Terapie wspomagające w cholestaza ciążowej – metody uzupełniające

Terapie wspomagające w leczeniu cholestazy ciążowej odgrywają istotną rolę w kompleksowym podejściu do tej dolegliwości¹. Chociaż nie ma lekarstwa na cholestazę ciążową, istnieje wiele sposobów radzenia sobie z objawami tego schorzenia i łagodzenia ich, co jest korzystne zarówno dla matki, jak i dziecka¹. Terapie te nie zastępują głównego leczenia farmakologicznego, ale mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentki oraz wspomóc skuteczność podstawowej terapii.

Leczenie miejscowe świądu

Kremy nawilżające skórę, szczególnie te zawierające mentol, mogą zmniejszyć uczucie świądu u niektórych kobiet i są bezpieczne w stosowaniu podczas ciąży²³. Krem wodny z mentolem może czasami przynieść pewną ulgę⁴. Kremy i kojące płyny przepisywane są matce w celu kontrolowania świądu, są bezpieczne zarówno dla matki, jak i dziecka, ale ich skuteczność nie jest jednoznacznie udowodniona⁵.

Kremy i maści emolientowe mogą czasami pomóc w łagodzeniu świądu⁴. Można poprosić lokalnego farmaceutę o sugestię, które wypróbować⁴. Leki miejscowe obejmują również lotiony o działaniu chłodzącym – wiele kobiet uważa, że lotion Sarna, który jest lotionem mentolowym, jest kojący¹. Nie zmniejsza on kwasów żółciowych i nie jest leczeniem, ale raczej miejscową pomocą w łagodzeniu świądu¹.

Metody fizyczne łagodzenia objawów

Chłodna kąpiel lub umieszczenie chłodnej, mokrej szmatki na swędzącym obszarze może pomóc w zmniejszeniu świądu⁴. Chłodne kąpiele i luźna, bawełniana odzież mogą przynieść ulgę⁶. Zaleca się unikanie ciasnej odzieży lub ubrań wykonanych z wełny lub tkanin syntetycznych⁴. Paznokcie należy utrzymywać w czystości, krótko obcięte i gładkie, aby zmniejszyć uszkodzenia skóry w przypadku drapania⁴.

Niektóre kobiety mogą znaleźć ulgę dzięki mleczowi ostropestu lub herbacie z mniszka lekarskiego, które mogą pomóc w łagodnej detoksykacji wątroby⁷. Jednak należy skonsultować się z lekarzem przed dodaniem jakichkolwiek nowych produktów do rutyny⁷. Można również spróbować zanurzenia swędzącej skóry w letniej lub chłodnej wodzie w celu dalszej ulgi⁸.

Suplementacja witaminowa

Suplementacja witaminą K może być konieczna, szczególnie gdy cholestaza wpływa na wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach⁹. Niedobór witaminy K często towarzyszy cholestaza ciążowej, ponieważ niedostateczna produkcja żółci może zakłócać zdolność organizmu do wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak witamina K⁹. Jeśli występuje niedobór, powinien być leczony przed porodem w celu zapobieżenia krwawieniu poporodowemu⁹.

Witamina K może pomóc w przypadku tej zmiany – jeśli czas krzepnięcia krwi jest wydłużony, zaleca się przyjmowanie codziennej dawki witaminy K w celu zapobieżenia powikłaniom w przypadku rozpoczęcia krwawienia⁶. Wszystkie matki i dzieci muszą otrzymać suplementację witaminą K¹⁰. Matki potrzebują jej, jeśli rozwiną żółtaczkę i blade, kredowobiałe stolce oraz zaburzony profil krzepnięcia krwi (wydłużony czas protrombinowy)¹⁰.

Leki przeciwhistaminowe

Leki przeciwhistaminowe o działaniu uspokajającym są czasami przepisywane, aby pomóc kobietom z cholestazą ciążową w śnie, gdy doświadczają świądu². Leki przeciwhistaminowe chlorfenamine i prometazine są szeroko stosowane w ciąży i nie są znane z tego, że szkodzą dziecku². Kilka leków przeciwhistaminowych jest bezpiecznych w ciąży – niektóre osoby uważają, że pomagają w łagodzeniu świądu, a niektóre leki przeciwhistaminowe mogą pomóc w śnie poprzez wywoływanie senności⁴.

