Stadia rozwoju objawów zapalenia płuc – przebieg choroby

Pierwsze stadium – zastój płucny

Pierwsze stadium zapalenia płuc, zwane stadium zastoju, występuje w ciągu pierwszych 24 godzin od rozwoju infekcji i zwykle trwa około 24 godzin¹. W tym stadium pęcherzyki płucne zaczynają wypełniać się płynem zawierającym organizmy zakaźne².

Objawy w stadium zastoju mogą obejmować uporczywy kaszel z odkrztuszaniem plwociny, gorączkę ogólnie powyżej 38,5°C, bóle ciała w głowie, mięśniach i innych obszarach jak stawy, ogólne zmęczenie lub osłabienie, dreszcze z drżeniem i uczuciem zimna oraz duszność³. Może również wystąpić ostry lub kłujący ból w klatce piersiowej podczas głębokiego oddychania lub kaszlu³.

Charakterystyczne dla tego stadium są również uczucie ciężkości w klatce piersiowej, przyspieszony oddech, brak apetytu oraz zmęczenie⁴⁵. Kaszel może być mokry z plwociną o różnych kolorach – przezroczystej, żółtej lub zielonej⁶. Dodatkowo mogą wystąpić ból głowy, bóle mięśni i stawów, nudności, wymioty oraz biegunka⁶.

Drugie stadium – czerwona hepatyzacja

Drugie stadium zapalenia płuc, zwane czerwoną hepatyzacją, występuje około 2-3 dni po rozwoju infekcji i zwykle trwa od 2 do 4 dni⁵⁷. W tym stadium czerwone krwinki i inne komórki immunologiczne przemieszczają się do płuc i pęcherzyków płucnych w celu zwalczania infekcji⁷.

Podczas czerwonej hepatyzacji objawy są zwykle bardziej nasilone, nawet jeśli leczenie zostało już rozpoczęte⁷. Mogą obejmować kaszel z odkrztuszaniem gęstej, żółto-zielonej, a czasami krwistej plwociny, gorączkę, dreszcze i gwałtowne drżenie, ciężką duszność, ból głowy, bóle mięśni, sinicę oraz skrajne zmęczenie⁷.

W tym stadium pacjenci mogą odczuwać nasilone zmęczenie, ponieważ organizm pracuje nad zwalczaniem infekcji⁵. Podczas kaszlu może być produkowana mniejsza ilość plwociny, ale pojawia się duszność⁵. Pęcherzyki płucne mają mniejszą zdolność transportu tlenu i innych gazów do krwioobiegu⁸.

Trzecie stadium – szara hepatyzacja

Trzecie stadium zapalenia płuc, znane jako szara hepatyzacja, rozpoczyna się około 4-6 dni po infekcji i może trwać od 4 do 8 dni⁵⁷. W tym stadium czerwone krwinki zaczynają się rozpadać, powodując, że płuca przybierają szarawą barwę⁷. Płuca stają się bardziej suche i nadal mają konsystencję przypominającą wątrobę⁷.

Podczas szarej hepatyzacji wiele z tych samych objawów doświadczanych w czerwonej hepatyzacji będzie się utrzymywać⁹. Oddychanie może stać się szczególnie trudne, co może wymagać dodatkowej terapii tlenowej lub mechanicznej wentylacji⁹. Pacjenci zazwyczaj czują się gorzej w tym stadium, ale leczenie może nadal pomagać⁵.

W trzeciej fazie infekcji zapalenia płuc tkanka włóknista zwiększa się, gdy czerwone krwinki są niszczone⁸. W tym stadium występują bardziej intensywne objawy niż te doświadczane podczas stadium czerwonej hepatyzacji, oddychanie staje się trudniejsze, pacjenci mogą potrzebować więcej tlenu lub nawet mechanicznej wentylacji, napady kaszlu również stają się bardziej widoczne ze śladami krwi, może wystąpić utrata masy ciała oraz nocne poty¹⁰.

Czwarte stadium – rozstrzyganie

Ostatnie stadium zapalenia płuc, znane jako rozstrzyganie, charakteryzuje się gojeniem dróg oddechowych i zmniejszeniem częstości oraz nasilenia objawów⁹. Ostatnie stadium infekcji – faza rozstrzygania – to moment, kiedy zakażeni pacjenci zazwyczaj zaczynają czuć się lepiej⁸. Komórki immunologiczne zaczynają oczyszczać organizm z infekcji⁵.

