Nowe metody leczenia ugryzeń przez węże – innowacyjne terapie

Ograniczenia tradycyjnych surowic przeciwjadowych

Tradycyjne surowice przeciwjadowe, choć ratują życie, mają szereg poważnych ograniczeń, które skłaniają naukowców do poszukiwania alternatywnych rozwiązań. Surowica przeciwjadowa jest produkowana w zasadzie w ten sam sposób co 100 lat temu i ma szereg poważnych wad¹. Aby zmaksymalizować skuteczność, prawie zawsze jest podawana dożylnie, a w większości przypadków surowica przeciwjadowa działa tylko przeciwko specyficznemu jadowi węża, który został użyty do jej produkcji¹.

Według jednego z badań, na rynku znajduje się 127 różnych surowic przeciwjadowych¹. Wszystkie te braki oznaczają, że istnieje bardzo silne uzasadnienie, aby spróbować poprawić leczenie i opracować nowe terapie, które mogą rozwiązać niektóre z tych wyzwań¹. Idealna terapia przeciwdziałająca jadowitym ugryzieniom węży byłaby łatwa do podania i działałaby przeciwko szerokiemu zakresowi gatunków¹.

Doustne leki blokujące działanie jadu

Jednym z najbardziej obiecujących kierunków badań są doustne leki, które mogą blokować działanie najśmiertelniejszych składników jadu węży. Ophirex, korporacja użyteczności publicznej skupiona na zdrowiu globalnym, pracuje nad poprawą wyników dla ofiar ugryzeń węży poprzez opracowanie przystępnego, dostępnego, doustnego leczenia do natychmiastowego użycia wszędzie tam, gdzie dojdzie do ugryzienia².

Varespladib jest inhibitorem fosfolipazy A2, enzymu obecnego w jadach większości węży jadowitych. Lek ten został pierwotnie opracowany jako przeciwzapalny, ale badania wykazały jego potencjał w neutralizacji jadów węży¹. Chociaż osoby, które otrzymały lek, nie miały lepszych wyników niż te, które go nie otrzymały, istnieją wskazówki, że varespladib działa zgodnie z przeznaczeniem, jeśli zostanie podany wkrótce po ugryzieniu¹.

Repozycjonowanie istniejących leków

Naukowcy badają również możliwość wykorzystania już istniejących leków do leczenia ugryzeń przez węże. Casewell i jego współpracownicy mają nadzieję na przekierowanie innego doustnego leku do leczenia ugryzeń węży. Unithiol jest używany do leczenia zatruć metalami ciężkimi¹. Eksperymenty na zwierzętach były obiecujące, a grupa Casewella już przeniosła unithiol do badań bezpieczeństwa na ludziach¹.

Dalsze prace Casewella i jego współpracowników sugerują, że powszechny lek przeciwkrzepliwy może działać przeciwko trzeciej rodzinie toksyn, znanej jako toksyny trójpalczaste¹. Każdy z tych leków może okazać się cenny, a następnym krokiem jest uzyskanie ich zatwierdzenia indywidualnie do leczenia ugryzeń węży¹.

Przeciwciała monoklonalne nowej generacji

Chociaż małe cząsteczki takie jak varespladib mogą okazać się cenne, prawdopodobnie nie zastąpią surowicy przeciwjadowej. Dlatego wielu badaczy pracuje nad przebudową terapii, o której już wiedzą, że jest skuteczna: przeciwciał¹. Badacze mają nadzieję znaleźć bardziej uniwersalne przeciwciała, które działają przeciwko szerokiemu zakresowi jadów węży, a następnie produkować je w laboratorium¹.

Marzeniem, które mamy, jest możliwość zastąpienia obecnych surowic przeciwjadowych czterema lub pięcioma naprawdę dobrymi, szeroko neutralizującymi przeciwciałami monoklonalnymi¹. Naukowcy badają krew człowieka, który był ugryziony przez węże setki razy, w nadziei na stworzenie lepszego leczenia ugryzeń przez węże³.

Nanociała jako alternatywa

Nanociała są mniej skomplikowane niż przeciwciała, więc mogą być produkowane w laboratorium przy użyciu organizmów takich jak drożdże lub Escherichia coli, co czyni je znacznie mniej kosztownymi¹. Te małe fragmenty przeciwciał pochodzące od lam i alpak mogą być produkowane w systemach bakteryjnych lub drożdżowych, co znacznie obniża koszty produkcji w porównaniu z tradycyjnymi surowicami.

Inne grupy projektują blokery toksyn od podstaw, bez potrzeby koni, ludzi czy alpak. Badacze mogą projektować białka, które wiążą się mocno z określonymi toksynami bez konieczności przeszukiwania bibliotek przeciwciał lub nanociał¹. To podejście oferuje możliwość precyzyjnego projektowania molekuł terapeutycznych dostosowanych do konkretnych składników jadu.

Wyzwania w dostępności nowych terapii

Ralph, który codziennie widzi niszczycielski wpływ ugryzeń węży w Indiach, jest podekscytowany tym, że badacze czynią postępy w kierunku nowych terapii. Ale widzi też szeroką przepaść między tymi terapiami a obecnym standardem opieki¹. Terapie, które są bardziej skuteczne lub wygodniejsze, będą użyteczne tylko wtedy, gdy będą również przystępne cenowo i dostępne dla ludzi, którzy ich najbardziej potrzebują¹.

Większość zgonów z powodu ugryzeń węży następuje, zanim ofiary mogą dotrzeć do opieki medycznej. Luka między ugryzieniem przez jadowitego węża a uzyskaniem odpowiedniego leczenia może być długa, bolesna i ostatecznie śmiertelna². Większość ugryzeń ma miejsce na obszarach wiejskich, z dala od szpitali, które mogą podać niezbędne surowice przeciwjadowe².

Perspektywy rozwoju i badania kliniczne

Ophirex opracowuje doustne leczenie w czasie ugryzienia, które blokuje najśmiertelniejszy składnik jadu obecny w 95% światowych jadowitych węży i może być podane natychmiast, wszędzie, aby skutecznie zatrzymać niszczycielski atak jadu². Bezpieczne, skuteczne i przystępne cenowo leczenie musi być udostępnione TERAZ².

Badania są nadal w bardzo wczesnej fazie – surowica przeciwjadowa była testowana tylko na myszach, a badacze są nadal lata od badań na ludziach³. Jednak postęp w tej dziedzinie daje nadzieję na rewolucję w leczeniu ugryzeń przez węże w nadchodzących dekadach.

Znaczenie dla zdrowia globalnego

Wellcome, jedna z wiodących organizacji finansujących badania nad ugryzieniami węży, uruchomiła w 2019 roku siedmioletni program o wartości 80 milionów funtów, zobowiązany do przekształcenia sposobu, w jaki leczenie ugryzeń węży jest badane i dostarczane, aby pomóc uczynić je bezpiecznymi, skutecznymi i dostępnymi dla wszystkich⁴.

Organizacja przyznała ponad 15 milionów funtów finansowania na wsparcie badaczy pracujących nad innowacyjnymi podejściami do odkrywania i opracowywania terapii nowej generacji do leczenia ugryzeń węży⁴. Te inwestycje mają na celu stworzenie kompleksowego obrazu tego, co wydarzyło się w dziedzinie rozwoju leczenia ugryzeń węży w ciągu ostatnich siedmiu lat⁴.