Alergia na pszenicę stanowi jeden z najważniejszych problemów zdrowotnych związanych z alergią pokarmową na świecie. Analiza epidemiologiczna tego schorzenia pokazuje znaczące różnice w częstości występowania w zależności od populacji, wieku pacjentów oraz stosowanych metod diagnostycznych1.
Globalny obraz występowania alergii na pszenicę
Według najnowszych analiz meta-analitycznych, globalna częstość występowania alergii na pszenicę wynosi średnio 0,63% w przypadku objawów zgłaszanych przez pacjentów, 0,70% dla przypadków zdiagnozowanych przez lekarzy na podstawie wywiadu z pacjentem, oraz jedynie 0,04% w przypadku potwierdzenia diagnozy próbą prowokacyjną z pokarmem12. Te różnice wskazują na znaczące rozbieżności między odczuwanymi przez pacjentów dolegliwościami a rzeczywistą alergią potwierdzoną w badaniach klinicznych.
W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że alergia na pszenicę dotyka około 2,4 miliona osób, co czyni ją jednym z ośmiu głównych alergenów pokarmowych odpowiedzialnych za co najmniej 90% poważnych reakcji alergicznych w tym kraju3. Pszenica jest uznawana za trzeci najczęstszy alergen pokarmowy po mleku krowim i jajkach w takich krajach jak Japonia, Korea, Finlandia, Niemcy i Stany Zjednoczone4.
Różnice wieku – dzieci kontra dorośli
Alergia na pszenicę znacznie częściej występuje u dzieci niż u dorosłych. W populacji pediatrycznej częstość występowania szacuje się na 0,4-1,0% w Stanach Zjednoczonych5, podczas gdy u dorosłych wynosi około 0,8%6. Średni wiek wystąpienia pierwszych objawów alergii na pszenicę to 5,5 roku (w przedziale 3-16 lat)7.
Szczególnie istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój alergii na pszenicę u dzieci jest czas wprowadzenia pszenicy do diety. Badania wykazują, że dzieci, u których pszenicę wprowadzono po ukończeniu 6. miesiąca życia, mają wyższe ryzyko rozwoju alergii89. Pozytywną informacją jest fakt, że większość dzieci „wyrasta” z alergii na pszenicę – 29% przypadków ustępuje do 4. roku życia, a aż 65% do 12. roku życia510.
Różnice regionalne i geograficzne
Analiza epidemiologiczna pokazuje znaczące różnice w występowaniu alergii na pszenicę między różnymi regionami świata Zobacz więcej: Różnice regionalne w epidemiologii alergii na pszenicę na świecie. W Europie częstość występowania potwierdzonej próbą prowokacyjną alergii na pszenicę wynosi 0,1-0,6%, przy czym najwyższy wskaźnik 0,6% odnotowano we Włoszech511.
W regionie Azji i Pacyfiku sytuacja jest bardziej złożona. W populacji ogólnej częstość występowania wynosi 0,16-0,37%, jednak wśród osób z objawami alergicznymi wskaźnik ten dramatycznie wzrasta do 10,4-26,1%12. W Chinach obserwuje się szczególnie interesujące różnice regionalne – w północnych prowincjach wskaźnik dodatnich testów na alergeny pszenicy w populacji alergicznej wynosi 11,47%, podczas gdy w południowych regionach jedynie 2,74%13.
Metody diagnostyczne a statystyki występowania
Wybór metody diagnostycznej ma kluczowe znaczenie dla uzyskanych statystyk epidemiologicznych Zobacz więcej: Metody diagnostyczne a epidemiologia alergii na pszenicę. Testy skórne (SPT) wykazują dodatni wynik u 0,22% populacji, podczas gdy pomiar specyficznych przeciwciał IgE daje dodatni wynik u 0,97% badanych2. Najwyższą czułość wykazują testy oparte na pomiarze specyficznych IgE (83%), jednak ich swoistość jest niska (43%), co oznacza wysokie ryzyko wyników fałszywie dodatnich7.
Czynniki socjoekonomiczne i demograficzne
Badania epidemiologiczne wskazują na związek między warunkami socjoekonomicznymi a częstością występowania alergii na pszenicę. W krajach o rozwiniętej gospodarce obserwuje się wyższą częstość występowania alergii na pszenicę niż w krajach rozwijających się2. Może to być związane z lepszym dostępem do diagnostyki, ale również z czynnikami środowiskowymi charakterystycznymi dla krajów uprzemysłowionych.
Interesujące są również obserwacje dotyczące płci – w niektórych badaniach wykazano nieznaczną przewagę występowania alergii na pszenicę u mężczyzn (18%) w porównaniu z kobietami (16%), szczególnie w kontekście rozwoju alergii po przebytej infekcji COVID-1914.
Znaczenie kliniczne i prognozy epidemiologiczne
Alergia na pszenicę stanowi poważny problem zdrowotny ze względu na powszechność pszenicy w diecie oraz ryzyko ciężkich reakcji anafilaktycznych. W Europie pszenica jest najczęstszym pokarmowym wyzwalaczem anafilaksji u dorosłych1. Szczególnie niepokojące jest to, że u ponad 50% dzieci z alergią na pszenicę dochodzi do reakcji anafilaktycznych po spożyciu tego zboża15.
Dokładne poznanie epidemiologii alergii na pszenicę ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznych strategii prewencyjnych, diagnostycznych i terapeutycznych. Różnice w częstości występowania między poszczególnymi regionami świata, grupami wiekowymi i metodami diagnostycznymi podkreślają potrzebę standaryzacji podejścia diagnostycznego oraz prowadzenia dalszych badań populacyjnych w różnych częściach świata.


