Oznaki poprawy zapalenia płuc mogą obejmować mniejszą produkcję śluzu, zmniejszony kaszel (chociaż kaszel może utrzymywać się tygodniami), brak gorączki lub dreszczów, poprawę energii, mniejszy ból w klatce piersiowej, poprawę poziomu tlenu we krwi, mniejszą duszność, mniejsze bóle głowy oraz mniejsze nudności, wymioty lub biegunkę⁹.

Większość ludzi z zapaleniem płuc zaczyna czuć się lepiej w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia antybiotykami⁹. Dobrym znakiem powrotu do zdrowia jest normalizacja temperatury w ciągu siedmiu dni⁹. Z czasem powinien zmniejszyć się kaszel, poprawić oddychanie i zmniejszyć uczucie ucisku w klatce piersiowej⁹.

W stadium rozstrzygania płyny zapalne i uszkodzone komórki w płucach zaczynają znikać, a normalne drogi oddechowe i pęcherzyki płucne powracają do normalnego stanu¹¹. Objawy zapalenia płuc poprawiają się i pacjenci zaczynają czuć się lepiej¹¹.

Czas trwania poszczególnych stadiów

Infekcja zapalenia płuc zwykle osiąga szczyt około czwartego do szóstego dnia infekcji⁸. Szczyty mogą trwać od dwóch do sześciu dni⁸. Po osiągnięciu szczytu infekcji objawy zazwyczaj zaczynają ustępować⁸.

Pierwszego dnia lub godzinach infekcji mogą wystąpić kaszel i zmęczenie¹³. Objawy pogarszają się w drugim stadium, a płuca mogą wyglądać na czerwone w badaniach laboratoryjnych¹³. W trzecim stadium płuca przybierają szarawą barwę i nadal występują objawy zapalenia płuc¹³. W czwartym stadium, gdy drogi oddechowe powracają do normy, objawy łagodnieją i pacjent zaczyna czuć się lepiej¹³.

W ciągu kolejnych tygodni zapalenie płuc może przejść przez cztery stadia¹. Czas trwania zapalenia płuc różni się w zależności od osoby¹. Większość ludzi czuje się lepiej po kilku tygodniach, podczas gdy inni mogą potrzebować nawet sześciu miesięcy na pełne wyzdrowienie¹.

Znaczenie kliniczne stadiów zapalenia płuc

Chociaż zapalenie płuc płatowe jest zwykle opisywane jako przechodzące przez fazy, nowe badania sugerują, że ciężka choroba lub nawet śmierć może wystąpić w którymkolwiek z tych stadiów, a pacjent może nie przechodzić przez te stadia w uporządkowany sposób¹⁴. Zapalenie płuc płatowe jest zazwyczaj bardziej śmiertelną formą tej infekcji, ponieważ ma tendencję do obejmowania całości płata¹⁴.

Objawy doświadczane przy zapaleniu płuc mogą zależeć od tego, czy zostało ono spowodowane przez bakterie, wirus czy grzyby, oraz od ogólnego stanu zdrowia pacjenta¹⁴. We wczesnej fazie zapalenia płuc można doświadczać rzeczy takich jak zastój, gorączka, zmęczenie, mokry kaszel z plwociną i ból w klatce piersiowej¹⁵.

W miarę przechodzenia do bardziej zaawansowanych stadiów zapalenia płuc można być coraz bardziej osłabionym lub zmęczonym, gdy organizm próbuje zwalczyć infekcję¹⁵. To jest bardziej ciężka faza zapalenia płuc płatowego, i chociaż można nie zauważyć tak dużo kaszlu lub produkcji plwociny, duszność jest powszechna¹⁵. W fazie rozstrzygania infekcja zaczyna się oczyszczać¹⁵. Można mieć więcej energii, a duszność może się poprawiać¹⁵. Jednak można również zauważyć zwiększenie lub powrót kaszlu i produkcji plwociny, gdy organizm pracuje nad oczyszczeniem martwych tkanek i innych śmieci z płuc¹⁵.