Niektóre kobiety mogą otrzymać leki przeciwświądowe zwane lekami przeciwhistaminowymi, takie jak chlorfeniramine, które łagodzą świąd i pozwalają na sen dzięki działaniu uspokajającemu⁵. Możliwą alternatywą, która może być pomocna, jeśli świąd nie pozwala spać w nocy, jest lek przeciwhistaminowy, taki jak chlorfenamine¹¹. Leki przeciwhistaminowe takie jak difenhydramina i hydroksyzyna mogą również pomóc w łagodzeniu świądu¹².

Alternatywne metody terapeutyczne

Badania nad skutecznymi terapiami alternatywnymi w leczeniu cholestazy ciążowej są ograniczone, dlatego lekarze prowadzący ciążę generalnie ich nie zalecają w tym stanie¹³. Bezpieczeństwo innych terapii alternatywnych nie zostało potwierdzone – zawsze należy skonsultować się z lekarzem przed wypróbowaniem terapii alternatywnej, szczególnie w przypadku ciąży¹³.

Korzeń mniszka lekarskiego i herbata z mniszka to bezpieczne naturalne środki na cholestazę ciążową, które udowodniły, że wzmacniają i wspomagają wątrobę¹⁴. Kilka badań wskazuje, że ostropest plamisty jest skuteczny w różnych chorobach wątroby, w tym w cholestaza¹⁵. Badania pokazują, że węgiel aktywny może być rozważany jako terapia alternatywna w leczeniu cholestazy ciążowej¹⁵.

Terapie fizyczne i proceduralne

Modalności fizyczne obejmują fototerapię z użyciem promieniowania ultrafioletowego B (UVB), która może pomóc w łagodzeniu świądu, ale nie zmniejsza stężenia soli żółciowych¹⁶. W niektórych przypadkach ciężkich można rozważyć plazmaferezę błonową, która usuwa kwasy żółciowe pierwotne z krwiobiegu kobiet z cholestazą ciążową¹⁷. Najbardziej skutecznym schematem leczenia jest połączenie plazmaferesy z UDCA i/lub ademetionine¹⁸.

Terapeutyczna wymiana osocza została opisana jako nowatorskie leczenie ciężkiej cholestazy ciążowej¹⁹. Jednak terapie efferentne mogą nie zawsze być dostępne ze względu na przeciwwskazania lub brak sprzętu oraz ich wysokie koszty w placówkach medycznych¹⁷. Dlatego istnieje potrzeba alternatywnych terapii, które obejmują kombinację różnych hepatoprotekcyjnych i żółciopędnych leków¹⁷.

Zalecenia dietetyczne i stylu życia

Nie ma dowodów na to, że jakiekolwiek pokarmy pomogą w cholestaza ciążowej lub ją pogorszą – najlepiej jest starać się jeść zdrową, zbilansowaną dietę⁴. Zdrowa dieta i obniżenie poziomu stresu to najlepsze rozwiązanie dla kobiet z cholestazą ciążową lub bez niej¹. Spożywanie dużej ilości białka i błonnika, kwasów tłuszczowych o średnim łańcuchu oraz pokarmów bogatych w witaminy A, C, E i K może pomóc w zmniejszeniu kwasów żółciowych podczas ciąży²⁰.

Należy również unikać alkoholu, żywności wysoko przetworzonej oraz pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu, cukru i węglowodanów złożonych²⁰. Cholestaza ciążowa zazwyczaj nie pogarsza się pod wpływem spożywania alkoholu, jednak ciężarne powinny unikać picia alkoholu, aby zapobiec szkodom dla dziecka²¹. Specjalista ds. żywienia prenatalnego może zapewnić zarówno informacje, jak i wsparcie oraz pomóc w opracowaniu planu dietetycznego²⁰.