Zespół Muira-Torre’a i rak gruczołów łojowych – epidemiologia i screening

Zespół Muira-Torre’a (MTS) stanowi jeden z najważniejszych czynników predysponujących do rozwoju raka gruczołów łojowych i ma fundamentalne znaczenie w epidemiologii tej choroby. Właściwe rozpoznanie tego zespołu genetycznego ma kluczowe implikacje nie tylko dla pacjenta, ale również dla całej rodziny¹.

Charakterystyka zespołu Muira-Torre’a

Zespół Muira-Torre’a jest wariantem dziedzicznego zespołu raka jelita grubego bez polipowatości (zespół Lynch’a), charakteryzującym się występowaniem nowotworów łojowych, rogowiaków kolczystokomórkowych oraz nowotworów narządów wewnętrznych, szczególnie przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego¹. Zespół ten jest związany z mutacjami w genach odpowiedzialnych za naprawę niedopasowań DNA, głównie MLH1, MSH2, MSH6 i PMS2².

Dziedziczenie zespołu Muira-Torre’a następuje w sposób autosomalny dominujący, co oznacza, że każde dziecko osoby z tym zespołem ma 50% prawdopodobieństwo odziedziczenia mutacji³. Penetracja genetyczna jest wysoka, ale nie całkowita, co oznacza, że nie wszyscy nosiciele mutacji rozwiną objawy kliniczne zespołu.

Częstość występowania zespołu w populacji z rakiem gruczołów łojowych

Badania epidemiologiczne wskazują, że zespół Muira-Torre’a lub zespół Lynch’a można zidentyfikować u 18,8% do 33,3% pacjentów z rakiem gruczołów łojowych⁴. Ta znacząca częstość występowania czyni rak gruczołów łojowych potencjalnym markerem skórnym zespołu Muira-Torre’a².

W badaniach histopatologicznych około 32% nowotworów łojowych wykazuje niedobór białek naprawy niedopasowań (MMR), co sugeruje związek z zespołem Muira-Torre’a⁵⁶. Szczególnie wysoką częstość defektów MMR obserwuje się w nowotworach dobrze zróżnicowanych i o nieinfiltratywnym charakterze wzrostu⁷.

U około 19% pacjentów z rakiem gruczołów łojowych rozwija się co najmniej jeden nowotwór związany z zespołem Lynch’a/Muira-Torre’a, przy czym 29% z tych nowotworów występuje po diagnozie raka gruczołów łojowych⁴. W 41% przypadków zespołu Muira-Torre’a rak gruczołów łojowych poprzedza lub występuje jednocześnie z nowotworem narządów wewnętrznych⁸.

Aktualne praktyki przesiewowe i ich ograniczenia

Mimo wysokiej częstości występowania zespołu Muira-Torre’a wśród pacjentów z rakiem gruczołów łojowych, badania przesiewowe w kierunku defektów naprawy niedopasowań wykonywane są tylko u około 20% pacjentów⁵⁶. Ta niska częstość badań przesiewowych stanowi istotny problem w praktyce klinicznej i może prowadzić do niewykrycia znacznej liczby przypadków zespołu.

Obecnie obowiązujące wytyczne dotyczące długoterminowego postępowania z pacjentami z zespołem Lynch’a, opracowane przez zespół ekspertów w 2014 roku, nie uwzględniają badań przesiewowych w kierunku nowotworów skóry⁹. Jednak kilka badań rekomenduje okresowe badania dermatologiczne u osób z zespołem Lynch’a ze względu na znacznie podwyższone ryzyko raka gruczołów łojowych⁹.

Charakterystyki molekularne i histopatologiczne

Nowotwory łojowe związane z zespołem Muira-Torre’a wykazują charakterystyczne cechy molekularne i histopatologiczne. Wszystkie nowotwory z niestabilnością mikrosatelitarną (MSI) – charakterystyczną dla zespołu – wykazują lepsze zróżnicowanie i wszystkie mają dobrze odgraniczone (nieinfiltratywne) granice⁷.

