Rokowanie w bradykardii – prognozy i czynniki wpływające na przebieg

Rokowanie w bradykardii, czyli spowolnieniu rytmu serca, jest zazwyczaj dobre, szczególnie gdy zaburzenie zostanie szybko rozpoznane przez lekarza¹. Prognozy zależą jednak od wielu czynników, w tym od przyczyny bradykardii, obecności objawów oraz chorób towarzyszących układu sercowo-naczyniowego.

Dla wielu osób bradykardia nie powoduje objawów i nie stanowi problemu zdrowotnego, szczególnie gdy występuje u osób w bardzo dobrej kondycji fizycznej². Pacjenci bez objawów często nigdy nie doświadczają powikłań, zwłaszcza ci o wysokiej sprawności fizycznej³.

Czynniki wpływające na rokowanie

Prognozy w bradykardii różnią się znacznie w zależności od przyczyny podstawowej i indywidualnych charakterystyk pacjenta³. Najważniejszymi czynnikami wpływającymi na rokowanie są wiek pacjenta, obecność chorób serca oraz nasilenie objawów.

Pacjenci z zespołem chorego węzła zatokowego, którzy cierpią na bradykardię, mają tendencję do gorszego rokowania z 5-letnią przeżywalnością wynoszącą od 45 do 70%¹³. Jest to znacząco gorsza prognoza w porównaniu z innymi formami bradykardii.

Rokowanie w różnych grupach pacjentów

Osoby starsze powyżej 60 roku życia z bezobjawową bradykardią mogą być uspokojone, że ich długoterminowe rokowanie nie różni się od pacjentów bez bradykardii⁴. Bezobjawowa bradykardia u starszych dorosłych była związana z ewentualną implantacją rozrusznika serca, ale nie zwiększała ryzyka śmierci⁴.

U pacjentów z migotaniem przedsionków, bradykardia może prowadzić do zwiększonej zachorowalności i w konsekwencji do implantacji rozrusznika serca⁵. Ogólnie, 5-letnie ryzyko implantacji rozrusznika serca u pacjentów z nowo zdiagnozowanym migotaniem przedsionków wynosi 5%⁵.

Rokowanie u pacjentów z rozrusznikiem serca

Pacjenci z bradykardią, którzy otrzymują rozrusznik serca z powodu zaburzeń rytmu, mają różne prognozy w zależności od chorób towarzyszących. W badaniu obejmującym pacjentów z rozrusznikiem serca wskaźniki przeżycia wynosiły 93%, 81%, 69% i 61% odpowiednio po 1, 3, 5 i 7 latach⁶.

Najważniejszymi czynnikami predykcyjnymi gorszego rokowania u pacjentów z rozrusznikiem serca są: historia niewydolności serca, choroba wieńcowa i cukrzyca⁷. Te obserwacje sugerują, że rokowanie współczesnych pacjentów z rozrusznikiem serca jest głównie determinowane przez choroby towarzyszące układu sercowo-naczyniowego⁷.

Bradykardia polekowa i jej rokowanie

Rokowanie i naturalny przebieg bradykardii związanej z lekami, takimi jak beta-blokery i antagoniści wapnia niedihydropirydynowi, nie są dobrze poznane⁸. Beta-blokery były najczęstszymi lekami związanymi z bradykardią polekową⁸.

Ważne jest to, że w około jednej czwartej przypadków bradykardia polekowa nie była faktycznie spowodowana przez leki, ale została przez nie ujawniona⁹. U takich pacjentów należy rozważyć implantację stałego rozrusznika serca⁸.

Szczególne sytuacje kliniczne

W przypadku pacjentów z wstrząsem septycznym, względna bradykardia była związana z niższą śmiertelnością, nawet po uwzględnieniu czynników zakłócających¹⁰. Śmiertelność była znacząco niższa w grupie z bradykardią niż w grupie bez bradykardii (21% vs. 34%)¹⁰.

U pacjentów z COVID-19 metaanaliza wykazała, że bradykardia nie była istotnie związana ze śmiertelnością¹¹. Oznacza to, że może nie być korzyści ze śmiertelności w agresywnym leczeniu bezobjawowej bradykardii zatokowej u pacjentów z COVID-19¹¹.

Długoterminowe perspektywy

Dla osób z objawami bradykardii lub problemami związanymi z tym zaburzeniem, prawdopodobieństwo dobrego wyniku jest większe przy wczesnej diagnozie i leczeniu². Opóźnienia w leczeniu, szczególnie gdy bradykardia występuje z powodu określonych stanów, zwykle zwiększają ryzyko powikłań lub śmierci².

W większości przypadków, gdy występują objawy i stan będzie trwał przez całe życie, konieczne będzie codzienne przyjmowanie leków lub operacja wszczepienia rozrusznika serca². Lekarz prowadzący jest najlepszą osobą do określenia, czy stan będzie krótkotrwałym problemem, czy będzie towarzyszył pacjentowi przez całe życie².