Trendy czasowe w epidemiologii nadciśnienia płucnego – analiza zmian

Analiza trendów czasowych w epidemiologii nadciśnienia płucnego dostarcza kluczowych informacji o ewolucji tego schorzenia na przestrzeni ostatnich dekad¹. Obserwowane zmiany odzwierciedlają nie tylko starzenie się populacji, ale także poprawę diagnostyki, zmiany w leczeniu oraz ewolucję czynników ryzyka w różnych społeczeństwach.

Wzrostowe trendy śmiertelności

Dane z amerykańskiego systemu nadzoru zdrowotnego pokazują niepokojące trendy w śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym. Wskaźniki śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym wzrosły z 17,81 na milion populacji w 2003 roku do 23,89 w 2020 roku, co oznacza wzrost o 34%². Ten wzrost jest szczególnie widoczny wśród mężczyzn, gdzie po okresie spadku śmiertelności w latach 1980-2005, obecnie obserwuje się znaczący trend wzrostowy¹.

Podobnie u kobiet, wskaźniki śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym kontynuują znaczący wzrost w ciągu ostatniej dekady³. Analiza pokazuje, że ogółem nadciśnienie płucne było częściej raportowane jako podstawowa przyczyna zgonu u kobiet, przy czym różnica między płciami poszerzała się w okresie badania⁴. Wskaźniki śmiertelności w grupach 2-5 nadciśnienia płucnego według klasyfikacji WHO wzrosły, obserwując bardziej stromy wzrost u kobiet w porównaniu z mężczyznami⁴.

Szczególnie niepokojące są wskaźniki śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym u osób w wieku 85 lat i więcej, które przyspieszyły w porównaniu ze wskaźnikami dla młodszych grup wiekowych⁵. Badania dokumentują dziewiętnaście razy wyższe wskaźniki śmiertelności w grupach 2-5 nadciśnienia płucnego w porównaniu z grupą PAH, 55% wzrost obciążenia śmiertelnością związanego z grupami 2-5 nadciśnienia płucnego oraz wzrost mediany wieku zgonu⁴.

Zmiany w hospitalizacji

Równolegle ze wzrostem śmiertelności obserwuje się znaczący wzrost wskaźników hospitalizacji związanych z nadciśnieniem płucnym. Wskaźniki hospitalizacji wzrosły znacząco zarówno u mężczyzn, jak i kobiet w ciągu ostatniej dekady, przy czym u osób w wieku 85 lat i więcej wskaźniki hospitalizacji niemal się podwoiły⁶. Dane historyczne pokazują wzrost z 40,8 na 100,000 w 1980 roku do 90,1 na 100,000 w 2002 roku⁷.

Szczególnie dramatyczny wzrost obserwowano w najstarszej grupie wiekowej. Skorygowany względem wieku wskaźnik hospitalizacji na 100,000 w tej grupie wynosił 197,8 w 1990 roku i wzrósł do 649,7 w 2002 roku⁷. Fakt, że kobiety mają dwukrotnie więcej hospitalizacji związanych z nadciśnieniem płucnym niż mężczyźni, prawdopodobnie odzwierciedla różnicę w oczekiwanej długości życia, ale także nieproporcjonalne obciążenie chorobą nadciśnieniową płucną doświadczane przez kobiety⁸.

Przesunięcia demograficzne pacjentów

Jedną z najbardziej znaczących zmian w epidemiologii nadciśnienia płucnego jest przesunięcie demograficzne w kierunku starszych pacjentów. Podczas gdy wcześniejsze badania, takie jak słynny rejestr NIH z lat 1981-1985, wskazywały na średni wiek prezentacji PAH wynoszący 36 lat⁹, współczesne rejestry sugerują średni wiek diagnozy w piątej dekadzie życia¹⁰.

Rejestr REVEAL, który rozpoczął się w 2006 roku, wykazał średni wiek 53 lata (±14 lat) dla 2967 osób, które spełniały tradycyjne kryteria hemodynamiczne¹¹. To przesunięcie demograficzne może odzwierciedlać zmiany w leczeniu, zwiększone wsparcie dla pacjentów i potencjalnie różnicę w kohorcie populacji PAH¹¹. Francuski rejestr PAH potwierdził przewagę płci żeńskiej, ale opisał średni wiek w momencie diagnozy wynoszący 50 lat, przy czym starsi pacjenci prezentowali gorsze rokowanie¹².

Te zmiany demograficzne mają istotne implikacje kliniczne, ponieważ starsi pacjenci często prezentują większą liczbę chorób współistniejących i mogą wykazywać odmienną odpowiedź na leczenie. Wysoką częstość występowania PAH wśród starszej populacji potwierdza zmieniającą się demografię PAH obserwowaną w krajach zachodnich¹³.

