Chemioterapia i zaawansowane metody leczenia zespołu Zollingera-Ellisona

W przypadkach zaawansowanego zespołu Zollingera-Ellisona, gdy chirurgiczne usunięcie gastrynom nie jest możliwe lub gdy nowotwory dały przerzuty do innych części ciała, konieczne staje się zastosowanie systemowych metod leczenia onkologicznego¹². Te zaawansowane terapie mają na celu kontrolę wzrostu guza, zmniejszenie objawów oraz poprawę jakości życia pacjentów.

Wskazania do chemioterapii

Chemioterapia nie jest leczeniem pierwszego wyboru u pacjentów z gastrynomami, ale wydaje się być wskazana w określonych sytuacjach klinicznych³⁴. Główne wskazania obejmują:

• Szybko rozwijające się guzy, gdzie masa guza pierwotnego zwiększa się o ponad 25% w okresie 12 miesięcy obserwacji³
• Przypadki, w których objawy nowotworowe nie mogą być leczone innymi metodami³
• Przerzuty do wątroby, kości lub innych części ciała¹
• Pacjenci, którzy nie kwalifikują się do zabiegu chirurgicznego⁵

Chemioterapia może pomóc w zmniejszeniu objawów poprzez redukcję liczby komórek nowotworowych i poziomu gastryny we krwi². Dodatkowo może zmniejszyć rozmiar guza i poprawić objawy związane z przerzutami⁶.

Najczęściej stosowane schematy chemioterapii

W leczeniu pacjentów z przerzutową chorobą najczęściej stosuje się streptozoicynę w połączeniu z fluorouracylem lub doksorubicyną⁷. Te schematy chemioterapii są preferowane dla nowotworów z komórek wysepkowych trzustki⁷.

Do innych leków chemioterapeutycznych stosowanych w leczeniu gastrynom należą⁸⁹:

• Temozolomid
• Kapecytabina
• Streptozoicyna (Zanosar)
• 5-fluorouracyl (Adrucil)
• Doksorubicyna (Doxil)

Skuteczność chemioterapii w postaci częściowej odpowiedzi na leczenie wynosi około 40%¹⁰. Długodziałające i radioaktywne analogi somatostatyny oraz kombinacja temozolomidu z kapecytabiną mogą prowadzić do regresji choroby lub stabilizacji¹⁰.

Terapie celowane i nowoczesne metody leczenia

W ostatnich latach wprowadzono nowoczesne terapie celowane, które wykazują obiecujące wyniki w leczeniu zaawansowanych nowotworów neuroendokrynnych. Inhibitor wielokierunkowej kinazy tyrozynowej – sunitynib – wykazał poprawę czasu przeżycia wolnego od progresji z 5,5 miesiąca do 11,4 miesiąca u pacjentów z przerzutowymi nowotworami neuroendokrynnymi trzustki¹¹.

Do innych terapii celowanych należą⁸:

• Ewerolimus
• Sunitynib
• Inhibitory VEGF
• Inhibitory mTOR

Te nowoczesne leki działają poprzez blokowanie specyficznych szlaków molekularnych zaangażowanych we wzrost i rozprzestrzenianie się nowotworów, co może prowadzić do zatrzymania progresji choroby.

Peptydowa terapia radioizotopowa (PRRT)

Peptydowa terapia radioizotopowa może być najbardziej obiecującą terapią systemową i wielokrotnie zgłaszano jej szczególną użyteczność w łagodzeniu objawów w postaciach czynnościowych¹¹. PRRT wykorzystuje radioaktywne leki do leczenia nowotworów neuroendokrynnych⁸.

Leczenie 177Lu-dotatate może być stosowane u pacjentów z guzami dodatnimi w badaniu PET z 68Ga-dotatate¹². Ta metoda leczenia jest szczególnie skuteczna u pacjentów z nowotworami wykazującymi wysoką ekspresję receptorów somatostatyny.

Leczenie interwencyjne przerzutów do wątroby

W przypadku przerzutów ograniczonych głównie do wątroby dostępne są różne metody leczenia ukierunkowanego na wątrobę¹³:

• Chemoembolizacja tętnic wątrobowych
• Embolizacja tętnic wątrobowych
• Ablacja radiofrekwencyjna
• Ablacja mikrofalowa
• Radioembolizacja

Te minimalno inwazyjne procedury mogą być stosowane w połączeniu z innymi metodami leczenia lub jako alternatywa dla innych terapii w celu zmniejszenia masy guza¹⁴.

Analogi somatostatyny w terapii zaawansowanej

Analogi somatostatyny, takie jak oktreotyd i lanreotyd, odgrywają ważną rolę w leczeniu zaawansowanego zespołu Zollingera-Ellisona⁸¹⁵. Te leki mogą pomóc w kontroli wydzielania hormonów i wzrostu guza¹⁵.

Długodziałający analog somatostatyny (Sandostatin LAR) został opisany jako skuteczny w leczeniu, z niemal całkowitą odpowiedzią na leczenie u niektórych pacjentów¹⁶. Analogi somatostatyny są szczególnie użyteczne jako terapia pierwszego rzutu dla nowotworów z dodatnimi receptorami somatostatyny w celu kontroli objawów i spowolnienia progresji choroby¹².

Interferon i inne terapie biologiczne

Interferon lub ukierunkowana radioterapia mogą być również rozważane u pacjentów, którzy nie kwalifikują się do chemioterapii¹⁶. Leczenie przerzutowych gastrynom za pomocą ukierunkowanej radioterapii opartej na somatostatynie z powtarzającymi się cyklami 90Yttrium-DOTA-TOC lub naprzemiennymi cyklami między 90Y-DOTA-TOC a 177Lutet-DOTA-TOC wydaje się poprawiać ogólne przeżycie¹⁶.

Te nowoczesne metody leczenia oferują nadzieję dla pacjentów z zaawansowanym zespołem Zollingera-Ellisona, którzy nie odpowiadają na konwencjonalne metody terapii lub u których choroba uległa progresji pomimo wcześniejszego leczenia.