Objawy skórne małopłytkowości – wybroczyny i plamice

Zmiany skórne stanowią jedne z najczęstszych i najbardziej charakterystycznych objawów małopłytkowości. Powstają w wyniku krwawień pod powierzchnią skóry z powodu niewystarczającej liczby płytek krwi, które są odpowiedzialne za prawidłowe krzepnięcie¹.

Wybroczyny – drobne plamki na skórze

Wybroczyny to najwcześniejszy i najbardziej charakterystyczny objaw skórny małopłytkowości. Są to bardzo drobne, czerwono-fioletowe plamki wielkości główki szpilki, które powstają w wyniku krwawień z najmniejszych naczyń krwionośnych – kapilar²³. Najczęściej pojawiają się na dolnych częściach nóg, stopach i kostkach, gdzie ciśnienie krwi jest najwyższe.

Charakterystyczną cechą wybroczyn jest to, że nie bielną po naciśnięciu palcem, co odróżnia je od innych rodzajów wysypek⁴. Mogą występować w skupiskach, przypominając wysypkę, lub pojawiać się pojedynczo w różnych miejscach ciała⁵. W cięższych przypadkach wybroczyny mogą pojawić się również w jamie ustnej, na wargach i błonach śluzowych.

Plamice – większe obszary krwawień

Plamice to większe obszary krwawień pod skórą, które powstają gdy wybroczyny łączą się ze sobą lub gdy dochodzi do krwawienia z większych naczyń³. Mają one czerwony, fioletowy lub brązowo-żółty kolor i są większe niż wybroczyny, ale mniejsze niż typowe siniaki⁶.

Plamice mogą mieć różny kształt i wielkość, od kilku milimetrów do kilku centymetrów średnicy. W przeciwieństwie do siniaków, które zwykle mają okrągły kształt, plamice mogą być nieregularne⁴. Podobnie jak wybroczyny, nie bielną po naciśnięciu i mogą występować w różnych miejscach ciała, szczególnie na kończynach.

Łatwe powstawanie siniaków

Pacjenci z małopłytkowością bardzo łatwo nabijają siniaki, często po minimalnych urazach lub nawet bez widocznej przyczyny⁷⁸. Siniaki mogą pojawić się w miejscach, gdzie normalnie nie powinny występować, takich jak łokcie i kolana, po zwykłych ruchach codziennych.

Te spontaniczne siniaki są często większe i bardziej kolorowe niż te, które pojawiają się u osób zdrowych po podobnych urazach⁹. Mogą mieć różnorodne kolory – od czerwonego i fioletowego w początkowej fazie, przez niebieski, aż po żółty i zielony w miarę gojenia się.

Rozmieszczenie zmian skórnych

Objawy skórne małopłytkowości mają charakterystyczne rozmieszczenie. Najczęściej pojawiają się na dolnych kończynach – nogach, stopach i kostkach, gdzie ciśnienie hydrostatyczne jest najwyższe¹⁰¹¹. W miarę postępu choroby zmiany mogą rozprzestrzeniać się na inne części ciała.

W cięższych przypadkach wybroczyny i plamice mogą pojawić się na rękach, tułowiu, a nawet w jamie ustnej i na błonach śluzowych¹². Obecność zmian w jamie ustnej często wskazuje na bardziej zaawansowany stopień małopłytkowości i wymaga szczególnej uwagi medycznej.

Zależność od poziomu płytek

Nasilenie objawów skórnych ściśle koreluje z poziomem płytek krwi. Przy liczbie płytek między 30 000 a 50 000 na mikrolitr mogą pojawić się pojedyncze wybroczyny, ale są one rzadkie¹³. Gdy poziom płytek spada poniżej 20 000 na mikrolitr, wybroczyny i plamice stają się bardziej widoczne i liczne.

Przy skrajnie niskich poziomach płytek (poniżej 10 000 na mikrolitr) zmiany skórne mogą być bardzo rozległe, a pacjenci mogą rozwijać spontaniczne siniaki bez jakiejkolwiek przyczyny¹⁴. W takich przypadkach nawet delikatne dotknięcie może spowodować powstanie siniaków.

Różnicowanie z innymi schorzeniami

Zmiany skórne w małopłytkowości należy różnicować z innymi schorzeniami powodującymi podobne objawy. Wybroczyny mogą przypominać wysypki alergiczne, ale w przeciwieństwie do nich nie swędzą i nie bielną po naciśnięciu¹⁵. Plamice można pomylić z siniakami pourazowymi, ale w małopłytkowości pojawiają się spontanicznie lub po minimalnych urazach.

Ważne jest również odróżnienie zmian związanych z małopłytkowością od innych schorzeń krwi, infekcji czy chorób autoimmunologicznych, które również mogą powodować podobne objawy skórne. Prawidłowa diagnostyka wymaga badania morfologii krwi z oceną liczby płytek.

Postępowanie przy zmianach skórnych

Przy pojawieniu się charakterystycznych zmian skórnych należy unikać dalszych urazów i chronić skórę przed uszkodzeniami¹⁶. Pacjenci powinni unikać sportów kontaktowych i czynności, które mogą prowadzić do urazów.

Ważne jest również monitorowanie postępu zmian – nagłe zwiększenie liczby wybroczyn, pojawienie się nowych plamić lub spontanicznych siniaków może wskazywać na pogorszenie stanu i wymaga pilnej konsultacji medycznej¹⁷. Dokumentowanie fotograficzne zmian może być pomocne dla lekarza w ocenie postępu choroby.