian w chodzeniu lub bieganiu¹. Szczególnie należy zwrócić uwagę na:

• Kulanie pojawiające się bez wyraźnej przyczyny
• Zmiany w sposobie biegania podczas sportu
• Sztywność jednego biodra
• Ograniczenie ruchów w biodrze
• Nasilanie się kulania po aktywności

Wczesne rozpoznanie i leczenie choroby Legga-Calvégo-Perthesa może znacząco poprawić rokowanie długoterminowe¹⁰. Dlatego każde niepokojące zmiany w chodzeniu dziecka powinny być konsultowane z pediatrą lub ortopedą dziecięcym.