Średni wiek pacjentów z nowotworami typu MSI wynosi 69,6 lat, w porównaniu z 83,1 lat dla nowotworów związanych z ekspozycją na promieniowanie UV i 72,7 lat dla nowotworów oligomutacyjnych². Nowotwory MSI charakteryzują się również brakiem cech przewlekłego uszkodzenia słonecznego, co jest zgodne z ich rozwojem w miejscach chronionych przed promieniowaniem⁷.

Implikacje dla pacjentów immunosupresyjnych

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów po przeszczepieniu narządów, u których obserwuje się wysoką częstość nowotworów łojowych. Kilka doniesień wskazuje na związek między lekami immunosupresyjnymi a progresją utajonego zespołu Muira-Torre’a¹⁰. Leki immunosupresyjne wydają się być związane z wyjątkowo wysoką częstością nowotworów łojowych w porównaniu z populacją ogólną¹⁰.

U pacjentów po przeszczepieniu nerki z rakiem gruczołów łojowych występuje wysokie prawdopodobieństwo współistnienia zespołu Muira-Torre’a¹⁰. Sugeruje to, że immunosupresja może „demaskować” genetyczne predyspozycje, które w normalnych warunkach pozostawałyby utajone przez dłuższy czas.

Rekomendacje dotyczące badań przesiewowych

Zaleca się przeprowadzenie badań przesiewowych w kierunku zespołu Muira-Torre’a u pacjentów z pozaocznym rakiem gruczołów łojowych oraz u osób z wynikiem Mayo MTS równym 2 lub wyższym, a także u pacjentów z niedoborem MMR przed 50. rokiem życia¹¹. Badania przesiewowe powinny obejmować immunohistochemiczne oznaczanie białek naprawy niedopasowań oraz w przypadkach wskazanych – badania genetyczne.

Diagnostyka zespołu Muira-Torre’a może pomóc w identyfikacji pacjentów wymagających intensywnego nadzoru onkologicznego oraz wczesnego rozpoczęcia badań przesiewowych w kierunku nowotworów związanych z tym zespołem⁸. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ wczesne wykrycie nowotworów przewodu pokarmowego znacząco poprawia rokowanie.

Implikacje terapeutyczne

Rozpoznanie zespołu Muira-Torre’a ma również implikacje terapeutyczne. Pacjenci z defektami naprawy niedopasowań mogą wykazywać lepszą odpowiedź na immunoterapię ze względu na wysokie obciążenie mutacyjne nowotworów⁵⁶. Ponadto, u pacjentów z zespołem Lynch’a zaleca się chemioprewencję aspiryną, która może zmniejszać ryzyko rozwoju nowotworów kolorektalnych⁵.

Włączenie badań przesiewowych MMR do wytycznych klinicznych dotyczących postępowania z rakiem gruczołów łojowych zwiększy możliwości diagnostyki zespołu Muira-Torre’a/Lynch’a, co będzie miało implikacje dla nadzoru onkologicznego, chemioprewencji aspiryną oraz immunoterapii ukierunkowanej na nowotwory związane z tymi zespołami⁵.

Przyszłe kierunki badań i praktyki klinicznej

Optymalna metoda zapobiegania rozwojowi nowotworów u biorców przeszczepów z zespołem Muira-Torre’a pozostaje niejasna¹⁰. Konieczne są dalsze badania nad strategiami prewencyjnymi oraz nad optymalną częstością i metodami monitorowania onkologicznego u tej szczególnej grupy pacjentów.

Profilaktyczne badania przesiewowe w kierunku nowotworów powinny być przeprowadzane u osób z zespołem Muira-Torre’a zgodnie z wytycznymi dotyczącymi nadzoru onkologicznego w zespole Lynch’a¹⁰. Wymaga to ścisłej współpracy między dermatologami, onkologami, gastroenterologami oraz genetykami klinicznymi.