Epidemiologia brodawek – częstość występowania i czynniki ryzyka

Brodawki, znane również jako kurzajki lub brodawki wirusowe, stanowią jedno z najczęstszych schorzeń dermatologicznych występujących na całym świecie¹². Te łagodne zmiany skórne wywołane przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) dotykają znaczną część populacji, szczególnie w młodszych grupach wiekowych.

Ogólna częstość występowania

Według dostępnych danych epidemiologicznych, brodawki występują u około 7-12% populacji ogólnej²³⁴. Jednak niektóre badania sugerują, że rzeczywista częstość może być znacznie wyższa, sięgając nawet 30% wśród dzieci i młodych dorosłych⁵. Różnice w szacunkach wynikają z metodologii badań oraz definicji stosowanych przez różnych autorów.

Warto podkreślić, że brodawki są schorzeniem praktycznie uniwersalnym – większość ludzi doświadczy ich w pewnym momencie swojego życia⁶⁷. Szacuje się, że około 40% populacji jest zakażona wirusem HPV, a u 7-12% osób rozwija się brodawka⁸.

Rozkład wiekowy zachorowań

Brodawki mogą występować w każdym wieku, jednak wykazują charakterystyczny rozkład wiekowy¹². Są rzadkie w okresie niemowlęcym i wczesnym dzieciństwie, ale ich częstość znacznie wzrasta wśród dzieci w wieku szkolnym. Szczyt zachorowalności przypada na wiek 12-16 lat¹⁹.

Wśród dzieci w wieku szkolnym częstość występowania brodawek wynosi 10-20%¹²¹⁰. Badanie holenderskie przeprowadzone wśród 1465 dzieci w wieku 4-15 lat wykazało ogólną częstość występowania na poziomie 33%, przy czym u 4-latków wynosiła 15%, a u 11-latków już 44%¹¹. Dla porównania, wśród studentów chińskich uczelni częstość spadała do 1,4%¹¹¹², co wskazuje na zmniejszanie się częstości występowania z wiekiem.

Brodawki podeszwowe – szczególne aspekty epidemiologiczne

Brodawki podeszwowe (verrucae plantaris) zasługują na szczególną uwagę ze względu na swoją wysoką częstość występowania i charakterystyczne cechy epidemiologiczne¹³. Wykazują one roczną zachorowalność na poziomie 14% w populacji ogólnej⁸¹⁴¹⁵. Szacuje się, że około 10% populacji ogólnej cierpi na brodawki podeszwowe¹⁰.

Corocznie 2% dorosłych i 6% dzieci zgłasza się po pomoc medyczną z powodu brodawek podeszwowych⁸¹⁴. W Anglii i Walii prawie dwa miliony osób rocznie odwiedza lekarza pierwszego kontaktu z powodu brodawek skórnych, co generuje koszty wynoszące co najmniej 40 milionów funtów rocznie¹⁶.

Czynniki demograficzne wpływające na częstość występowania

Analiza czynników demograficznych ujawnia interesujące prawidłowości w występowaniu brodawek. Pod względem płci stosunek zachorowań u mężczyzn do kobiet wynosi około 1:1², choć niektóre badania wskazują na nieco wyższą częstość u mężczyzn. W przypadku brodawek podeszwowych obserwuje się większą częstość u dziewczynek i mężczyzn⁹.

Znaczące różnice występują między grupami etnicznymi. Brodawki są około dwa razy częstsze u osób rasy białej niż u osób rasy czarnej lub Azjatów¹². Szczególną formą brodawek – ogniskowym rozrostem nabłonkowym (choroba Hecka) – częściej chorują Inuici i rdzenni Amerykanie¹².

Grupy szczególnego ryzyka

Niektóre grupy zawodowe i populacje wykazują podwyższone ryzyko wystąpienia brodawek¹⁷. Do grup zwiększonego ryzyka należą:

• Osoby pracujące z mięsem, drobiem i rybami¹¹⁷¹⁸
• Sportowcy, szczególnie ci uprawiający dyscypliny wymagające chodzenia boso⁹¹⁹
• Osoby z zaburzeniami odporności, w tym pacjenci po transplantacji narządów¹⁷
• Pacjenci z atopowym zapaleniem skóry¹⁷¹⁸
• Osoby korzystające z komunalnych obiektów sportowych, basenów i szatni⁴⁹

Osoby immunokompromitowane wykazują nie tylko wyższą częstość występowania brodawek, ale także większą nasilenie zmian i dłuższy czas trwania choroby¹⁴¹⁹²⁰. U tych pacjentów brodawki mogą być również bardziej oporne na leczenie i częściej nawracają²¹.

Prognoza i spontaniczne ustępowanie

Jedną z charakterystycznych cech brodawek jest ich skłonność do spontanicznego ustępowania, szczególnie u dzieci¹⁷. U dwóch trzecich dzieci brodawki ustępują samoistnie w ciągu dwóch lat¹⁷. U zdrowych osób około 30% brodawek ustępuje w ciągu 6 miesięcy, a 60% w ciągu roku²².

Spontaniczne ustępowanie u dorosłych przebiega wolniej i może trwać kilka lat lub dłużej¹⁷²¹. Badanie przeprowadzone wśród studentów chińskich wykazało, że nieco ponad połowa pacjentów doświadczyła spontanicznego ustąpienia brodawek w ciągu dwóch lat, co jest niższym odsetkiem niż obserwowany u dzieci²³.

Tendencje sezonowe i czynniki środowiskowe

Brodawki podeszwowe wykazują pewne tendencje sezonowe, częściej występując w miesiącach zimowych⁹. Może to być związane z większym korzystaniem z zamkniętych obiektów sportowych i gorszą wentylacją obuwia w tym okresie.

Wirus HPV może przetrwać na powierzchniach przez miesiące, a nawet lata¹⁵. Szczególnie sprzyja mu ciepłe i wilgotne środowisko, dlatego miejsca takie jak podłogi pryszniców, szatnie i obszary wokół basenów stanowią idealne warunki do transmisji wirusa¹⁵.

Nawroty i czynniki prognostyczne

Nawroty brodawek są częstym zjawiskiem¹⁷²². Czynniki wpływające na nawroty wydają się być związane z ogólnym stanem odporności pacjenta oraz czynnikami miejscowymi²⁴. Brodawki u pacjentów z prawidłowym układem odpornościowym mają największą szansę na ustąpienie bez terapii¹⁷.

Badania wskazują, że młodszy wiek pacjenta jest związany z lepszym rokowaniem i wyższą skutecznością leczenia²⁵. Zarówno naturalne ustępowanie, jak i skuteczność terapeutyczna różnych metod leczenia brodawek podeszwowych są wyższe w młodszych grupach wiekowych²⁵.