WASH w prewencji cholery – woda, sanitacja i higiena

WASH (Water, Sanitation and Hygiene – woda, sanitacja i higiena) stanowi fundament skutecznej i długoterminowej kontroli cholery oraz innych chorób przenoszonych drogą fekalno-oralną¹². Długoterminowe rozwiązanie dla kontroli cholery leży w rozwoju ekonomicznym i powszechnym dostępie do bezpiecznej wody pitnej oraz odpowiedniej sanitacji¹³. Te środki zapobiegają zarówno epidemicznej, jak i endemicznej cholerze.

Cholera pozostaje częstą przyczyną epidemii na całym świecie, szczególnie w obszarach z nieodpowiednią infrastrukturą wodno-sanitarną⁴. Zapewnienie bezpiecznej wody i sanitacji ma kluczowe znaczenie dla kontroli transmisji cholery i innych chorób przenoszonych przez wodę³. Działania WASH pomagają zapobiegać wielu chorobom przenoszonym przez wodę i przyczyniają się do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju¹.

Bezpieczna woda pitna jako podstawa prewencji

Dostęp do bezpiecznej wody pitnej dla populacji dotkniętej cholerą jest niezbędny do ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby w społeczności⁵. Bezpieczna i czysta woda jest kluczem do prewencji cholery⁶. Odpowiednie chlorowanie publicznych systemów wodociągowych, a w niektórych przypadkach dystrybucja tabletek chlorowych do gospodarstw domowych z instrukcjami ich właściwego użycia, są często skutecznymi środkami⁶.

Wszystka woda używana do picia, mycia lub gotowania powinna być dezynfekowana przez gotowanie, chlorowanie, oczyszczanie ozonem, sterylizację światłem ultrafioletowym lub filtrację przeciwdrobnoustrojową w każdym obszarze, gdzie cholera może być obecna⁷. W obszarach pozbawionych nowoczesnych systemów kanalizacyjnych, używanie latryn może znacznie zmniejszyć ryzyko zakażenia⁶.

Systemy sanitarne i zarządzanie odpadami

Właściwe usuwanie ludzkich odchodów to kolejna ważna interwencja w kontroli cholery. W obszarach dotkniętych cholerą, ścieki i osady fekalne muszą być odpowiednio oczyszczane i zarządzane w celu zatrzymania rozprzestrzeniania się tej choroby przez ludzkie odchody, ponieważ zapewnienie sanitacji i higieny jest ważnym środkiem zapobiegawczym⁷.

Ważne jest odizolowanie odchodów, aby uniknąć zanieczyszczenia żywności i wody materią kałową⁵. Właściwe postępowanie i oczyszczanie wszystkich materiałów, które mogły mieć kontakt z odchodami ofiar cholery (np. odzież, pościel itp.), ma fundamentalne znaczenie⁸. Unikanie otwartej defekacji i bezładnego wyrzucania śmieci oraz zapewnienie właściwego usuwania odpadów i częste oczyszczanie ścieków są kluczowe⁹.

W sytuacjach kryzysowych brak bezpiecznej wody, sanitacji i higieny może powodować choroby, które mogą przerodzić się w epidemię¹⁰. Cholera może występować tam, gdzie panują złe warunki sanitarne i przeludnienie. Podstawowe kroki obejmują używanie bezpiecznych źródeł wody lub stosowanie domowych metod oczyszczania wody, takich jak gotowanie, filtrowanie i dodawanie chloru¹⁰.

Edukacja higieniczna i zaangażowanie społeczności

Kampanie edukacyjne dotyczące zdrowia, dostosowane do lokalnej kultury i przekonań, powinny promować przyjęcie odpowiednich praktyk higienicznych, takich jak mycie rąk mydłem, bezpieczne przygotowywanie i przechowywanie żywności oraz bezpieczne usuwanie odchodów dzieci¹¹¹². Masowa sensibilizacja i działania mające na celu zwiększenie świadomości publicznej powinny być prowadzone w obszarach endemicznego występowania cholery⁷.

Właściwe mycie rąk mydłem i czystą wodą po skorzystaniu z toalety i przed manipulowaniem żywnością lub jedzeniem jest również zalecane przez WHO Africa dla prewencji cholery¹³. Edukacja na temat konkretnych praktyk higienicznych jest ważna w prewencji cholery¹⁴.

Interwencje WASH na poziomie gospodarstw domowych zyskały szczególne znaczenie w świetle najnowszych dowodów na zwiększone ryzyko transmisji cholery wewnątrz i między gospodarstwami domowymi¹⁵. Reaktywne interwencje mające na celu kontrolę i powstrzymanie epidemii cholery powinny wykorzystywać to skupianie się poprzez ukierunkowanie na przypadki, ich gospodarstwa domowe i związane z nimi ścieżki transmisji między ludźmi¹⁵.

Wdrażanie interwencji WASH

Wytyczne WASH zalecające interwencje dla prewencji i kontroli cholery są liczne i znacznie różnią się w swoich zaleceniach⁴. Najnowsze dowody sugerują, że interwencje dla skutecznej kontroli cholery i odpowiedzi na epidemie powinny skupiać się na podejściach skoncentrowanych na przypadkach i transmisji wewnątrz gospodarstw domowych⁴.

Większość zaleceń w uwzględnionych wytycznych dotyczyła tej ścieżki (35% ukierunkowanych na gospodarstwa domowe i 20% ukierunkowanych zarówno na gospodarstwa domowe, jak i transmisję na poziomie społeczności) i ogólnie odzwierciedlała nowe dowody skutecznego zmniejszania transmisji poprzez interwencje na poziomie gospodarstw domowych¹⁵.

