Mechanizmy migracji komórek i oporności na leczenie

Mutacje w genie CXCR4 stanowią drugą najczęstszą aberrację genetyczną w makroglobulinemii Waldenströma, obserwowaną u 30-40% pacjentów1. Somatyczne mutacje CXCR4 występujące w WM są podobne do mutacji germinalnych w CXCR4 opisanych w rzadkim zespole brodawek, hipogammaglobulinemii, niedoboru odporności i mielokateksis (WHIM)1.

Charakterystyka mutacji CXCR4

Oprócz mutacji L265P MYD88, mutacja receptora chemokiny C-X-C typu 4 (CXCR4) została znaleziona u 29% pacjentów z WM1. Alteracje w C-końcowej części genu CXCR4 stanowią drugą najczęstszą mutację somatyczną w WM i są obserwowane u 30-40% pacjentów2.

Mutacje w regionie C-końcowym pozostawiają region wiążący ligand receptora CXCR4 nienaruszony i zapobiegają internalizacji receptora po związaniu z ligandem SDF12. To skutkuje trwałą sygnalizacją downstream poprzez szlaki AKT, extracellular signal-regulated kinase (ERK) i BTK2.

Mechanizmy aktywacji i sygnalizacji

Mutacje CXCR4 typu WHIM prowadzą do permanentnej aktywacji CXCR4 przez jego ligand stromal cell-derived factor 1/C-X-C motif chemokine ligand 12 (CXCL12), stymulują proliferację, migrację i homing komórek WM do nisz szpiku kostnego, a tym samym promują przetrwanie komórek1.

Somatyczne aktywujące mutacje w C-końcowej domenie genu CXCR4 są również obecne u nawet 40% pacjentów z WM i prawie zawsze są obserwowane w połączeniu z mutacjami MYD88 u pacjentów z WM3. Subklonalny charakter mutacji CXCR4 względem MYD88 sugeruje, że mutacje te występują po MYD88, choć mogłyby wystąpić wcześnie w patogenezie WM, biorąc pod uwagę ich wykrycie u pacjentów z IgM MGUS3.

Typy mutacji CXCR4 i ich znaczenie kliniczne

Mutacja podobna do WHIM CXCR4(S338X) somatyczna aktywuje AKT i ERK, i promuje oporność na ibrutinib i inne środki stosowane w leczeniu makroglobulinemii Waldenströma4. Pacjenci z mutacjami CXCR4WHIM/NS prezentują się z wyższym stopniem limfoplazmatocytozy szpiku w porównaniu do mutacji CXCR4WHIM/FS i CXCR4WT2.

Obecność tych mutacji jednak nie ma niekorzystnego wpływu na przeżycie całkowite (OS)2. Dlatego użyteczność oceniania ich w rutynowej praktyce klinicznej jest obecnie niejasna poza pacjentami leczonymi w badaniach klinicznych lub inhibitorami BTK2.

Wpływ na prezentację kliniczną

Mutacje CXCR4 mogą prowadzić do zwiększonego obciążenia chorobą szpiku kostnego, a pacjenci z mutacjami nonsensownymi CXCR4 mogą mieć wyższe poziomy białka M i objawowy zespół hiperwiskozyjności5. Pacjenci z makroglobulinemią Waldenströma z współistniejącą mutacją MYD88 i CXCR4 częściej mają zespół hiperwiskozyjności i zajęcie szpiku kostnego6.

CXCR4 jest również stosunkowo unikalny dla makroglobulinemii Waldenströma i występuje u około 40% wszystkich pacjentów7. Może to również modyfikować chorobę – pacjenci noszący te mutacje mają tendencję do bardzo wysokich IgM i objawowej hiperwiskozyjności7.

Oporność na leczenie

Mutacje CXCR4 typu WHIM wydają się mediować oporność na leki i wykazano, że wpływają na odpowiedź na nowe leczenie, takie jak inhibitory kinazy tyrozynowej Brutona (BTK), mammalian target of rapamycin i phosphoinositide 3-kinase (PI3K)1. CXCR4 może również przeciwdziałać aktywności wielu leków – inhibitory BTK mogą być bardzo wpływane na to, czy pacjent ma lub nie ma mutacji CXCR47.

Dlatego nie tylko modyfikuje chorobę, ale także modyfikuje leczenie7. Status mutacji CXCR4 wpływa na odpowiedź na leczenie, ale nie na ryzyko śmierci8.

Znaczenie w stratyfikacji ryzyka

Treon i współpracownicy donoszą, że mutacje somatyczne w MYD88 i CXCR4 u pacjentów z makroglobulinemią Waldenströma są determinantami prezentacji klinicznej i przeżycia całkowitego8. Pacjenci z MYD88 (L265P) i CXCR4 z mutacjami zespołu WHIM/nonsense (NS) mieli znacznie wyższe zajęcie chorobą szpiku kostnego i objawową chorobę wymagającą terapii, w tym zespół hiperwiskozyjności8.

Pacjenci z MYD88 (L265P) i mutacjami WHIM/frameshift (FS) CXCR4 lub dzikim typem CXCR4 mieli pośrednie zajęcie szpiku kostnego, podczas gdy ci z dzikim typem MYD88 i CXCR4 mieli najniższe obciążenie chorobą szpiku kostnego8.

Implikacje terapeutyczne

Zrozumienie mutacji CXCR4 ma istotne znaczenie dla wyboru terapii, szczególnie w kontekście inhibitorów BTK7. Mutacja MYD88 ma częstość występowania w makroglobulinemii Waldenströma od 87 do 100%, a CXCR4 jest drugą najczęstszą9. Status mutacyjny tych markerów wpływa zarówno na prezentację kliniczną, jak i ma implikacje terapeutyczne10.

Pytania i odpowiedzi

Jak często występują mutacje CXCR4 w makroglobulinemii Waldenströma?

Mutacje CXCR4 występują u 30-40% pacjentów z makroglobulinemią Waldenströma i prawie zawsze współwystępują z mutacjami MYD88. Są to mutacje typu WHIM, podobne do tych w rzadkim zespole genetycznym.

Jak mutacje CXCR4 wpływają na zachowanie komórek nowotworowych?

Mutacje CXCR4 prowadzą do permanentnej aktywacji receptora, co stymuluje proliferację, migrację i lokalizację komórek WM w niszach szpiku kostnego. Zapobiegają internalizacji receptora, skutkując trwałą sygnalizacją przez szlaki AKT, ERK i BTK.

Jakie są konsekwencje kliniczne mutacji CXCR4?

Pacjenci z mutacjami CXCR4 często mają wyższe poziomy białka IgM, większe zajęcie szpiku kostnego i częściej rozwijają objawowy zespół hiperwiskozyjności. Mutacje te nie wpływają na przeżycie całkowite, ale modyfikują odpowiedź na leczenie.

Dlaczego mutacje CXCR4 są ważne w kontekście leczenia?

Mutacje CXCR4 mogą mediować oporność na inhibitory BTK, mTOR i PI3K. Pacjenci z tymi mutacjami mogą gorzej odpowiadać na ibrutinib i inne inhibitory BTK, co ma znaczenie dla wyboru strategii terapeutycznej.

Kiedy w rozwoju WM pojawiają się mutacje CXCR4?

Mutacje CXCR4 mają charakter subklonalny względem MYD88, co sugeruje, że występują po mutacji MYD88. Mogą jednak pojawić się stosunkowo wcześnie w patogenezie, ponieważ są wykrywalne u pacjentów z IgM MGUS.

Reklama
Reklama