Objawy paraliżu według lokalizacji – różnice w objawach

Lokalizacja uszkodzenia układu nerwowego ma decydujący wpływ na rodzaj i nasilenie objawów paraliżu. Różne obszary ciała wykazują charakterystyczne wzorce objawów, które pomagają lekarzom w diagnostyce i planowaniu leczenia¹. Zrozumienie tych różnic jest kluczowe dla pacjentów i ich rodzin.

Paraliż twarzy – charakterystyczne objawy

Paraliż twarzy to niezdolność do poruszania mięśniami kontrolującymi uśmiechanie się, mruganie i inne ruchy twarzy². Ten stan może wpływać na zdolność człowieka do wyrażania emocji². W większości przypadków paraliż twarzy ogranicza się do jednej strony twarzy².

Objawy paraliżu nerwu twarzowego obejmują opadanie skóry wokół brwi, oka, policzka i ust². Gdy mięsień traci funkcję motoryczną, całkowicie się rozluźnia, a skóra nad mięśniem również się rozluźnia². Niektóre osoby mogą nadal mieć częściową kontrolę nad mięśniami twarzy lub doświadczać skurczy lub drżenia mięśni, podczas gdy inne nie mogą poruszać żadnym mięśniem po dotkniętej stronie twarzy².

Najczęstszym objawem porażenia Bella jest nagły początek paraliżu po jednej stronie twarzy, który często wiąże się z bólem ucha³. Większość pacjentów całkowicie wyzdrowieje z porażenia Bella³. Uszkodzenie nerwu twarzowego może wpływać na kilka aspektów twarzy, w zależności od stopnia i lokalizacji uszkodzenia nerwu twarzowego³.

Hemiplegia – paraliż połowy ciała

Hemiplegia to rodzaj paraliżu, który wpływa na całą jedną stronę ciała, powszechnie spowodowany udarem mózgu lub urazem mózgu⁴. Powoduje utratę kontroli mięśniowej i czucia po dotkniętej stronie, wpływając na mobilność i codzienne czynności⁴. Najczęstszą przyczyną hemiplegii jest uszkodzenie dróg korowo-rdzeniowych i związanych z nimi dróg motorycznych w jednej półkuli mózgu z powodu niedrożności lub pęknięcia dużej tętnicy mózgowej⁵.

Paraliż częściowy (niedowład połowiczy) występuje u około 80% osób, które przeszły udar mózgu, co czyni paraliż częściowy jednym z najczęstszych skutków udaru⁶. Generalnie paraliż częściowy wpływa na jedną stronę ciała nierównomiernie⁶. Zaburzenie widoczne w paraliżu częściowym ma ciągły charakter z objawami różniącymi się od łagodnych do ciężkich⁶. U tych osób występuje osłabienie mięśniowe, zaburzenia czucia, problemy wzrokowe, zaburzenia równowagi i zwiększa się ryzyko upadków⁶.

Paraplegia – paraliż dolnej połowy ciała

Paraplegia to specyficzny wzorzec paraliżu, który wpływa na nogi⁷. Osoby z paraplegią mają różne objawy w zależności od tego, jak wysoko lub nisko znajduje się uraz w kręgosłupie⁷. Paraplegia generalnie wpływa na nogi, ale może również wpływać na mięśnie brzucha, utrudniając kaszel, oraz na mięśnie klatki piersiowej, utrudniając głębokie oddychanie⁷.

Uraz między nerwami rdzeniowymi T1 i T6 powoduje całkowitą paraplegię⁷. Biodra i nogi są sparaliżowane i nie mają wcale czucia, podobnie jak mięśnie brzucha⁷. Powoduje to również utratę kontroli nad pęcherzem i jelitami⁷. Uraz na tym poziomie może powodować problemy z kaszlem i głębokim oddychaniem⁷.

W przypadku urazów na poziomie L3 do S5, niekompletna paraplegia staje się bardziej powszechna im dalej w dół kręgosłupa występuje uraz⁸. Na tym poziomie zwykle można chodzić z aparatami ortopedycznymi lub balkonikiern lub bez nich⁸. Jednak ruchy jelit i funkcja pęcherza mogą być dotknięte⁸.

Tetraplegia – paraliż czterech kończyn

Tetraplegia, zwana również kwadraplegią, wynika z traumatycznych urazów rdzenia kręgowego, często z powodu wypadków lub upadków, powodując paraliż od szyi w dół⁴. Ten ciężki stan upośledza zarówno funkcje motoryczne, jak i sensoryczne we wszystkich czterech kończynach i tułowiu⁴. Tetraplegia oznacza, że ręce, dłonie, tułów, nogi i narządy miednicy są wszystkie dotknięte urazem rdzenia kręgowego⁹.

Osoby z urazem rdzenia kręgowego między C1-C7 są bardziej narażone na rozwój paraliżu wszystkich 4 kończyn znanego jako tetraplegia¹⁰. Zakres paraliżu wraz z późniejszym spadkiem funkcjonalności mięśni zależy od wysokiego stopnia intensywności urazu¹⁰. Osoba z urazem rdzenia kręgowego C1-C4 ma niewielkie lub zerowe ruchy w kończynach i prawdopodobnie będzie mogła poruszać tylko głową i ewentualnie ramionami¹⁰. Będzie również wymagała wentylatora do oddychania¹⁰.

Paraliż przepony i problemy oddechowe

Paraliż przepony to rzadki stan, który może znacząco wpływać na oddychanie¹¹. Niezależnie od tego, czy paraliż występuje po jednej (jednostronny) czy po obu stronach (obustronny) przepony, wszyscy pacjenci doświadczą pewnego zmniejszenia pojemności płuc¹¹. Jest to najcięższe przy obustronnym paraliżu przepony¹¹.

Objawy znacznego, zwykle obustronnego osłabienia lub paraliżu przepony to duszność w pozycji leżącej, podczas chodzenia lub podczas zanurzenia w wodzie do dolnej części klatki piersiowej¹¹. Obustronny paraliż przepony może powodować zaburzenia oddychania podczas snu ze zmniejszeniem poziomu tlenu we krwi¹¹. Pacjenci z obustronnym paraliżem przeponowym mogą doświadczać 70-80% zmniejszenia pojemności płuc, podczas gdy pacjenci z jednostronnym paraliżem przeponowym mogą doświadczać 50% zmniejszenia¹¹.

Objawy paraliżu kończyn

Paraliż kończyn to utrata zdolności poruszania częścią lub całym ciałem¹². Objawy paraliżu kończyn różnią się w zależności od typu, lokalizacji i nasilenia¹². Najczęstszym objawem jest utrata funkcji mięśniowej w dotkniętej kończynie¹². Osoby mogą również doświadczać drętwienia lub bólu, osłabienia mięśniowego, widocznej utraty mięśni, sztywności oraz mimowolnych skurczy lub drgawek¹².

Fizyczne oznaki paraliżu obejmują osłabienie mięśniowe, utratę kontroli mięśniowej, zmniejszone lub nieobecne odruchy, zanik mięśniowy, ograniczony zakres ruchu oraz trudności z poruszaniem kończynami lub częściami ciała¹³. Paraliż może być podzielony na dwa typy w oparciu o sposób, w jaki układ nerwowy współdziała z mięśniami¹⁴.