Minimalna odpowiedź na ciężką epidemię biegunki powinna obejmować następujące elementy: intensywne kampanie dotyczące kluczowych działań na rzecz łagodzenia i prewencji cholery, dostęp do doustnego nawadniania przy użyciu soli do nawadniania doustnego (ORS) lub alternatyw, chlorowanie całej wody pitnej oraz dystrybucję artykułów nieżywnościowych, takich jak mydło, pojemniki na wodę i środki do dezynfekcji wody domowej w razie potrzeby¹⁶.

Wyzwania w implementacji systemów WASH

Pomimo że WHO zaleca poprawę zaopatrzenia w wodę i sanitacji jako najbardziej zrównoważone podejście do ochrony przed cholerą i innymi epidemicznymi chorobami biegunkowymi przenoszymi przez wodę, takie podejście jest nierealistyczne dla wielu zubożałych populacji najbardziej dotkniętych cholerą¹⁴. To podkreśla potrzebę wieloaspektowych strategii, które łączą interwencje krótkoterminowe z długoterminowymi inwestycjami w infrastrukturę.

Badanie dotyczące postępów we wdrażaniu regionalnych ram prewencji i kontroli cholery w regionie WHO dla Afryki ujawniło postępy w niektórych kamieniach milowych, jednak krytyczne inwestycje w WASH pozostały niskie, a trwałe finansowanie programów kontroli cholery było niewystarczające¹⁷. Aby powstrzymać obecny trend epidemii cholery w Afryce, istnieje krytyczna potrzeba solidnego zaangażowania i własności rządu, wzmocnionych systemów zdrowia i zwiększonych inwestycji w długoterminowe środki kontroli cholery¹⁷.

Interwencje ukierunkowane na przypadki (CATI)

Biorąc pod uwagę najnowsze dowody na zwiększone ryzyko transmisji cholery wewnątrz i między gospodarstwami domowymi, reaktywne interwencje mające na celu kontrolę i powstrzymanie epidemii cholery powinny wykorzystywać to skupianie poprzez ukierunkowanie na przypadki, ich gospodarstwa domowe i związane z nimi ścieżki transmisji między ludźmi¹⁵.

Aby zatrzymać rozprzestrzenianie się cholery, coraz częściej stosuje się interwencje ukierunkowane na obszary przypadków (CATI)¹⁸. To innowacyjne podejście koncentruje się na dostarczaniu interwencji WASH bezpośrednio do gospodarstw domowych i obszarów, gdzie potwierdzono przypadki cholery, co pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów i szybszą odpowiedź.

Jednak skuteczne strategie dostarczania lub modalności wdrażania interwencji na poziomie gospodarstw domowych, takie jak niedawno wprowadzone modele skoncentrowane na przypadkach dla dostarczania interwencji lub strategie oparte na placówkach zdrowia dla dostarczania interwencji, były rzadko omawiane w wytycznych¹⁵.

Długoterminowa perspektywa eliminacji cholery

Ostatecznie eliminacja cholery może nastąpić tylko poprzez ograniczenie narażenia na lub ponowne zakażenie ze skażonego środowiska dla całej populacji¹⁹. Strategie na poziomie społeczności lub masowe strategie populacyjne w takich obszarach mogą ograniczyć poleganie na aktywnym poszukiwaniu przypadków lub uczęszczaniu do placówek zdrowia wymaganym przez podejścia skoncentrowane na przypadkach i zapewniać interwencje, które również ukierunkowują szacowane 40-80% przypadków cholery, które są bezobjawowe¹⁹.

NCDC i jego partnerzy, szczególnie Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), UNICEF i Médecins Sans Frontières (MSF), będą nadal wspierać odpowiedź na cholerę. Zalecamy zwiększone skupienie się na zapewnieniu pitnej wody, odpowiedniej sanitacji i wprowadzeniu dobrych praktyk higienicznych (WASH)²⁰. Stany są zachęcane do zapewnienia wczesnego zgłaszania podejrzanych przypadków, odpowiedniego przygotowania, w tym zapewnienia urządzeń WASH, zaopatrzenia medycznego i wprowadzenia odpowiedniego zarządzania przypadkami²⁰.

Wsparcie międzynarodowe i finansowanie

Kontrola cholery to zarówno obowiązek moralny, jak i kluczowy krok w osiągnięciu Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs), które wzywają do zmniejszenia nierówności, dobrego zdrowia i dobrostanu dla wszystkich oraz dostępu do bezpiecznej wody, sanitacji i higieny (WASH)²¹. Społeczność międzynarodowa powinna priorytetowo traktować cholerę i podejmować ważne decyzje, takie jak fundusze ONZ na cholerę lub inicjatywy STOP cholera, aby zapewnić odpowiednie finansowanie krajowe i zewnętrzne dla eliminacji cholery do 2030 roku²².

GTFCC zapewnia silne ramy wspierania krajów w intensyfikacji wysiłków na rzecz kontroli cholery, opierając się na prowadzonych przez kraje międzysektorowych programach kontroli cholery i wspierając je poprzez zasoby ludzkie, techniczne i finansowe²¹. Trwałe promowanie bezpiecznych praktyk WASH i zarządzania odpadami w społecznościach i miejscach publicznych służy jako ważne interwencje kontrolujące transmisję i rozprzestrzenianie się kilku chorób zakaźnych, takich jak COVID-19 i cholera²³.