Leczenie operacyjne zapalenia stawu kciuka

Leczenie chirurgiczne zapalenia stawu kciuka jest rozważane gdy metody niechirurgiczne nie przynoszą już skutecznej ulgi w objawach¹. Celem interwencji chirurgicznej jest wyeliminowanie bólu i przywrócenie funkcji ręki przy jednoczesnym zachowaniu stabilności i ruchomości². Istnieje silny konsensus w środowisku medycznym, że usunięcie zmienionej chorobowo powierzchni stawowej kciuka wiąże się z dobrymi wynikami klinicznymi.

Operacja jest wskazana w trzech głównych sytuacjach³. Po pierwsze, u pacjentów z niepowodzeniem leczenia niechirurgicznego i utrzymującym się bólem. Po drugie, u pacjentów z wyjątkowo słabym chwytem poniżej pięciu funtów – dalsze opóźnianie operacji może prowadzić do przewlekłej słabości chwytu. Po trzecie, deformacje stawu śródręczno-paliczkowego, czyli kolejnego stawu, stanowią wskazanie do operacji.

Rodzaje procedur chirurgicznych

Dostępny jest szereg opcji chirurgicznych, które można ogólnie podzielić na dwie główne kategorie: procedury bez implantów i procedury związane z implantami². Procedury bez implantów obejmują trapezektomię z lub bez interpozytu ścięgnistego, zawieszenie szwem, procedury artroskopowe, osteotomie śródręcza i zespolenie stawu. Procedury związane z implantami obejmują wszystkie opcje chirurgiczne, w których implanty są używane do zastąpienia lub odtworzenia stawu.

Trapezektomia sama w sobie była standardowym leczeniem operacyjnym przez wiele lat⁵. Jednak obawy dotyczące podłużnego zapadania się promienia kciuka wpływającego na siłę chwytu i szczypania doprowadziły do rozwoju alternatywnych technik chirurgicznych. Trapezektomia z rekonstrukcją więzadeł i interpozytem ścięgnistym (T-LRTI) stała się najczęściej wykonywaną procedurą.

Trapezektomia z rekonstrukcją

Trapezektomia z rekonstrukcją więzadeł i interpozytem ścięgnistym (T-LRTI) jest obecnie najczęściej wykonywaną operacją przy zapaleniu stawu kciuka⁴. Serie przypadków dotyczące średnio- i długoterminowych wyników wykazują 95% wskaźnik satysfakcji, z dobrą ulgą w bólu i poprawioną amplitudą ruchu oraz siłą chwytu⁵. T-LRTI stała się standardem, według którego mierzy się inne modalności leczenia.

Usunięcie całej kości czworobocznej eliminuje możliwość powrotu zapalenia stawu, a według badań LRTI ma 96% wskaźnik powodzenia⁴. Istnieje jednak niewielka częstość powikłań związanych z procedurą – zgłaszano chorobowość związaną z pobraniem przeszczepu, podrażnienie rany, zapalenie ścięgna zginacza promieniowego nadgarstka i zespół bólu regionalnego.

Badania randomizowane porównujące te dwie techniki nie wykazały żadnej statystycznie istotnej przewagi T-LRTI nad samą trapezektomią⁵. Nowoczesne podejście minimalno inwazyjne wykorzystuje trapezektomię z stabilizacją kciuka śródręcznego przez CMC tightrope, co pozwala uniknąć wielokrotnych nacięć na przedramieniu i pobrania ścięgna, skutkując wczesnym powrotem do sprawności funkcjonalnej⁶.

Zespolenie stawu (artrodeza)

Zespolenie stawu jest doskonałą opcją w leczeniu zapalenia stawu podstawy kciuka⁷. Jest zazwyczaj zarezerwowane dla młodszych pacjentów (w wieku 50 lat) z zawodem wymagającym ciężkiej pracy fizycznej, ponieważ oprócz skutecznej ulgi w bólu i wzmocnionego chwytu szczypania, zapewnia poprawioną stabilność przy jednoczesnym zachowaniu długości pierwszego promienia.

Zespolenie lub artrodeza dowolnego stawu ma na celu wyeliminowanie bólu poprzez umożliwienie kościom tworzącym staw zrastania się razem lub zespolenia w jedną solidną kość⁸. Zespolenia są stosowane w wielu stawach i były bardzo powszechne przed wynalezieniem sztucznych stawów do zastąpienia stawów z zapaleniem.

