Ortezy i urządzenia wspomagające w leczeniu choroby CMT

Ortezy i urządzenia wspomagające stanowią nieodłączny element kompleksowego leczenia choroby Charcota-Mariego-Tootha. Uzupełniają one podejścia rehabilitacyjne i odgrywają ważną rolę w poprawie równowagi, chodu oraz zdolności wykonywania czynności życia codziennego¹. Wiele osób z CMT wymaga pomocy określonych urządzeń ortopedycznych do utrzymania codziennej mobilności i zapobiegania urazom².

Ortezy stóp i kostek (AFO)

Ortezy stóp i kostek, znane jako AFO (Ankle-Foot Orthosis), należą do najczęściej stosowanych pomocy w leczeniu CMT. Są to zdejmowane ramy, które dopasowują się szczelnie wokół stopy i kostki³. Ortezy tego typu mogą wspierać stopy w prawidłowej pozycji i rozwiązywać problemy z chodem, takie jak opadanie stopy⁴.

Wiele osób z CMT odwiedza neurologa po raz pierwszy po zauważeniu częstych potknięć i upadków, skręceń kostki lub złamań kostki, wszystko spowodowane opadaniem stopy. Kiedy te problemy wystąpią, niektórzy ludzie stwierdzają, że mogą je przezwyciężyć, nosząc buty za kostkę lub wysokie buty wspierające kostki³.

Celem ortezowania pacjentów z CMT jest zapewnienie korzyści funkcjonalnych podczas chodzenia. Głównym zadaniem ortez jest normalizacja wzorców chodu poprzez zwiększenie prędkości chodzenia, eliminację opadania/uderzania stopy oraz niestabilności bocznej kostki, a także poprawę napędu⁵.

Specjalne obuwie i wkładki ortopedyczne

Buty za kostkę lub specjalne obuwie ortopedyczne mogą wspierać osłabione kostki⁶. Obuwie ortopedyczne może być konieczne, aby spowolnić rozwój deformacji, wspierać przeciwko opadaniu stopy, stabilizować chód oraz zmniejszać ból lub odciski⁷.

Buty wykonane na zamówienie i wkładki do butów mogą pomóc w przypadku wysokich łuków stóp lub palców młotkowatych⁴. Specjalne buty lub wkładki do butów mogą poprawić chód, natomiast buty z wysokimi cholewkami zapewniają dodatkowe wsparcie dla kostki⁸.

Szyny i pomoce dla rąk

Szyny kciuka mogą pomóc w przypadku słabości rąk i precyzyjnych ruchów palców⁶. W późnym okresie przebiegu CMT wiele osób doświadcza osłabienia rąk i przedramion, mając trudności z chwytaniem i precyzyjnymi ruchami palców, takimi jak obracanie klamek oraz zapinanie i rozpinanie ubrań⁹.

Często problemy te można przezwyciężyć dzięki terapii zajęciowej, która pomaga ludziom wykonywać zadania życia codziennego za pomocą urządzeń wspomagających. Szyny kciuka mogą pomóc w zręczności i precyzyjnych ruchach⁸.

Urządzenia mobilności i wsparcia

W zależności od stopnia zaawansowania choroby, niektórzy pacjenci mogą potrzebować dodatkowych urządzeń mobilności. Laski, balkoniki lub wózki inwalidzkie mogą pomóc poprawić mobilność¹⁰. Urządzenia wspomagające, takie jak ortezy, szyny czy inne pomoce ortopedyczne, mogą pomóc osobie pozostać mobilną i zapobiec urazom⁸.

Wiele pacjentów z CMT wymaga ortez kostki i innych urządzeń ortopedycznych do utrzymania mobilności i zapobiegania urazom. Urządzenia wspomagające mogą być używane do zapobiegania przeciążeniu mięśni i zmniejszenia osłabienia mięśni¹¹.

Dostosowanie i monitorowanie ortez

Osoby w każdym wieku z CMT powinny być oceniane pod kątem odpowiedniego ortezowania. Ortezowanie może poprawić jakość życia, a dobre ortezowanie może również opóźnić lub wyeliminować potrzebę chirurgii ortopedycznej¹².

Ważne jest regularne monitorowanie tolerancji i odpowiedzi na ortezy w celu optymalizacji przestrzegania zaleceń¹³. Ortez i inne urządzenia ortopedyczne powinny być dostosowywane przez wykwalifikowanych specjalistów – ortotystów, którzy współpracują z zespołem medycznym.

Korzyści z wczesnego zastosowania ortez

Zastosowanie urządzeń wspomagających na wczesnym etapie, przed wystąpieniem niepełnosprawności, może zapobiec przeciążeniu mięśni i zmniejszyć ich osłabienie⁶. Urządzenia mobilności mogą zwiększyć zdolność osoby do poruszania się, zapewnić wsparcie i zmniejszyć ryzyko urazów¹⁴.

Wiele osób z CMT rozwija deformacje stóp, które można korygować za pomocą ortez. Jeśli deformacja stopy uniemożliwia manipulowanie stopą w prawidłowe położenie za pomocą ortezy, chirurgia może pomóc¹⁴. Celem chirurgii jest pomoc w funkcjonowaniu stopy i nogi tak normalnie, jak to możliwe, aby pacjent mógł chodzić z minimalną trudnością¹⁴.

Specjalistyczna opieka ortotyczna

Zespół ortez i protez oferuje urządzenia wspomagające, takie jak ortezy, ortezy i wkładki do butów, aby wspierać stopy i kostki¹⁵. Kilku specjalistów medycznych jest zazwyczaj zaangażowanych w ciągłą opiekę nad osobami z CMT, w tym chirurdzy ortopedzi, fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi, ortotyści i podolodzy¹⁶.

Ortez odgrywa ważną rolę w zarządzaniu CMT i musi być dalej badana. Izolowane dane wykazały, że jest związana ze znaczną poprawą zakresu ruchu w grzbietowym zginaniu kostki, co pozwala na lepszą kinematykę chodu¹⁷. Te wnioski nie mogą być jednak uważane za oparte na dowodach i wymagają dalszych badań¹⁷.