Objawy żołądkowo-jelitowe blastocystozy – biegunka, ból brzucha i inne

Objawy ze strony przewodu pokarmowego stanowią najczęstsze manifestacje zakażenia Blastocystis hominis¹. Badania pokazują, że dolegliwości żołądkowo-jelitowe występują u około 76% pacjentów z objawową postacią blastocystozy¹, co czyni je dominującym elementem obrazu klinicznego tej infekcji.

Biegunka – najczęstszy objaw blastocystozy

Biegunka jest najczęściej zgłaszanym objawem blastocystozy¹². Charakteryzuje się ona następującymi cechami:

• Wodnisty charakter stolców³⁴
• Częstotliwość wypróżnień od 1 do nawet 25 razy dziennie⁵
• Luźne stolce bez domieszki krwi w większości przypadków⁴
• Możliwość występowania śluzowych stolców⁶

W łagodnej postaci blastocystozy biegunka zazwyczaj nie zawiera krwi⁴. Jednak w bardzo rzadkich przypadkach ostrej postaci zakażenia może dojść do krwawienia z przewodu pokarmowego⁴⁷. Warto podkreślić, że u pacjentów z prawidłową odpornością inwazyjne zmiany w okrężnicy nie zostały dotychczas opisane⁷.

Ból brzucha i skurcze jelitowe

Ból brzucha stanowi drugi najczęściej występujący objaw blastocystozy¹². Charakteryzuje się następującymi cechami:

• Intensywny dyskomfort brzuszny⁶⁸
• Skurcze w jamie brzusznej⁵⁹
• Ból w okolicy wstępującej części okrężnicy⁵
• Spazmatyczny charakter bólu w ostrej postaci⁴

Niektórzy pacjenci opisują ból jako „intensywny dyskomfort brzuszny towarzyszący bólowi”⁶. W przypadkach przewlekłej infekcji może rozwinąć się zapalny guzek w okolicy kątnicy i zastawki krętniczo-kątniczej¹⁰.

Wzdęcia i problemy z gazami jelitowymi

Wzdęcia brzucha i nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych należą do charakterystycznych objawów blastocystozy¹⁶. Pacjenci często zgłaszają:

• Uczucie pełności i rozciągnięcia brzucha⁹
• Nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych (flatulencja)¹¹¹²
• Dyskomfort związany z zatrzymywaniem gazów⁶
• Bulgoczące odgłosy jelitowe¹³

Wzdęcia mogą być szczególnie nasilone po posiłkach bogatych w węglowodany¹⁴, co sugeruje, że dieta może wpływać na nasilenie objawów poprzez „karmienie” pasożyta.

Nudności i wymioty

Nudności należą do częstych objawów blastocystozy³¹⁵, występując u znacznej części pacjentów z objawową postacią zakażenia. Charakteryzują się:

• Uczuciem mdłości, szczególnie po posiłkach¹⁶
• Okresowymi wymiotami¹⁷¹⁸
• Brakiem apetytu (anoreksją)⁵⁸
• Zwiększonym ślinotokiem po posiłkach¹³

W niektórych przypadkach nudności mogą być na tyle nasilone, że prowadzą do znacznego ograniczenia przyjmowania pokarmów i wtórnego spadku masy ciała¹⁰.

Zaparcia i naprzemienne zaburzenia wypróżnień

Wbrew powszechnemu przekonaniu, że blastocystoza wywołuje głównie biegunkę, zaparcia są równie częstym objawem tej infekcji⁶⁹. Charakterystyczne dla blastocystozy jest występowanie:

• Naprzemiennych epizodów biegunki i zaparć⁵⁶
• Przewlekłych zaparć¹²
• Uczucia niepełnego wypróżnienia (parcie na stolec)⁶
• Zmian w konsystencji stolców¹³

Ten napremienny wzorzec wypróżnień może przypominać objawy zespołu jelita drażliwego, co często prowadzi do błędnej diagnozy⁹¹⁹.

Objawy ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego

Chociaż Blastocystis hominis kolonizuje głównie jelito grube, może również wywoływać objawy ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego⁵. Obejmują one:

• Dyspepsję (niestrawność)⁵¹⁵
• Zgagę i refluks żołądkowo-przełykowy¹³
• Uczucie niepełnego przejścia pokarmu²⁰
• Napięcie w przedniej części szyi¹³

Badania wskazują, że objawy dyspeptyczne występują częściej u kobiet niż u mężczyzn zakażonych Blastocystis hominis⁵.

Różnice w objawach zależne od wieku

Obraz kliniczny blastocystozy może różnić się w zależności od wieku pacjenta⁵:

Dzieci w wieku przedszkolnym

U najmłodszych pacjentów najczęściej obserwuje się⁵:

• Ból brzucha
• Nawracającą biegunkę
• Skurcze jelitowe
• Brak apetytu
• Zmęczenie

Dzieci w wieku szkolnym

U starszych dzieci dodatkowo mogą występować⁵:

• Łagodna biegunka
• Nudności
• Wzdęcia
• Naprzemienne epizody biegunki i zaparć

Formy kliniczne blastocystozy

W zależności od nasilenia objawów można wyróżnić różne formy kliniczne blastocystozy⁴:

Łagodna blastocystoza

Najczęstsza postać charakteryzująca się⁴:

• Biegunką bez krwi w stolcu
• Bólem brzucha
• Nudnościami
• Spadkiem masy ciała
• Niekiedy drobnoziarnistą wysypką

Ostra blastocystoza

Bardzo rzadka postać manifestująca się⁴:

• Wodnistą biegunką
• Spazmatycznym bólem brzucha
• Niekiedy gorączką
• Możliwością krwawienia z przewodu pokarmowego

Wpływ współistniejących patogenów

Obecność innych patogenów w przewodzie pokarmowym może znacząco wpływać na obraz kliniczny blastocystozy²¹. Badania pokazują, że gdy Blastocystis hominis występuje jako jedyny patogen, objawy mogą być łagodniejsze²¹. Jednak w obecności dodatkowych patogenów może dochodzić do nasilenia objawów i rozwoju przewlekłej biegunki, nudności, anoreksji, wymiotów, zawrotów głowy i wzdęć²¹.

Szczególnie ważne jest to, że liczba organizmów Blastocystis hominis w stolcu nie zawsze koreluje z nasileniem objawów⁷, co może utrudniać ocenę kliniczną zakażenia.