Bolesne niezrastanie może być problemem przy wykonywaniu tej procedury⁷. Wskaźnik niezrastania został zgłoszony między 0% a 48%, ze średnią 13%. Literatura porównująca procedury artrodezy z trapezektomią z lub bez artroplastyki interpozytu wykazuje podobne wyniki z chwytem końcówkowym, chwytem kluczowym i siłą chwytu, jednak ulga w bólu, nietolerancja zimna i wskaźniki powikłań są lepsze w grupie trapezektomii.

Nowoczesne implanty i techniki

W ostatnich latach rozwinęły się nowoczesne techniki chirurgiczne wykorzystujące zaawansowane implanty¹⁰. Implanty syntetycznej chrząstki Cartiva to cylindryczne implanty syntetycznej chrząstki, które są wkładane do stawu kciuka. Te implanty naśladują właściwości naturalnej chrząstki, pomagając przywrócić siłę i elastyczność kciuka.

Po trzech do sześciu miesięciach większość pacjentów odzyskuje dobry poziom siły w kciuku, chociaż pełne wyzdrowienie może potrwać do roku¹¹. Procedura jest odpowiednia dla niektórych pacjentów z wyjątkiem tych z późniejszym stadium zapalenia stawu, które obejmuje kolejny staw w dół. W porównaniu z konwencjonalną trapezektomią, operacja implantu Cartiva pomaga poprawić siłę szczypania i chwytu.

Inne nowoczesne opcje obejmują implanty z pyrokarbon, które są używane do resurface’ingu uszkodzonej chrząstki¹². Dla zapalenia stawu śródręczno-nadgarstnego (CMCJ) preferowany jest implant resurface’ingowy z pyrokarbonu zwany Pyrocardan. Te implanty w kształcie dysku są zaprojektowane do zastąpienia uszkodzonej chrząstki trwałym i długotrwałym materiałem z pyrokarbonu, który może pomóc przywrócić funkcję stawu.

Przebieg operacji i rekonwalescencja

Operacja zapalenia stawu kciuka jest zabiegiem jednodniowym wykonywanym w znieczuleniu ogólnym¹³. Zabieg obejmuje usunięcie zmienionej chorobowo kości zwanej czworoboczną. Po usunięciu czworobocznej, kość śródręczna kciuka jest stabilizowana za pomocą ścięgna z przedramienia. Pacjenci będą mieli zwiększony ból w okolicy po operacji, który może utrzymywać się do jednego miesiąca.

Po operacji można oczekiwać noszenia gipsu lub ortezy przez okres od czterech do ośmiu tygodni¹⁴. W zależności od wykonywanej procedury czas ten może się różnić. Po zdjęciu gipsu może być zalecana fizjoterapia, aby pomóc w odzyskaniu siły i ruchu ręki. Pełne wyzdrowienie po operacji zajmuje kilka miesięcy, ale większość pacjentów jest w stanie ostatecznie powrócić do normalnych czynności.

Program rehabilitacji, często z udziałem terapeuty, pomoże odzyskać ruch i siłę w ręce¹⁴. Pacjenci mogą odczuwać pewien dyskomfort podczas początkowych etapów programu rehabilitacji, ale będzie to zmniejszać się z czasem. Chociaż powrót do zdrowia jest powolny, pacjenci powinni być w stanie wznowić normalne czynności i są bardzo zadowoleni z wyników.

Wyniki leczenia chirurgicznego

Leczenie chirurgiczne zapalenia stawu kciuka charakteryzuje się wysokimi wskaźnikami powodzenia¹⁵. Po operacji 90-95% pacjentów osiąga dobre do doskonałych wyników. Większość pacjentów doświadcza znacznej ulgi w bólu, poprawy funkcji ręki i możliwości powrotu do codziennych czynności.

Zapalenie podstawy stawu kciuka jest stanem bardzo dobrze poddającym się leczeniu, a wielu pacjentów jest zadowolonych z wyniku po leczeniu¹⁴. Pacjenci, którzy nie osiągają ulgi dzięki leczeniu niechirurgicznemu, bardzo często uzyskują dobry wynik po operacji. Operacja dla zapalenia stawu kciuka jest jednym z najlepszych i najbardziej niezawodnych zabiegów w chirurgii ręki¹⁶.