Leczenie ciężkich przypadków zapalenia ucha zewnętrznego

Większość przypadków zapalenia ucha zewnętrznego można leczyć miejscowymi kroplami antybiotykowymi, jednak niektóre sytuacje wymagają bardziej intensywnego podejścia terapeutycznego. Antybiotyki doustne rzadko są potrzebne, ale powinny być stosowane, gdy zapalenie ucha zewnętrznego jest uporczywe, gdy może współistnieć zapalenie ucha środkowego lub gdy nastąpiło miejscowe lub ogólnoustrojowe rozprzestrzenienie infekcji¹.

Wskazania do stosowania antybiotyków doustnych

Antybiotyki doustne są zarezerwowane dla określonych grup pacjentów i sytuacji klinicznych. Wskazania do stosowania antybiotyków doustnych obejmują²:

• Pacjenci z cukrzycą i zwiększoną zachorowalnością
• Pacjenci z HIV/AIDS
• Podejrzenie martwiczego zapalenia ucha zewnętrznego
• Współistniejące ostre zapalenie ucha środkowego

W przypadku ciężkich infekcji obejmujących głębszą infekcję skóry lub zapalenie tkanki łącznej może być potrzebna kombinacja kropli miejscowych z antybiotykiem doustnym³. Jeśli infekcja jest trudna do leczenia lub ciężka, albo rozprzestrzeniła się na pobliskie tkanki, chrząstki lub kości, może być potrzebny silniejszy antybiotyk⁴.

Większość osób z zapaleniem ucha zewnętrznego nie wymaga leków doustnych⁶. Jednak bez opieki medycznej, gdy objawy się rozpoczną, stan nie poprawi się sam, podkreślając, że ignorowanie tego może prowadzić do znacznego bólu i powikłań⁷. Nieleczone zapalenie ucha zewnętrznego może prowadzić do infekcji okolicznych tkanek, w tym skóry lub czaszki⁷.

Martwicze zapalenie ucha zewnętrznego

Martwicze zapalenie ucha zewnętrznego (znane również jako złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego) to najcięższa postać schorzenia, która może stać się niebezpieczna i może wymagać⁸:

• Antybiotyków dożylnych
• Hospitalizacji
• Intensywnego monitorowania
• W niektórych przypadkach zabiegu chirurgicznego

Antybiotyki dożylne są stosowane u osób z martwiczym zapaleniem ucha zewnętrznego; mogą być również odpowiednie dla pacjentów z ciężkim zapaleniem tkanki łącznej lub osób, których objawy nie reagują na miejscowe i doustne antybiotyki⁹. Doskonała aktywność przeciwpseudomonasowa fluorochinolonów sprawiła, że stały się one zazwyczaj leczeniem z wyboru w przypadku martwiczego zapalenia ucha zewnętrznego, chociaż kombinacja antybiotyku beta-laktamowego i aminoglikozydu jest również skuteczna¹.

Postępowanie w przypadku niepowodzenia leczenia

Jeśli zapalenie ucha zewnętrznego może nie ustępować po 7-10 dniach leczenia kroplami do uszu, zazwyczaj zaleca się antybiotyki doustne, jeśli infekcja rozprzestrzeniła się poza przewód słuchowy lub u pacjentów ze źle kontrolowaną cukrzycą¹⁰. Pacjenci, którzy nie odpowiedzieli na leczenie w ciągu 48-72 godzin, powinni być ponownie ocenieni¹¹.

Przy właściwym leczeniu większość infekcji powinna ustąpić w ciągu 7-10 dni¹². Jeśli objawy nie poprawią się zgodnie z oczekiwaniami, pacjent nie reaguje na leczenie, ma powikłanie ropne lub perforację błony bębenkowej, albo podejrzewa się martwicze zapalenie ucha zewnętrznego, wskazana jest konsultacja z otorynolaryngologiem⁹.

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z przewlekłym zapaleniem ucha zewnętrznego mogą wymagać długotrwałego lub powtarzanego leczenia, aby uniknąć powikłań¹³. W przypadku przewlekłego, niezakażnego, opornego na leczenie zapalenia ucha zewnętrznego, prospektywne badanie wykazało, że codzienne stosowanie 0,1% kremu takrolimusu (podawanego za pomocą knota usznego) skutkowało wysokimi wskaźnikami ustąpienia objawów po 9-12 dniach terapii⁶.

Leczenie składa się z miejscowego ciepła oraz miejscowych i ogólnoustrojowych antybiotyków w celu wyeliminowania najczęstszego patogenu – Staphylococcus aureus¹. Kontrola choroby w innych miejscach zmniejszy manifestacje w przewodzie słuchowym i dlatego jest podstawą leczenia¹⁴.

Powikłania wymagające interwencji chirurgicznej

Chirurgiczne oczyszczenie przewodu słuchowego jest zazwyczaj zarezerwowane dla martwiczego zapalenia ucha zewnętrznego lub powikłań zapalenia ucha zewnętrznego⁹. W niektórych przypadkach może być potrzebny zabieg chirurgiczny w celu leczenia i drenażu zakażonych kości czaszki¹⁵. Ssanie przewodu słuchowego zewnętrznego co tydzień jest wymagane, dopóki nie zostanie usunięty debris⁹.

Jeśli objawy są ciężkie lub utrzymują się pomimo leczenia, kluczowe jest skonsultowanie się ze specjalistami laryngologami, którzy mogą zapewnić dokładną ocenę i zaawansowane opcje leczenia w celu rozwiązania uporczywych lub skomplikowanych przypadków zapalenia ucha zewnętrznego¹⁶. W przypadku ciężkich objawów lekarz może potrzebować oczyścić uszy lub przeprowadzić dalsze badanie samego ucha przed zalecenem skutecznego leczenia¹⁷. Operacja zwykle nie jest wymagana, ale pobyt w szpitalu może być potrzebny¹⁷.