Ewolucja przyczyn nadciśnienia płucnego

Analiza trendów czasowych ujawnia również zmiany w przyczynach nadciśnienia płucnego. Obserwuje się znaczący spadek śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym u pacjentów z zatorowością płucną i rozedmą⁵¹⁴. Jednocześnie odnotowano wzrost śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym z kilku stanów powszechnie związanych z nadciśnieniem płucnym, takich jak nadciśnienie tętnicze i choroba wieńcowa, stenoza aortalna, choroba wątroby i marskość oraz choroby autoimmunologiczne¹⁴.

Szczególnie interesujące są trendy dotyczące cukrzycy. Podczas gdy ogólna śmiertelność z powodu cukrzycy (wymienionej jako podstawowa przyczyna zgonu) spadła w latach 2001-2010, zgony z powodu cukrzycy u pacjentów z nadciśnieniem płucnym wzrosły⁸. Te ustalenia wskazują na znaczący wzrost wskaźników śmiertelności związanej z nadciśnieniem płucnym u mężczyzn, kobiet i wszystkich grup rasowych i etnicznych, szczególnie wśród osób w wieku 75 lat i więcej⁸.

Regionalne różnice w trendach czasowych

Różne regiony świata wykazują odmienne trendy czasowe w epidemiologii nadciśnienia płucnego. Szczególnie dramatyczny przykład stanowi Korea Południowa, gdzie obserwowano bezprecedensowy wzrost częstości występowania i zapadalności na PAH. Ogólna częstość występowania PAH na milion ludzi wzrosła z 0,4 w 2002 roku do 29,9 w 2018 roku (wzrost 75-krotny)¹⁵. Zapadalność PAH wzrastała w czasie niezależnie od płci czy wieku, zwiększając się 12-krotnie między 2004 rokiem (0,5) a 2018 rokiem (6,3)¹⁶.

Ten obserwowany gwałtowny wzrost częstości występowania i zapadalności PAH w Korei jest bezprecedensowy w porównaniu z innymi krajami¹⁶. Może to odzwierciedlać poprawę infrastruktury opieki zdrowotnej, zwiększoną świadomość choroby oraz politykę zdrowotną – koreański rząd obecnie refunduje 90% kosztów leczenia pacjentów z PAH¹⁶.

Wpływ postępu w leczeniu na trendy epidemiologiczne

Znaczący postęp w dziedzinie patofizjologii i leczenia PAH, który nastąpił w ciągu 2 dekad od rejestru NIH, wpłynął na trendy epidemiologiczne¹¹. Francuski rejestr PAH wykazał szacowaną przeżywalność wśród osób z idiopatycznym/rodzinnym/związanym z anoreksygenami PAH wynoszącą 82,9% w 1 roku i 58,2% w 3 latach. To znacznie wyższa przeżywalność w porównaniu z rejestrem NIH, ale zgodna z innymi nowszymi wynikami rejestrów PAH¹¹.

Wyniki rejestru REVEAL pokazały 1-roczną przeżywalność na poziomie 91% wśród 2716 osób, które zostały włączone kolejno. Dodatkowa analiza oceniająca długoterminową przeżywalność wykazała wskaźniki przeżywalności wynoszące 85% w 3 roku, 68% w 5 roku i 49% w 7 roku od momentu diagnozy¹¹. Te wzrosty przeżywalności zostały przypisane różnym czynnikom, w tym zmianom w leczeniu, zwiększonemu wsparciu pacjentów i potencjalnie różnicy w kohorcie populacji PAH¹¹.

Przewidywane trendy przyszłe

Starzenie się populacji i towarzyszący temu wzrost obciążenia niewydolnością serca w populacji ogólnej sugerują, że nadciśnienie płucne może nadal być częstszą diagnozą związaną z hospitalizacjami i śmiertelnością⁷. Częstość występowania nadciśnienia płucnego wzrasta z wiekiem, a stosunek częstości występowania nadciśnienia płucnego u osób w wieku 65 lat jest dziesięciokrotnie wyższy w porównaniu z osobami młodszymi niż 45 lat¹⁷.

Te ustalenia sygnalizują, że starzejąca się populacja i towarzyszące choroby kliniczne, takie jak choroba lewostronnego serca, nadciśnienie systemowe, bezdechy senne, przewlekłe obturacyjne choroby płuc i śródmiąższowe choroby płuc, są odpowiedzialne za rosnące obciążenie śmiertelnością z powodu wtórnego nadciśnienia płucnego⁴. Rosnące trendy w zapadalności i częstości występowania nadciśnienia płucnego mają kilka implikacji dla polityki zdrowotnej i praktyki¹⁸.